|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, şoförlü araç kiralama ihalesinde bazı hatalı uygulamaların tespit edildiğini ortaya koymaktadır. İhale dokümanında, Bakanlar Kurulu tarafından belirlenen Esas ve Usuller’de yer almayan konaklama giderleri gibi ek ödeme kalemlerine yer verilmiş ve gereksiz yere fazla sayıda şoför çalıştırıldığı gözlemlenmiştir. Özellikle, şoförlerin kurum personeli ile birlikte il dışına yatılı görevlendirilmesi durumunda, yüklenici tarafından belirli bir konaklama ücreti ödenmesi kararlaştırılmıştır. Ancak, bu tür ödemelerin mevzuat gereği Harcırah Kanunu çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Ayrıca, ihale dokümanında belirtilen yedek şoför sayısından daha fazlasının çalıştırıldığı tespit edilmiştir. İdari şartnamede, yedek şoförlerin yalnızca izinli veya raporlu şoförlerin yerine geçici olarak çalıştırılabileceği ifade edilmiştir. Ancak, uygulamada bu kurala uyulmadığı ve ondan fazla yedek şoför istihdam edildiği anlaşılmıştır. İdare, yaz aylarında asli şoförlerin izin kullanması nedeniyle yedek şoför görevlendirmelerinin arttığını belirtse de, ihale şartlarına uygun hareket edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, kurumun şoförlü araç kiralama hizmet alımında mevzuata uygun hareket etmesi ve ihale dokümanında yer alan hükümlere riayet etmesi gerekmektedir. Bu durum, hizmetlerin aksamadan yürütülmesi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Şoförlü Araç Kiralama İhalesinde Hatalı Uygulamaların Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kurum tarafından yapılan araç kiralama ihalesinde Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılan Esas ve Usuller’de yer almayan ödeme kalemlerine yer verildiği ve fazladan şoför çalıştırıldığı görülmüştür.
A) Taşıt Kiralama İhalesine Konaklama Giderinin Dahil Edilmesi
Kurum hizmetlerinin yerine getirilebilmesi için yapılan şoförlü araç kiralama hizmet alımı ihalesine ilişkin ihale dokümanında araç ve işçilik maliyetine ek olarak isteklilere konaklama ücreti verilmesi yönünde düzenleme yapıldığı görülmüştür.
01.04.2006 tarih ve 26126 sayılı Resmî Gazete’de Yayımlanan Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”in “Genel esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasında;
Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin hizmetleri için ihtiyaç duyulan ve yılı merkezi yönetim bütçe kanununa bağlı azami satın alma bedellerini gösterir (T işaretli) cetvelde belirtilen taşıtlardan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedelinin (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği ay itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2’sini aşmayacağı,
Şoför giderleri dahil yapılan taşıt kiralamalarında ise aylık kiralama bedelinin, yukarıdaki hükme göre tespit edilecek tutara yürürlükteki brüt asgari ücretin yüzde elli artırımlı tutarının ilave edilmesi suretiyle hesaplanacak tutarı aşmayacağı,
Şoför gideri dahil taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli hesabında yemek, yol, resmî tatil ücreti ve benzeri giderler de dahil olmak üzere yürürlükte bulunan brüt asgari ücretin yüzde elli artırımlı tutarının esas alınacağı, işveren maliyeti kapsamında yer alan sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası işveren payının (%20,5) ve işsizlik sigortası işveren payı (%2) ile işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan sözleşme giderlerinin ve genel giderlerin (%4) ise idarelerce ayrıca ödeneceği
hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda belirtilen hükümlerden anlaşılacağı üzere kamu idarelerinin hizmet alımı suretiyle temin edilecekleri kiralık araçlara ilişkin çıkarılan bu Esas ve Usuller’de maliyet unsuru olarak araç maliyeti ve şoförlü araç kiralamalarında da işçilik maliyeti üzerinde durulmuştur. Bunun dışında çalıştırılan şoförlere idare tarafından belirli bir tutarda konaklama ücreti verilebileceğine dair düzenleme bulunmamaktadır.
