|
ÖZET: Sosyal Denge Sözleşmesi’nde Mevzuata Aykırı Düzenlemeler
2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi tarafından yetkili sendika ile imzalanan sosyal denge sözleşmesinde, yasal çerçevede yer almayan çeşitli düzenlemelerin bulunduğunu ortaya koymuştur. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 15’inci maddesi, belediyelerdeki kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebileceğini belirtirken, bu tazminatın miktarının 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu çerçevesinde belirlenen tavan tutarını aşamayacağını vurgulamaktadır. Ayrıca, sosyal denge tazminatının ödenmesi için gerekli kararların, belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisi veya vali tarafından alınması gerektiği ifade edilmektedir. 4688 sayılı Kanun’un 32’nci maddesi, sosyal denge tazminatının belirlenmesi sürecinde yetkilendirilmiş sendika temsilcisi ile belediye başkanının işbirliği içinde hareket etmesi gerektiğini öngörmektedir. Ancak, yapılan incelemelerde, 01.04.2024-31.12.2025 tarihlerini kapsayan sözleşmede, işe geliş-gidiş için servis hizmeti sağlanması ve çalışanlara eğitim verilmesi gibi konulara yer verildiği tespit edilmiştir. Bu durum, sözleşme metninde belirtilen yetkilerin aşılması anlamına gelmektedir. Kamu İdaresi, gelecekteki sosyal denge sözleşmelerinde mevzuat hükümlerine uygun bir kapsam sınırlamasına uyulacağına dair taahhütte bulunmuştur. |
BULGU: Sosyal Denge Sözleşmesine Konusu Dışında Hükümler Konulması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından yetkili sendika ile akdedilen sosyal denge sözleşmesinde mevzuatında yer almayan muhtelif düzenlemelere yer verilmiştir.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 15’inci maddesinde, Belediyelerin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebileceği, ödenebilecek aylık tutarın, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’na göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçemeyeceği ve anılan Kanun’da öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenebileceği ifade edilmiştir.
4688 sayılı Kanun’un “Mahalli İdarelerde Sözleşme İmzalanması” başlıklı 32’nci maddesinde; 27.06.1989 tarihli ve 375 sayılı KHK’nın ek 15’inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabileceği ve bu sözleşmenin aynı Kanun’un uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılamayacağı, bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamayacağı hükmüne yer verilmiştir. Diğer yandan, 4688 sayılı Kanun hükümleri uyarınca 2024 ve 2025 yılları için 7’nci Dönem Toplu Sözleşmenin imzalanması üzerine alınan “Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklar” başlıklı 4’üncü bölümünün “Sosyal Denge Tazminatı” başlıklı 1’inci maddesinde 4688 sayılı Kanun’un 32’nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı belirlenmiş; Karar’ın “Genel Hükümler” başlıklı birinci kısmının 1’inci maddesinin ikinci fıkrasında bu kararda düzenlenmeyen mali ve sosyal haklar hakkında ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre belediye başkanı ile sendika temsilcisinin yetkileri ödenecek olan sosyal denge tazminat tutarını kanuni sınırlar içinde tespit etmeye yöneliktir. Bu nedenle sosyal denge tazminatı sözleşme metnine yetkilendirilen husus dışında hükümler konulması söz konusu yetkinin aşılması anlamına gelmektedir.
Yapılan incelemede, Kamu İdaresi ile yetkili sendika arasında akdedilen ve 01.04.202431.12.2025 tarih aralığını kapsayan sözleşmede işe geliş gidiş için servis hizmeti sunulması, çalışanlar için eğitim ve seminerler sunulması gibi hususlara yer verildiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında önümüzdeki dönemlerde yapılacak olan sosyal denge sözleşmesinde kapsam sınırlamasına uyulmaya özen gösterileceği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi ile yetkili sendika arasında izleyen dönemlerde imzalanacak sosyal denge sözleşmelerinde kapsam sınırlamasına uyulması gerekmektedir.