|
ÖZET: Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi’nde, 2022-2023 yıllarını kapsayan Meram Belediyesi ile BEM-BİR-SEN arasında imzalanan sözleşmede, konusuyla ilgili olmayan hükümler yer aldığı tespit edilmiştir. 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun 32. maddesi, sosyal denge tazminatının belirlenmesi için belediye başkanının önerisiyle belediye meclisinin karar vermesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak, sözleşmenin içeriğinde yer alan maddelerin, bu tazminatla ilgili olmadığı ve yasal düzenlemelere aykırı olduğu anlaşılmaktadır.
Sözleşmenin 8. maddesi, sendikanın kamu görevlilerinin mevzuata uymayan davranışlarını kabul etmediğini ve işverenin sendikal faaliyetler için uygun alanlar sağlaması gerektiğini ifade etmektedir. Bununla birlikte, 9. ve 10. maddelerde sendikal çalışmaların yürütülmesi ve işverenin toplantılara izin vermesi gibi konular ele alınmıştır. Ancak, 4688 sayılı Kanun’un 32. maddesi, mahalli idarelerle yapılan sözleşmelerin toplu sözleşme olarak değerlendirilemeyeceğini açıkça belirtmektedir. Sonuç olarak, sosyal denge tazminatı sözleşmesinde yer alan hükümler, yalnızca tazminat tutarının belirlenmesi amacıyla düzenlenmeli ve diğer maddelerin eklenmesi mevzuata aykırıdır. Bu durum, sözleşmenin geçerliliği açısından sorunlar doğurabilir. |
BULGU: Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesine Konusu Dışında Hükümler Konulması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Meram Belediyesi ile Belediye ve Özel İdare Çalışanları Birliği Sendikası (BEM-BİR- SEN) arasında akdedilen ve 2022-2023 yıllarını kapsayan sosyal denge sözleşmesine konusu dışında hükümlerin konulduğu görülmüştür.
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun “Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması” başlıklı 32’nci maddesinin birinci fıkrasında sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince karar verilmesi halinde, toplu sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere sözleşme yapılabileceği hüküm altına alınmıştır.
İdare ile sendika arasında imzalanan sözleşmenin;
8’inci maddesinde;
“Sendika ve Üyelerin Hak ve Yükümlülükleri
Sendika, kamu görevlilerinin bu sözleşmeye ve mevzuata uymayan davranışlarını benimsemez.
Sendika, bütün yönetici ve temsilcileri ile disiplinsizlik ve düzensizlikleri önlemek, çalışma barışını korumak ve çıkacak anlaşmazlıkları görüşmeler yoluyla çözmek için her türlü çabayı gösterir.
İşveren, işyerlerinde çalışanların kolayca görebilecekleri elverişli bir yerde sendikanın ilan, afiş, bildirim ve benzerlerinin asılmasına tahsis edilmiş ilan panoları bulundurur. Sendika ve sendika şube/il başkanlıklarınca ilan panosunda ilan edileceklerden işveren sorumlu değildir.
İşveren, işyerinde sendikanın sendikal çalışma yapması için imkan dâhilinde sağlık koşullarına uygun ve içerisinde masa, sandalye, dosya dolabı, şehir içi ve dâhili hattı telefonu bulunan bir temsilci odası tahsis eder.
Sendika, sendika şube/il başkanlığı ve işyeri temsilciliği sendikal çalışma ve sosyal konulardaki ihtiyaçlar (eğitim, seminer, gösteri, konferans, eğitsel toplantı vb.) için salon, araç ve gereçlerden önceden izin alınarak yararlandırılabilir. Bu çalışmalar mümkün olduğu kadar işyerinin çalışma düzenini aksatmayacak şekilde mesai saatinde yapılabilir”
9’uncu maddesinde;
“Sendikal Çalışmalar
Sendika, sendika şube/il başkanlığı ve sendika temsilcileri sosyal denge tazminatı sözleşmesinde düzenlenen araçlar ve ilgili mevzuat çerçevesinde işyerlerinde sendikal çalışmalarda bulunur.
Gerektiğinde işverenle olan ilişkilerin koordineli yürütülmesi amacı ile işveren ya da işveren temsilcileri ile işyerinde görüşülebilir.
Sendika şube/il başkanlığı ve temsilcileri sosyal denge tazminatı sözleşmesinin uygulanması, işveren ilişkilerinin gerekli kalması ve sorunların zamanında çözülmesi için amirinden izin almak şartı ile belirli ve uygun sürelerle işyerinden ayrılabilirler.”,
10’uncu maddesinde;
“Sosyal Haklar
İşveren, sendikanın düzenleyeceği toplantı, seminer, gezi gibi faaliyetlerde, işyerinin çalışma düzenini aksatmayacak şekilde olmak üzere mesai saatlerinde yapılmasına izin verir.” hükümleri yer almaktadır.
Ancak, 4688 sayılı Kanun’un 32’nci maddesinin 1’inci fıkrasına göre belediye başkanı ile sendika temsilcisi sadece ödenecek olan sosyal denge tazminat tutarını kanuni sınırlar içerisinde tespit etmek üzere yetkilendirilmiştir.
Yukarıda yer verilen Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesinin maddeleri incelendiğinde ise, ilgili hükümlerin sosyal denge tazminatı ödemesiyle ilgili olmadığı ve 4688 sayılı Kanun’a aykırı olduğu görülmektedir.
Zira 4688 sayılı Kanun’ un 32’nci maddesinde mahalli idarelerle imzalanan sözleşmenin bu Kanun’un uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmayacağı açıkça belirtilmiştir. Bu sebepten sosyal denge sözleşmesinin toplu sözleşme gibi düşünülerek sözleşme metnine sosyal denge tazminat tutarını kanuni sınırlar içerisinde belirlemek dışında, yukarıdaki gibi hükümlerin konulması mevzuata aykırıdır.