|
ÖZET: Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi, 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında incelendiğinde, sözleşmenin belirlenen konusunun dışında hükümler içerdiği tespit edilmiştir. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 128. maddesi, kamu görevlilerinin hak ve yükümlülüklerinin kanunla düzenleneceğini belirtirken, toplu sözleşme hükümlerinin saklı tutulduğunu ifade etmektedir. Ayrıca, Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu, sosyal denge tazminatının belirli çerçeveler içinde düzenlenmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Yapılan incelemelerde, Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi’nde, ilgili kanunlara aykırı olarak çeşitli konulara yer verildiği görülmüştür. Bu konular arasında işverenin ve sendikanın yükümlülükleri, çalışanlarla ilgili talimatlar ve sendika üyelerinin hakları gibi maddeler bulunmaktadır. Bu durum, sözleşmenin amacını aşan hükümler içerdiğini göstermektedir. Belediye, sözleşmeye eklenen bu hükümlerle ilgili gerekli düzenlemelerin yapılacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, sosyal denge tazminatı sözleşmelerinin, belirlenen konu çerçevesinde kalması ve konuyla alakasız hükümlere yer verilmemesi gerektiği ifade edilmektedir. |
BULGU: Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesinin Konusu Dışında Hükümler İçermesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye ile yetkili sendika arasında yapılan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi’nin konusu dışında hükümler içerdiği görülmüştür.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “1. Genel ilkeler” başlıklı 128’inci maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümlerinin saklı olduğu hüküm altına alınmıştır.
01.09.2019 tarihli ve 30875 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı’nın Genel Hükümler başlıklı birinci kısmının “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinin ikinci fıkrasında, bu Karar’da düzenlenmeyen mali ve sosyal haklar hakkında ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı hüküm altına alınmıştır.
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun “Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması” başlıklı 32’nci maddesinin bir ve ikinci fıkralarında, belediyelerde sosyal denge tazminatı ödenmesine ilişkin esaslara dair; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 15’inci maddesinde de sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarının, 4688 sayılı Kanun’a göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutar ile sınırlı olduğuna dair hükümlere yer verilmiştir.
Belediye ile sendika arasında imzalanan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi’nin 1’inci maddesinde “Hukuki dayanak” başlığı altında, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri sözleşmenin dayanağı olarak belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi’nde, yukarıda belirtilen Kanunlar ve Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme hükümlerine aykırı olarak, “İşverenin Hak ve Yükümlülükleri”, “Sendikanın Yükümlülükleri”, “Başvuruların Yanıtlanması”, “Sosyal Çalışmalarda Yardımcı Olmak”, “Sendika Temsilcilik Odası İlan Tahtası Tahsisi”, “Çalışanlarla İlgili Talimatlar”, “Çalışanların Listesinin Verilmesi”, “Sendika Yönetici ve Temsilcilerinin İşyeri Sendikal Çalışmaları”, “Sendika ve Şube Yöneticileri ile Sendika Temsilcileri ve Yetkileri Güvencesi” “Sendika Üyelerinin Hakları”, “Üyelik Aidatı”, “Sendikal İzinler”, “Diğer Haklar ve Ücretli İzinler”, “İş Sağlığı ve Güvenliği” başlıkları altında sözleşmenin konusu ile bağdaşmayan hükümlere yer verildiği tespit edilmiştir.
Belediye cevabında; Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi’ne, sosyal denge tazminat tutarının tespit edilmesi dışında hükümler konulmaması için gerekli işlemlerin tesis edileceğini belirtmitir.
Sonuç olarak, yetkili sendika ile yapılacak sosyal denge tazminatı sözleşmelerinde konusu ile bağdaşmayan hükümlere yer verilmemesi gerekmektedir.