Soruşturma Sonucunda Tespit Edilen Kamu Zararının Muhasebe Kaydına Alınmaması, Takip ve Tahsilat İşlemlerinin Başlatılmaması (Sayıştay)

BULGU: Soruşturma Sonucunda Tespit Edilen Kamu Zararının Muhasebe Kaydına Alınmaması, Takip ve Tahsilat İşlemlerinin Başlatılmaması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Üniversitenin Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesinin hesap ve işlemlerinin incelenmesinde; idare tarafından açılan soruşturma sonucunda tespit edilen kamu zararının muhasebe kaydına alınmadığı, takip ve tahsil işlemlerinin başlatılmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde;
“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,
İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
Esas alınır.
Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.
Alınmamış para, mal ve değerleri alınmış; sağlanmamış hizmetleri sağlanmış, yapılmamış inşaat, onarım ve üretimi yapılmış veya bitmiş gibi gösteren gerçek dışı belge düzenlemek suretiyle kamu kaynağında bir artışa engel veya bir eksilmeye neden olanlar ile bu gibi kanıtlayıcı belgeleri bilerek düzenlemiş, imzalamış veya onaylamış bulunanlar hakkında Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunların bu fiillere ilişkin hükümleri uygulanır. Ayrıca, bu fiilleri işleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam, tazminat dahil yapılan bir aylık net ödemelerin iki katı tutarına kadar para cezası verilir.
Kamu zararının, bu zarara neden olan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzel kişilerden tahsiline ilişkin usûl ve esaslar, Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.” hükmü bulunmaktadır.
Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in;
“Kontrol, denetim veya inceleme sonucunda tespit edilen zararın değerlendirilmesi” başlıklı 7/A maddesinde;
“(1) Kontrol, denetim veya inceleme sonucunda tespit edilen zarara ilişkin hususlar, ilgili harcama yetkilisinin görüşünü de içeren ve harcama birimi tarafından düzenlenen Ek- 1’deki Değerlendirme Formu ile birlikte merkezde üst yöneticinin, … değerlendirmesine sunulur. Merkezde üst yönetici, … gerek görmesi halinde hukuk biriminin görüşüne, sorumluların ve/veya ilgililerin bilgisine başvurabilir. Değerlendirme altmış gün içerisinde sonuçlandırılır.
Üst yönetici . tarafından yapılan değerlendirmede, kamu zararının oluştuğuna karar verilmesi halinde Değerlendirme Formu ile zararın tespitine ilişkin belgeler takibe yetkili birime gönderilir.
Tespit edilen zararın, sorumlular ve/veya ilgililerce defaten ödenmesi veya ödeneceğinin yazılı olarak taahhüt edilmesi halinde söz konusu alacak, yukarıdaki fıkralarda belirtilen işlemlere gerek kalmaksızın borç tahakkuk kaydı yaptırılarak tahsil edilir.
Kontrol, denetim veya inceleme sonucunda tespit edilen zararın, yapılan değerlendirme sonucunda kamu zararı niteliği taşımamakla birlikte, tahsili gereken bir alacak olduğuna karar verilmesi halinde bu alacak genel hükümlere göre takip ve tahsil edilir.”
“Alacak takip dosyası” başlıklı 8’inci maddesinde;
“(1) Tespit edilerek kamu idarelerine bildirilen kamu zararından doğan alacakların her biri için takibe yetkili birimce alacak takip dosyası açılır.
(3) Alacağın tespit, takip ve tahsiline ilişkin bütün belgeler alacak takip dosyasında muhafaza edilir.”
“Kamu zararından doğan alacakların muhasebe kayıtlarına alınması” başlıklı 9’uncu maddesinde;
“(1) . kontrol, denetim veya inceleme sonucunda tespit edilen kamu zararından doğan alacaklar ise 7/A maddesine göre yapılacak değerlendirme sonucuna ilişkin değerlendirme formunun takibe yetkili birime ulaştığı tarihten itibaren beş iş günü içerisinde, takibe yetkili birimce, sorumlular ve ilgililer adına muhasebe kayıtlarına aldırılır. Muhasebe birimine yazılan yazıda faiz başlangıç tarihi de belirtilir.
(2) Muhasebe birimi, . sorumlular ve ilgililer adına hesaplara kaydeder.
(3) Muhasebe kayıtlarına alınan her bir alacak için bir tahsilat izleme dosyası açılır.
(4) Kamu zararından doğan alacakların muhasebe kayıtlarına alınması ve izlenmesine ilişkin diğer hususlarda, kamu idarelerinin tabi oldukları muhasebe yönetmeliklerinde belirlenen usul ve esaslar uygulanır.” hükümleri yer almaktadır.
Yönetmelik’in 10’uncu maddesinde kamu zararından doğan alacağın tebliği ve takibi, 11’inci maddesinde kamu zararından doğan alacağın güvence altına alınması, kamu zararından doğan alacakların tahsil şekilleri 12’nci ve kamu zararından doğan alacaklarda faiz husus da 18’inci maddesinde ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir.
Yapılan incelemede; 2020 yılında Hastanenin mutemetlik biriminde ortaya çıkan ve Çanakkale Cumhuriyet Başsavcılığınca adli soruşturma açılmış bulunan yolsuzluk ile ilgili olarak hastanenin mutemetlik biriminde görevli personel hakkında Rektörlük tarafından da disiplin soruşturması yapıldığı ve 258.787,72 TL kamu zararı tespit edildiği, ancak kamu zararı tutarının muhasebe kayıtlarına alınmadığı gibi buna ilişkin tahsil ve takip işlemlerinin de başlatılmadığı görülmüştür.
Rektörlük ve/veya Hastane yönetimi tarafından yapılan kontrol, denetim ve incelemeler neticesinde kamu zararı tespit edildiğinde, ilgili harcama yetkilisinin görüşünü de içeren ve harcama birimi tarafından düzenlenen Yönetmelik eki Değerlendirme Formunun üst yönetici tarafından sonuçlandırılması ve bunun üzerine yukarıya alınan Yönetmelik hükümleri çerçevesinde muhasebe kaydına alınarak tahsil ve süreçlerinin başlatılması gerekmektedir.
Bununla birlikte, disiplin ve adli soruşturmaya konu olan olayın mahiyeti göz önünde bulundurularak sağlanmamış hizmetleri sağlanmış gibi gösteren gerçek dışı belge düzenlemek suretiyle kamu kaynağında bir artışa engel veya bir eksilmeye neden olanlar ile bu gibi kanıtlayıcı belgeleri bilerek düzenlemiş, imzalamış veya onaylamış bulunanlar hakkında her türlü aylık, ödenek, zam, tazminat dahil yapılan bir aylık net ödemelerin iki katı tutarına kadar para cezası verilmesi, 5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesi gereğidir.
Kamu idaresince sadece yasal faizlerin hesaplanarak muhasebe kayıtlarına alınması çalışmalarının başlatıldığı ileri sürülmekte ise de, belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde; adli soruşturma ve disiplin soruşturmasına konu edilen olayın mahiyeti ve sorumluların fiilleri göz önünde bulundurularak Kanunun 71’inci maddesinde belirtilen para cezasının uygulanması, tespit edilen kamu zararı tutarının bir an önce muhasebe kayıtlarına alınarak tahsil ve takip işlemlerinin başlatılması gerekmektedir.