|
ÖZET: Samsun Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü ile sendika arasında imzalanan sosyal denge sözleşmesinde, kamu görevlilerinin sosyal denge tazminatından yararlanabilmesi için sendikaya aidat ödemesi şartı getirilmiştir. Ancak, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun ilgili maddeleri, sendika üyelerinden başka bir kesinti yapılmasını yasaklamaktadır. Ayrıca, sosyal denge tazminatı ödenecek kamu görevlileri arasında sendika üyeliği temelinde ayrım yapılmaması gerektiği vurgulanmıştır.
Danıştay, sosyal denge sözleşmesinde taraf olan sendikanın dışında kalan sendikaların üyelerinden aidat alınmasının, kamu görevlileri arasında eşitsizlik yaratacağına karar vermiştir. Bu bağlamda, SASKİ’de görevli kamu görevlilerinin sosyal denge tazminatından yararlanabilmesi için sendika aidatı ödemesi zorunluluğu, hukuka aykırı bulunmuştur. Kamu İdaresi, mevcut sözleşmede yer alan bu hükmün 31.12.2025 tarihinden sonra geçerli olacak yeni sözleşmede yer almayacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, sosyal denge sözleşmelerinde sendika aidatı ödenmesine dair şartların bulunması, kamu görevlileri arasında haksız bir ayrım yaratmaktadır. Bu nedenle, sendika aidatı dışında ek kesintilere yer verilmemesi gerektiği ifade edilmektedir. |
BULGU: Sosyal Denge Sözleşmesine Memur ve Sözleşmeli Personelden Sendika Aidatı Kesilmesine İlişkin Hüküm Konulması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Samsun Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü ile sendika arasında yapılan sosyal denge sözleşmesinde, İdarede görevli kamu görevlilerinin sosyal denge tazminatından yararlanması sözleşmenin tarafı olan sendikaya “sendika aidatı” ödenmesi şartına bağlı kılınmıştır.
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun 24’üncü maddesinde sendika gelirleri arasında üyelerin ödeyecekleri üyelik ödentileri sayılmış, 25’inci maddesinin üçüncü fıkrasında, sendika tüzüğüne, üyelik ödentisi dışında her ne ad altında olursa olsun, üyelerden başka bir kesinti yapılmasını öngören hükümler konulamayacağı belirtilmiştir.
4688 sayılı Kanun’un 28’inci ve 32’inci maddelerinde ise; sosyal denge sözleşmesinin yapılma usulü ve şekli belirlenmiş, toplu sözleşme ikramiyesi hariç olmak üzere toplu sözleşme hükümlerinin uygulanmasında sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamayacağı ifade edilmiştir.
Sosyal denge tazminatı ödenmesine ilişkin toplu iş sözleşmenin 7’nci maddesinde; sosyal denge tazminatından yararlanan kamu görevlilerinden memur taban aylığının %1’i oranında sendika aidatı kesileceği ifade edilmiştir.
Danıştay On ikinci Dairesi tarafından 18.12.2019 tarihli Esas No:2019/4940 sayılı 01.09.2019 tarih ve 30875 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 28.08.2019 tarih ve 2019/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı’nın “Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklar” başlıklı 4. bölümünün “Sosyal denge tazminatı” başlıklı 1’inci maddesinin 2’nci fıkrasında yer alan “Sosyal denge sözleşmesinin taraf sendikası, üyesi olmayan kamu görelilerinden, aynı unvanlı üyesinden aldığı aidatın iki katına kadar sosyal denge sözleşmesi aidatı alabilir. Bu aidatı ödeyen kamu görevlileri, söz konusu sözleşmeden aynı usul ve esaslar dahilinde yararlanır” hükmünün iptali istemiyle açılan davada verdiği yürütmeyi durdurma kararında; “… sosyal denge sözleşmesinde taraf olan sendikanın dışında kalan sendikaların üyesi olan ve hiçbir sendikaya üye olmayan kamu görevlilerinden dayanışma aidatı veya başka adlar altında farklı oranlar üzerinden ödenti (aidat) alınmasına ilişkin hükümlerin, sosyal denge tazminatının ödenmesinde aynı kadro veya pozisyonlarda bulunan kamu görevlileri arasında ayrım (eşitsizlik) yaratacağı açık olduğundan, dava konusu düzenlemede hukuka uygunluk bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle; “Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklar” başlıklı 4. bölümünün “Sosyal denge tazminatı” başlıklı 1. maddesinin 2. Fıkrasının yürütmenin durdurulmasına, … oybirliği ile karar verildi.” denilmektedir.
Yapılan incelemede; SASKİ’de görevli kamu görevlilerinin sosyal denge tazminatından yararlanabilmesi için sözleşmenin tarafı olan sendikaya, memur taban aylığının%1’i oranında “sendika aidatı” ödemesi zorunluluğu getirildiği görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında; mevcut Sosyal Denge Tazmınatı Sözleşmesi’nde yer alan ve sosyal denge tazminatından yararlanan kamu görevlilerinden memur taban aylığının %1 oranında sendika aidatı kesilmesini öngören hükme 31.12.2025 tarihinden sonra yapılacak olan yeni Sosyal Denge Tazmınatı Sözleşmesi’nde yer verilmeyeceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; SASKİ ile yetkili sendika arasında yapılan sosyal denge sözleşmelerine, sözleşmeyi imzalayan sendikanın üyesi olmayan kamu görevlilerinden sendika aidatı veya başka adlar altında aidat alınmasına ilişkin hükümler konulması, memur ve sözleşmeli personelden sendika aidatı dışında ilave olarak aidat kesilmesi, aynı kadro veya pozisyonlarda bulunan kamu görevlileri arasında ayrıma ve eşitsizliğe neden olduğundan, sendika aidatı alınmasına yönelik bir şarta sosyal denge sözleşmelerinde yer verilmemesi gerekmektedir.