Yapılan incelemede; Kurum’un araç kiralama hizmet alımı ihalesine ilişkin idari şartnamede sürücülerin kurum personeli ile birlikte il dışına yatılı görevlendirmelerinde yüklenici tarafından sürücülere 500,00 TL’den 500,00 TL’den az olmamak üzere ödemede bulunacağı aynı şekilde Teknik şartnamede İdare tarafından çalıştırılan şoförler için 500,00 TL’ den az olmamak üzere isteklilere konaklama ücreti ödemesi yapılacağı kararlaştırıldığı ve nihayetinde ihale üzerine kalan istekli ile sözleşme imzalandığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından, bölge müdürlükleri tarafından uzak mesafelerde yer alan yerleşim yerlerinde yapılan alan ve anket çalışmaları dolayısıyla araç şoförlerinin bu uzak yerleşim yerlerine görevli olarak gönderildiği ve zorunlu olarak buralarda konaklama faaliyeti gerçekleştirildiği ayrıca konaklama ücreti olarak yapılan ödemenin şoförlere yatacak yer temini, yeme-içme vb. diğer gündelik ihtiyaçların karşılanması karşılığı olarak verildiği ifade edilmiştir. Her ne kadar İdare tarafından ilgili şoförlerin uzak mesafelere görevlendirildiği bu nedenle konaklama ücreti ödendiği ve konaklama ücreti adı altında yapılan ödemenin aynı zamanda gündelik ihtiyaçlarının karşılaması için yapıldığı belirtilse de bu şekilde uzak mesafelere görevlendirilen şoförler için Harcırah Kanun’u hükümlerine göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.
Şöyle ki 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nda; memur veya hizmetli olmadıkları halde bu Kanun’a tabi kurumlarca geçici bir görev ile görevlendirilenlere verilecek yol masrafı ve gündelik, bunların bilgi seviyeleri ve faaliyet sahaları ile mahalli şartlar dikkate alınarak 4’üncü dereceye kadar olan memurlardan herhangi birine verilen yol masrafı ve gündeliğe kıyasen ilgili kurumca takdir olunacağı hüküm altına alınmıştır.
Mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere İdare tarafından zorunlu olarak uzak mesafelere görevli olarak gönderilen şoförlere söz konusu araç kiralama ihalesi kapsamında konaklama ücreti ödenmesi mümkün gözükmemektedir.
Sonuç itibarıyla; Kurumun şoförlü araç kiralama hizmet alımı ihalesinin mevzuata uygun uygun şekilde gerçekleştirilmesi ve anılan Esas ve usullerde yer almayan bir ödeme kaleminin Kurum tarafından ihale kapsamına dahil edilmemesi gerekmektedir.
B) İhale Dokümanında Belirtilen Sayıdan Daha Fazla Sayıda Şoför Çalıştırılması
Kurum tarafından yapılan araç kiralama hizmet alımı işinde çalıştırılacak yedek şoförlere ilişkin ihale dokümanında belirtilen sayıdan daha fazla şoför çalıştırıldığı görülmüştür.
Şoförlü araç kiralama hizmet alımı ihalesinin idari şartnamesinde ve sözleşmesinde çalıştırılacak şoförlerin izinli ve raporlu olmaları durumunda yerlerine yedek şoförlerin çalıştırılabileceği hüküm altına alınmıştır. Söz konusu işin birim fiyat teklif cetvelinde ise çalıştırılacak yedek şoför sayısının en fazla 10 adet olacağı idare tarafından belirlenmiş ve bu sayı üzerinden istekliler tekliflerini sunmuşlardır.
Yapılan incelemede, şoförlerin izin ve raporlu olduğu günlere ilişkin bir planlamanın yapılmadığı yükleniciye yapılan bazı hakediş ödemelerinde ondan fazla sayıda ilave şoför çalıştırıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından, taşıt kiralama ihalelerinde istekli firmaların tekliflerine esas olmak üzere düzenlenen birim fiyat teklif cetvelinde işçilik maliyet (yedek şoförler de dahil)kalemlerinin EKAP üzerinden Birim/İşçi Sayısı/Ay olarak girildiği ve ihale kapsamında ay bazında 10 adet yedek şoför çalıştırılması öngörüldüğü ihalenin uygulama aşamasında özellikle de yaz aylarında asli şoförlerin yıllık izinlerini kullanmalarından dolayı yedek şoför görevlendirmelerinin yoğunlaştığı ancak ihale dokümanı hükümleri gereği gerçekleşen şoför görevlendirmeleri kadar ödeme yapıldığı ifade edilmiştir. İdare tarafından her ne kadar yaz aylarında asli şoförlerin yıllık izinlerini kullanmalarından kaynaklı olarak yedek şoför görevlendirmelerinin yoğunlaştığı ancak ihale dokümanı hükümleri gereği gerçekleşen şoför görevlendirmeleri kadar ödeme yapıldığı belirtilse de ihale dokümanında yer alan idari şartname ve sözleşme hükümlerinin bağlayıcı olduğu bu nedenle yedek şoför çalıştırılması konusunda idari şartname ve sözleşme hükümlerine uygun hareket edilmesi gerekmektedir.
Sonuç itibarıyla; Kurum tarafından yürütülen hizmetlerin aksamaması ve ihale dokümanında yer alan hükümlerin uygulanabilmesi için araç şoförlerinin izinli ve raporlu olduğu günlerin planlamasının en uygun şekilde yapılması gerekmektedir.