|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi ile BEM-BİR SEN arasında imzalanan sosyal denge sözleşmesinde mevzuatla belirlenmeyen konuların yer aldığını ortaya koymuştur. 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun 32. maddesi uyarınca, sosyal denge tazminatının ödenmesi, belediye başkanının önerisiyle belediye meclisi veya vali tarafından il genel meclisince onaylanması gereken bir süreçtir. Bu tazminatın tutarı, ilgili sendika ile mahalli idare arasında yapılacak sözleşmeyle belirlenir ve 375 sayılı KHK’nin Ek 15. maddesi gereğince, tavan tutarını aşmamalıdır.
Denetim bulguları, sosyal denge tazminatı ile ilgili sözleşmelerde yalnızca belirli kriterler çerçevesinde düzenleme yapılabileceğini göstermektedir. Bu kriterler arasında görev yapılan birim, iş hacmi, görevin zorluğu ve çalışma süresi gibi unsurlar yer alır. Ancak, sözleşmede “Sosyal Çalışmalarda Yardımcı Olmak” ve “Çalışanların Eğitimi” gibi mevzuata aykırı maddelerin bulunduğu tespit edilmiştir. Bu durum, sosyal denge sözleşmelerinin yasal çerçeveye uygun olarak düzenlenmesi gerektiğini vurgulamaktadır. İdare, denetim sonuçları doğrultusunda, gelecekteki sosyal denge sözleşmelerinde mevzuata aykırı hususların yer almayacağına dair taahhütte bulunmuştur. Bu bağlamda, sosyal denge sözleşmelerinin yalnızca yasal düzenlemelere uygun şekilde, belirlenen kriterler çerçevesinde yapılması gerektiği önemle belirtilmiştir. |
BULGU: Sosyal Denge Sözleşmesine, Mevzuatında Belirtilen Konular Dışında Hükümler Konulması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare ile BEM-BİR SEN arasında akdedilen sosyal denge sözleşmesinde, mevzuatında yer almayan konularda düzenlemeler yapıldığı tespit edilmiştir.
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun 32’nci maddesine göre; 27.6.1989 tarihli ve 375 sayılı KHK’nin Ek 15’inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında, Toplu Sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilecektir.
375 sayılı KHK’nin Ek 15’inci maddesinde ise; sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarının, 4688 sayılı Kanun’a göre yapılan Toplu Sözleşme’de belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında yapılabilecek sözleşmeyle belirleneceği belirtilmiştir. 4688 sayılı Kanun uyarınca imzalanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 yılını kapsayan Toplu Sözleşme’nin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme bölümünün “Sosyal denge tazminatı” başlıklı 1’inci maddesinin (1) numaralı fıkrasında ise;
“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %120’dir. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir.” denilmektedir.
Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeden de görüleceği üzere, sosyal denge sözleşmesinde sadece; görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı düzenlenebilecektir. Sosyal denge sözleşmelerine, sözleşmenin adı farklı dahi olsa, farklı ödemelere ve hususlara ilişkin hükümler konulması mevzuatına açıkça aykırı olacaktır.
İdarenin sosyal denge tazminatı ödemelerinin incelenmesi neticesinde; İdare ile BEM- BİR SEN arasında akdedilen sosyal denge tazminatı konulu toplu iş sözleşmesinde, “Sosyal Çalışmalarda Yardımcı Olmak”, “Çalışanlarla İlgili Genelge ve Yayınlar”, “Çalışanların Eğitimi” gibi mevzuatına aykırı hususların yer aldığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından,belirtilen hususlara gerekli hassasiyetin gösterilerek bundan sonraki sosyal denge sözleşmelerinde ilgili maddelerin kapsam dışı bırakılacağı belirtilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri ile uygulama birlikte değerlendirildiğinde, Belediye başkanı ile yetkili sendika temsilcisi arasında imzalanan sosyal denge sözleşmesinde yer alan yukarıdaki düzenlemeler söz konusu mevzuata aykırıdır.Sosyal denge sözleşmelerinde, mevzuatında yer almayan hususların düzenlenmemesi gerekmektedir.