BULGU: Sosyal Denge Sözleşmesine Konusu Dışında Hüküm Konulması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
İdare ile yetkili sendika arasında yapılan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi’nin konusu dışında hükümler içerdiği görülmüştür.
Anayasa’nın “1. Genel ilkeler” başlıklı 128’inci maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümlerinin saklı olduğu hüküm altına alınmıştır.
03.09.2023 tarihli 32298 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2024 ve 2025 Yıllarını Kapsayan 7. Dönem Toplu Sözleşme’nin Genel Hükümler başlıklı birinci kısmının “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinin ikinci fıkrasında, bu kararda düzenlenmeyen mali ve sosyal haklar hakkında ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı hüküm altına alınmıştır. 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun “Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması” başlıklı 32’nci maddesinin bir ve ikinci fıkralarında, il özel idarelerinde sosyal denge tazminatı ödenmesine ilişkin esaslara dair; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 15’inci maddesinde de sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarının, 4688 sayılı Kanun’a göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutar ile sınırlı olduğuna dair hükümlere yer verilmiştir.
Kurum ile sendika arasında imzalanan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi’nin 2’inci maddesinde “Dayanak” başlığı altında Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme’nin “Sosyal Denge Tazminatı” başlıklı maddesine istinaden imzalandığı anlaşılmıştır.
Söz konusu hükümlerden imzalanacak Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesinde sosyal denge tazminatına ilişkin hükümler doğrultusunda düzenlemelere yer verilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Sosyal Denge Tazminatı sözleşmesinde, yukarıda belirtilen Kanunlar ve Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme hükümlerine aykırı olarak, “İşverenin hak ve yükümlülükleri”, “Sendika ve üyelerinin hak ve yükümlülükleri”, “Sendikal çalışmalar”, “Sosyal haklar ve eğitimler” ve “İşyeri kurulu” başlıkları altında sözleşmenin konusu ile bağdaşmayan hükümlere yer verildiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi, tarafı olunan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi’nin konu dışı hükümlerinin uygulamayacağını, imzalanacak yeni sözleşmede konu dışı hükümlere yer verilmemesine dikkat edileceğini bildirmiştir.
Sonuç olarak, imzalanan Sosyal Denge Sözleşmesine, sosyal denge tazminat tutarının tespit edilmesi ve ödenmesine ilişkin düzenlemeler dışında hükümler konulmaması gerekmektedir.