|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi ile Tüm Bel-Sen arasında imzalanan sosyal denge tazminatı sözleşmesinde, konusuyla ilgili olmayan hükümlerin bulunduğunu ortaya koymuştur. 6289 sayılı Kanun’un 33. maddesi ve 375 sayılı KHK’ya eklenen Ek 15. madde, belediyelerde sosyal denge tazminatı ödenmesine izin vermekte; bu ödemelerin belirlenmesi sürecinde belediye başkanı ve sendika temsilcisi arasında bir işbirliği öngörmektedir. Ancak, bu işbirliği yalnızca tazminat tutarının belirlenmesiyle sınırlıdır.
İnceleme sonucunda, sosyal denge tazminatı sözleşmesinde iş sağlığı ve güvenliği, sendikal izinler, sosyal haklar ve mali haklar gibi konulara dair hükümlerin yer aldığı tespit edilmiştir. 4688 sayılı Kanun’un 32. maddesi, mahalli idarelerle yapılan sözleşmelerin toplu sözleşme olarak değerlendirilemeyeceğini açıkça belirtmektedir. Bu durum, sözleşme metninde yalnızca sosyal denge tazminatı ile ilgili düzenlemelere yer verilmesi gerektiğini göstermektedir. Kamu İdaresi, bulguya ilişkin olarak gerekli hassasiyetin gösterileceğini ifade etmiştir. Sosyal denge tazminatı sözleşmelerinde, sadece tazminat tutarına dair düzenlemelere yer verilmesi gerektiği, konuyla ilgili diğer hükümlerin eklenmesinin ise yersiz olduğu değerlendirilmiştir. |
BULGU: Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesinde Konusu Dışında Hükümlerin Yer Alması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye ile Tüm Bel-Sen arasında akdedilen ve 01.01.2022-31.12.2023 dönemini kapsayan sosyal denge tazminatı sözleşmesine konusu dışında hükümlerin konulduğu görülmüştür.
Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenmesine 6289 sayılı Kanun’un 33’üncü maddesiyle 375 sayılı KHK’ya eklenen Ek 15’inci maddeyle izin verilmiş; aynı Kanun’un 22’nci maddesiyle de 4688 sayılı Kanun’un 32’nci maddesi başlığıyla birlikte bu doğrultuda değiştirilmiştir.
Buna göre; 27.6.1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 15’inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilecektir.
Kanun hükmünden açıkça anlaşılacağı üzere belediye başkanı ile sendika temsilcisi sadece ödenecek olan sosyal denge tazminat tutarını kanuni sınırlarda tespit etmek üzere yetkilendirilmiştir. Bunun dışında sözleşme hakkını toplu sözleşme gibi düşünmek ve sözleşme metnine yetkilendirilen husus dışında başkaca hükümler koymak yersizdir. Zira 4688 sayılı Kanun’un 32’nci maddesinde mahalli idarelerle imzalanan sözleşmenin, Kanun’un uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılamayacağı açıkça belirtilmiştir.
Yapılan incelemede; sosyal denge tazminatı sözleşmesinde, iş sağlığı ve güvenliği, sendikal izinler, sosyal haklar ve mali haklar adı altında sözleşme konusu dışında hükümlerin yer aldığı görülmüştür.
Kamu İdaresinin göndermiş olduğu cevapta bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup konuyla ilgili gerekli hassasiyetin gösterileceği belirtilmiştir.
Sosyal denge sözleşmelerinde ödenecek sosyal denge tazminat tutarına ilişkin düzenlemelere yer verilmesi, buna karşın sosyal denge tazminatı sözleşmesinin konusu olmayan hususlara yer verilmemesinin gerektiği değerlendirilmektedir.