| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Sosyal Güvenlik Kurumu’na yersiz ve fazla gönderilen primlerin iadesi için gerekli işlemlerin yapılmadığı tespit edilmiştir. Kamu idareleri, 21.10.2020 tarihinden itibaren “Prim iade uygulama programı” ile iade başvurusu yapabilmektedir. Ancak, geçmiş yıllara ait alacakların büyük çoğunluğu tahsil edilmemiştir ve gerekli takip işlemleri yapılmamıştır. |
BULGU: Sosyal Güvenlik Kurumu Prim İadelerinin Takip ve Tahsilatının Yapılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
İdarenin merkez ve taşra birimlerinde aylığını veya ücretini aldıktan sonra ücretsiz izin, askerlik, istifa gibi çeşitli sebeplerle görevinden ayrılan personel için Sosyal Güvenlik Kurumuna fazla ve yersiz gönderilen prim/keseneklerin iadesine ilişkin gerekli işlemlerin yapılmadığı görülmüştür.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılan personelin prime esas kazançlarının hesabı, prim oranları ve prim/hizmet belgelerinin gönderilmesi ve ödenmesi bu Kanun’un ilgili maddelerinde açıklanmıştır.
Aynı Kanun’un “Prim borçlarına halef olma, gecikme cezası ve gecikme zammı ile iadesi gereken primler” başlıklı 89’uncu maddesinde; yanlış veya yersiz alınmış olduğu tespit edilen primlerin alındığı tarihten on yıl geçmemek şartıyla işverenlere kanuni faizi ile birlikte geri verileceği ifade edilmiştir.
Bu kapsamada, 5510 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılan kamu personeline ilişkin olarak Sosyal Güvenlik Kurumuna yersiz veya fazla gönderilen prim/keseneklerin iade sürecinin elektronik ortamda yürütülmesine ilişkin “Prim iade uygulama programı” 21.10.2020 tarihinde kamu idarelerinin kullanımına açılmıştır. Kamu idareleri bu uygulamayı kullanarak Sosyal Güvenlik Kurumundan yersiz ve fazla ödenen primleri iade başvuru talebinde bulunabilecek, Kurum tarafından reddedilen talepler sistem üzerinden kontrol edilebilecek, iade başvurusunun reddedilmesine yol açan eksik, hatalı bilgilerin giderilmesinden sonra tekrar iade başvurusu yapabilecektir.
İdarenin harcama birimlerine ait alacak dosyalarının genel dökümü incelenmiş ve bu alacakların büyük bir çoğunluğunun geçmiş yıllara ait Sosyal Güvenlik Kurumundan talep edilen alacaklar olduğu ve mevcut alacakların halen tahsil edilmediği, gerekli takip işleminin yapılmadığı görülmüştür.
İdare, bulgu konusu hatalı uygulamanın düzeltilmesi için tüm merkez ve merkez dışı harcama birimlerine yazı yazılarak gerekli bilgilendirmenin yapıldığını bildirmiştir.
5510 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılan personel için Sosyal Güvenlik Kurumuna yersiz ve fazla gönderilen prim/keseneklerden doğan alacakların mevzuatta öngörülen şekilde takip ve tahsil edilmesi gerekmektedir.