|
ÖZET: Sosyal Denge Sözleşmesine İlişkin Uygunsuz Hükümler
2024 yılı Sayıştay denetim raporları, büyükşehir olmayan il kapsamındaki bir ilçe belediyesi ile yetkili sendika arasında imzalanan sosyal denge sözleşmesinde, toplu sözleşme konusuyla ilgisi olmayan ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’na aykırı hükümler bulunduğunu ortaya koymuştur. 4688 sayılı Kanun’un 32. maddesi, sosyal denge tazminatının ödenmesine dair belirli prosedürler ve sınırlamalar getirmektedir. Bu çerçevede, sözleşmenin yalnızca toplu sözleşme dönemi ile sınırlı olarak uygulanması gerektiği vurgulanmaktadır. İncelenen sosyal denge tazminatı sözleşmesinde, “İşverenin Hak ve Yükümlülükleri”, “Sendika ile Üyelerinin Hak ve Yükümlülükleri” gibi başlıklar altında, yukarıda belirtilen yasal düzenlemelere aykırı ifadeler yer almıştır. Özellikle, sözleşmenin 26. maddesinde, süresi sona eren sözleşmenin kazanılmış hak olarak devam edeceği yönündeki ifade, 4688 sayılı Kanun’un ilgili hükümleriyle çelişmektedir. İdare, bu bulgulara ilişkin yazılı bir cevap vererek, belirtilen hususların düzeltileceğini taahhüt etmiştir. Dolayısıyla, sosyal denge tazminatı sözleşmelerinde, konuyla ilgili olmayan hükümlerin yer almaması gerektiği önemle vurgulanmaktadır. |
BULGU: Sosyal Denge Sözleşmesine Konusu Dışında Hükümler Konulması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye ile yetkili sendika arasında yapılan Sosyal denge ödenmesine ilişkin sözleşmeye toplu sözleşmenin konusu olmayan ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’na aykırılık oluşturan hükümlerin konulduğu görülmüştür.
4688 sayılı Kanunu’nun “Mahalli İdarelerde Sözleşme imzalanması” başlıklı 32’nci maddenin birinci fıkrasında, “27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir.” hükmü; ikinci fıkrasında, “Yapılacak sözleşme, toplu sözleşme dönemi ile sınırlı olarak uygulanır ve sözleşme süresi hiçbir şekilde izleyen mahalli idareler genel seçimi tarihini geçemez. Mahalli idareler genel seçim tarihini izleyen üç ay içerisinde de toplu sözleşme dönemiyle sınırlı olmak üzere sözleşme yapılabilir. Bu sözleşmeye dayanılarak yapılan ödemeler kazanılmış hak sayılmaz.” hükmü yer almaktadır.
Belediye ile Sendika arasında 15.04.2024 tarihinde imzalanan ve 15.04.202415.04.2026 tarihleri arasında uygulanacak sosyal denge sözleşmesinin incelenmesi neticesinde; Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi’nde, yukarıda belirtilen Kanunlar ve Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme hükümlerine aykırı olarak; “İşverenin Hak ve Yükümlülükleri”, “Sendika ile Üyelerinin Hak ve Yükümlülükleri”, “Başvuruların Cevaplanması”, “Sosyal Çalışmalarda Yardımcı Olmak”, “Sözleşme Tazminatı Aidatları”, “Çalışanlarla İlgili Genelge ve Yayınlar”, “Yönetici ve Temsilcilerin İşyeri Sendikal Çalışmaları”, “Sendika ve Şubelerinin Çalışanlar Adına Yetkisi” gibi başlıklar altında ifadelere yer verildiği tespit edilmiştir.
Sözleşmenin 26’ncı madde metninde yer alan “Yeni bir sosyal denge tazminatı sözleşmesi imzalanana kadar, süresi sona eren bu sosyal denge sözleşmesindeki tüm maddeler kazanılmış hak olarak devam eder. Bu sözleşmenin bitim tarihinden 1 ay önce sosyal denge sözleşmesi görüşmelerine başlanır.” ifadesi ile 4688 sayılı Kanun’un 32’nci maddesinin ikinci paragrafında yer alan sözleşmenin toplu sözleşme dönemi ile sınırlı olarak uygulanacağı hükmüne aykırılık oluşturmaktadır.
İdare, yukarıda açıklanan tespit için yazılı cevabında, bulguda yer alan hususların yerine getirileceğini belirtmiştir.
Sonuç olarak, İdare tarafından yetkili sendika ile yapılacak sosyal denge tazminatı sözleşmelerinde konusu ile bağdaşmayan hükümlere yer verilmemesi gerekmektedir.