| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından kesilen idari para cezalarının il sağlık müdürlükleri ve sağlık tesislerinde yeterince takip edilmediği tespit edilmiştir. Bu durum, ilgili mevzuatın gerekliliklerinin yerine getirilmemesi ve sorumluların tespit edilmemesi nedeniyle kamu zararına yol açmaktadır. Cezaların tahsilatı ve rücu işlemlerinin derhal başlatılması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Sosyal Güvenlik Kurumu Tarafından Kesilen İdari Para Cezalarının Takibinin Yapılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Bakanlığa bağlı il sağlık müdürlükleri ve sağlık tesislerinin bazılarında Sosyal Güvenlik Kurumunun tahakkuk ettirmiş olduğu idari para cezaları için gerekli takibin yapılmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 31’inci maddesi uyarınca bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisi olup harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından sorumludur.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Kişisel Sorumluluk ve Zarar” başlıklı 12’nci maddesinde;
“Devlet memurları, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar.
Devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır.
Zararların ödettirilmesinde bu konudaki genel hükümler uygulanır. Ancak fiilin meydana geldiği tarihte en alt derecenin birinci kademesinde bulunan memurun brüt aylığının yarısını geçmeyen zararlar, kabul etmesi halinde disiplin amiri veya yetkili disiplin kurulu kararına göre ilgili memurca ödenir.” denilmektedir.
Sosyal Güvenlik Kurumu idari para cezaları; bildirimlerin mevzuatta belirtilen usul, şekil ve sürede verilmemesi, gerekli belgelerin sunulmaması, eksik bildirimde bulunulması sebeplerinden kaynaklanmaktadır.
İlgili mevzuatta öngörülen yükümlülüklerin yerine getirilmemesinden kaynaklanan söz konusu cezaların nitelik yönünden bir kamu gideri olarak değerlendirilemeyeceği açıktır.
Yapılan incelemelerde, Bakanlığa bağlı il sağlık müdürlükleri ve sağlık tesislerine Sosyal Güvenlik Kurumunun tahakkuk ettirmiş olduğu idari para cezalarının bir kısmının kurum bütçesinden ödendiği ve bu ödeme sonrasında ceza ve gecikmeye sebebiyet verenler hakkında rücu işlemine başlanmadığı, bir kısmında ise cezaların tebliğ edilmesine rağmen herhangi bir tahsilat yapılmadığı, tahsil edilmeyen ceza tutarlarına işletilmesi gereken gecikme faizine ilişkin herhangi bir takibin yapılmadığı ve sorumluların araştırılmadığı görülmüştür.
İdare bütçesinden ödemesi yapılsın veya yapılmasın, sorumluların tespiti ile rücu işlemine derhal başlanmadığı takdirde emeklilik, görev yeri değişikliği ve benzeri nedenlerle personel sirkülasyonu söz konusu olduğunda bu tespitin gerçekleşmesi ve işlemlerin tamamlanması güçleşmektedir.
Bu itibarla, sosyal güvenlik mevzuatında öngörülen yükümlülüklerin yerine getirilmesini sağlayacak ve kamu gideri niteliğinde olmayan bu cezaların oluşmasını engelleyecek tedbirlerin alınması ve halihazırda tahakkuk ettirilmiş cezalarla ilgili gerekli takibin yapılması gerekmektedir.