Sosyal Denge Sözleşmesinde Mevzuata Aykırı Hükümlerin Yer Alması (Sayıştay)

BULGU: Sosyal Denge Sözleşmesinde Mevzuata Aykırı Hükümlerin Yer Alması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi

Belediye ile BEM-BİR-SEN (Belediye ve Özel İdare Çalışanları Birliği Sendikası) arasında 14.12.2021 tarihli 536 sayılı Meclis kararına istinaden 13.01.2022 tarihinde akdedilen 01.01.2022-31.12.2023 tarihlerini kapsayan sosyal denge sözleşmesinde, sosyal denge tazminatı dışında, mevzuatında yer almayan düzenlemeler yapıldığı görülmüştür.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 15’inci maddesinde, belediyelerin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebileceği belirtilmiştir. Ödenebilecek aylık tutarın, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’na göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçemeyeceği ve anılan Kanun’da öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenebileceği hüküm altına alınmıştır.
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nda 04/04/2012 tarih ve 6289 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’la değişiklikler yapılmıştır. Yapılan değişikliklerle kamu görevlileri sendikalarına toplu sözleşme hakkı tanınmış, yerel yönetim hizmetleri kolunda da ayrıca sosyal denge tazminatının belirlenmesine yönelik sözleşme yapılabileceği ifade edilmiştir.
Yine aynı Kanun’un “Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması” başlıklı 32’nci maddesinde ise belediye başkanı ile sendika temsilcisi sadece ödenecek olan sosyal denge tazminat tutarını kanuni sınırlar içinde tespit etmek üzere yetkilendirilmiştir. Bu nedenle sosyal denge tazminatı sözleşmesini, toplu sözleşme gibi değerlendirmek ve sözleşme metnine yetkilendirilen husus dışında hükümler koymak mümkün değildir.
Söz konusu Sosyal Denge Sözleşmesi incelendiğinde ise:
– Sosyal denge tazminatından yararlanma şartları;
Sosyal denge sözleşmesinin taraf sendika üyeleri ile diğer sendikalara üye olan kamu görevlilerinden, taban aylığının %1’i oranında,
Sendika üyesi olmayan kamu görevlileri ise taban aylığının %2’si oranında sosyal denge tazminatı aidatı ödeyerek, sözleşmeden yararlanırlar.
– Sosyal denge tazminatından yararlanmama şartları;
a) Uyarma cezası alması halinde 1 ay,
b) Kınama cezası alması halinde 2 ay,
Aylıktan kesme cezası alması halinde 3 ay,
Kademe ilerleme cezası alması halinde 4 ay,
Sosyal denge tazminatı ve ölçülülük ilkeleri dikkate alınarak senelik izin, iş kazası, meslek hastalığı ve salgın hastalıklar (Covid 19) hariç olmak üzere görevden uzak kaldıkları gün ile orantılı olarak eksik ödenir.
şeklinde, Sözleşme’nin konusuna girmeyen düzenlemelere yer verildiği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında; bulgu konusuna katılındığı ve sosyal denge tazminatından yararlanma şartlarıyla ilgili gerekli düzeltme çalışmalarının başlatıldığı belirtilmiştir.
İdareye ilişkin önceki Sayıştay Raporunda söz konusu durum ele alınmış olmasına rağmen yeni Sözleşmede de uygulamanın devam ettiği görülmüştür. Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesine, sosyal denge tazminatının tutarının belirlenmesine ilişkin hükümler dışında herhangi bir hüküm konulması kanuna aykırılık teşkil etmektedir. Bu nedenle söz konusu Sözleşmede mevzuatında yer almayan hususların düzenlenmemesi gerekmektedir.