| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Tunceli Belediyesi ile sendika arasında imzalanan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi’nde, mevzuat hükümlerine aykırı olarak konusuyla ilgili olmayan hükümler yer almaktadır. Bu durum, 4688 sayılı Kanun’a uygun olarak sosyal denge tazminatı sözleşmesinin yalnızca ödenecek tutarın belirlenmesi amacıyla yapılabileceği gerçeğiyle çelişmektedir. Dolayısıyla, bu tür uygulamalara son verilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesine Konusu Dışında Hükümler Konulması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediye ile yetkili sendika arasında imzalanmış olan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesine, konusu dışında hükümler konulduğu görülmüştür.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 15’inci maddesinde belediyelerin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebileceği; ödenebilecek aylık tutarın 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’na göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçemeyeceği ve anılan Kanun’da öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle tayin edilebileceği hüküm altına alınmıştır.
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun “Mahalli İdarelerde Sözleşme İmzalanması” başlıklı 32’nci maddesinde “27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz” hükmüne yer verilmiştir.
Belirtilen mevzuat hükümlerine göre, belediye başkanı ile sendika temsilcisi, sadece ödenecek olan sosyal denge tazminat tutarını kanuni sınırlarda tespit etmek üzere yetkilendirilmiş olduğundan Kanun’un uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmayan sosyal denge tazminatı sözleşmesinin, toplu sözleşme gibi değerlendirilmesi ve sözleşme metnine yetkilendirilen husus dışında hükümler konulması mümkün değildir.
Tunceli Belediye Başkanlığı ile Tüm Belediye ve Yerel Yönetim Hizmetleri Emekçileri Sendikası (TÜM BEL-SEN) arasında 11.01.2022 tarihinde imzalanan sosyal denge tazminatı sözleşmesi incelendiğinde;
– Yılbaşı ve 1 Mayıs Birlik, Dayanışma ve Mücadele Günü ikramiyeleri ile gıda ve eğitim yardımı;
– Kaza, ölüm ve evlenme yardımları,
– Kadın hakları ve ücretli izinleri,
– Belediyenin lojman, kamp, kreş, etüt, spor, kültür ve benzeri tesislerinden ücretsiz yararlanma
– Çalışanların talepleri halinde hastalanma, cenaze, düğün, taşınma gibi ihtiyaçlarında kurum araçlarından ücretsiz yararlanma,
– Sosyal çalışmalarda yardımcı olma,
gibi mevzuatında sosyal denge sözleşmeleri için öngörülmemiş hususların mezkur sözleşmede yer aldığı tespit edilmiştir.
Bu itibarla, sosyal denge tazminatı sözleşmesine 4688 sayılı Kanun hükümlerine aykırı olarak sözleşmenin konusu olmayan hükümlerin konulması uygulamasına son verilmesi gerekmektedir.