|
ÖZET: Sosyal Denge Sözleşmesi’nde, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında, büyükşehir olmayan ilçe belediyeleri ile yetkili sendika arasında imzalanan sözleşmelerde, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’na aykırı hükümler bulunduğu tespit edilmiştir. Bu durum, sözleşmenin geçerliliğini sorgulamakta ve hukuki çerçevede sorunlar yaratmaktadır. 4688 sayılı Kanun’un 32. maddesi, sosyal denge tazminatının ödenmesine dair belirli şartlar ve süreler öngörmektedir.
03.06.2024 tarihinde imzalanan sosyal denge sözleşmesinde, “İşverenin Hak ve Yükümlülükleri”, “Sendika ile Üyelerinin Hak ve Yükümlülükleri” gibi konulara yer verilmesi, ilgili kanun ve toplu sözleşme hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir. Ayrıca, sözleşmenin 13. maddesinde yer alan ifadeler de, toplu sözleşme döneminin sınırlarını ihlal etmektedir. İdare, bu bulgulara ilişkin yazılı bir cevap vererek, belirtilen hususların düzeltilmesi gerektiğini kabul etmiştir. Sonuç olarak, sosyal denge tazminatı sözleşmelerinde, konuyla ilgili olmayan hükümlerin yer alması önlenmeli ve yasal çerçeveye uygunluk sağlanmalıdır. Bu durum, hem hukukun üstünlüğü hem de çalışanların haklarının korunması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Sosyal Denge Sözleşmesine Konusu Dışında Hükümler Konulması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye ile yetkili sendika arasında yapılan Sosyal denge ödenmesine ilişkin sözleşmeye toplu sözleşmenin konusu olmayan ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’na aykırılık oluşturan hükümlerin konulduğu görülmüştür.
4688 sayılı Kanunu’nun “Mahalli İdarelerde Sözleşme imzalanması” başlıklı 32’nci maddenin birinci fıkrasında, “27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir.” hükmü; ikinci fıkrasında, “Yapılacak sözleşme, toplu sözleşme dönemi ile sınırlı olarak uygulanır ve sözleşme süresi hiçbir şekilde izleyen mahalli idareler genel seçimi tarihini geçemez. Mahalli idareler genel seçim tarihini izleyen üç ay içerisinde de toplu sözleşme dönemiyle sınırlı olmak üzere sözleşme yapılabilir. Bu sözleşmeye dayanılarak yapılan ödemeler kazanılmış hak sayılmaz.” hükmü yer almaktadır.
Belediye ile yetkili Sendika arasında 03.06.2024 tarihinde imzalanan ve 03.06.202431.12.2025 tarihleri arasında uygulanacak sosyal denge sözleşmesinin incelenmesi neticesinde; Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi’nde, yukarıda belirtilen Kanunlar ve Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme hükümlerine aykırı olarak; “İşverenin Hak ve Yükümlülükleri”, “Sendika ile Üyelerinin Hak ve Yükümlülükleri”, “Sendikal Çalışmalar”, “Sosyal Haklar ve Eğitim”, “İşyerine Geliş ve Gidiş İçin Servis Hizmeti”, “İşyeri Kurulu gibi başlıklar altında ifadelere yer verildiği tespit edilmiştir.
Sözleşmenin 13’üncü madde metninde yer alan “Yeni bir sosyal denge tazminatı sözleşmesi imzalanana kadar, süresi sona eren bu sosyal denge tazminatı sözleşmesi imzalanana kadar, süresi sona eren bu sosyal denge tazminatı sözleşmesinin yürürlüğü devam eder.” ifadesi 4688 sayılı Kanun’un 32’nci maddesinin ikinci paragrafında yer alan sözleşmenin toplu sözleşme dönemi ile sınırlı olarak uygulanacağı hükmüne aykırılık oluşturmaktadır.
İdare, yukarıda açıklanan tespit için yazılı cevabında, bulguda yer alan hususların yerine getirileceğini belirtmiştir.
Sonuç olarak, yetkili sendika ile yapılacak sosyal denge tazminatı sözleşmelerinde konusu ile bağdaşmayan hükümlere yer verilmemesi gerekmektedir.