|
ÖZET: Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenmeyen SGK primleri, ilgili mevzuat gereği gider olarak dikkate alınmamaktadır. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 6. maddesi ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 40. maddesi, bu primlerin fiilen ödenmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 88. maddesi, ödenmeyen primlerin gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarında gider olarak yazılamayacağını belirtmektedir. Bu bağlamda, şirketin SGK primlerini ödemeden kurum kazancını tespit etmesi, mevzuata aykırıdır.
Yapılan incelemeler sonucunda, şirketin 2019-2024 döneminde SGK’ya fiilen ödenmeyen primlerin, dönem kazancının tespitinde gider olarak gösterildiği ancak bu tutarların kanunen kabul edilmeyen gider olarak ticari bilançoya eklenmediği tespit edilmiştir. 2018 yılında kurulan şirketin bu durumdan dolayı toplamda 143.404.708,43 TL kurumlar vergisi yükümlülüğü bulunmaktadır. Kamu idaresi, bu ödenmeyen primlerin 2025 yılından itibaren merkezi idare gelirlerinden kesilerek ödeneceğini belirtmiştir. Sonuç olarak, şirketin SGK’ya fiilen ödeme yapmadan gider olarak dikkate aldığı primlerin, ilgili yıllardaki kurumlar vergisi matrahına eklenmesi gerekmektedir. Ayrıca, ödenmeyen primlere ilişkin muhasebe kayıtlarının eksikliği, mali tabloların gerçek değerini yansıtmadığı anlamına gelmektedir. |
BULGU: Sosyal Güvenlik Kurumuna Fiilen Ödenmeyen SGK Primlerinin Kurum Kazancının Tespitinde Gider Olarak Dikkate Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirkette çalışanların sigorta primlerinin Sosyal Güvenlik Kurumuna fiilen ödenmeyen kısımları “kanunen kabul edilmeyen gider” olarak dikkate alınmamış olup söz konusu ödenmeyen prim tutarları dönem kurum kazancının tespitinde ilgili mevzuata aykırı olarak gider unsuru olarak değerlendirilmiştir.
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun “Safi kurum kazancı” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında kurumlar vergisinin; mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safî kurum kazancı üzerinden hesaplandığı belirtilmiş olup mezkûr maddenin 2’nci fıkrasında ise, safi kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanunu’nun ticarî kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “İndirilecek giderler” başlıklı 40’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinde ise aynen; “Hizmetli ve işçilerin iş yerinde veya iş yerinin müştemilatında iaşe ve ibate giderleri, tedavi ve ilaç giderleri, sigorta primleri ve emekli aidatı (Bu primlerin ve aidatın istirdat edilmemek üzere Türkiye’de kain sigorta şirketlerine veya emekli ve yardım sandıklarına ödenmiş olması ve emekli ve yardım sandıklarının tüzel kişiliği haiz bulunmaları şartiyle),” ifadesi yer almaktadır.
Yine 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Primlerin ödenmesi” başlıklı 88’inci maddesinin 11’inci fıkrasında ise; “Kuruma fiilen ödenmeyen prim tutarları, gelir vergisi ve kurumlar vergisi uygulamasında gider yazılamaz.” denilmektedir.
İlgili mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere; Şirket çalışanlarının SGK primlerinin kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınabilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumuna fiilen bu primlerin ödenmesi gerekmektedir.
Ayrıca, ödenmeyen SGK primlerinin geçici vergi dönemlerinde; 368 Vadesi Geçmiş, Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabına alacak, 361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hesabına ise borç kaydı yapılması gerekmektedir. Bunun yanı sıra, matraha eklenecek ödenmeyen SGK primleri, kanunen kabul edilmeyen gider olarak nazım hesaplarda takip edilmelidir.
Şirketin hesap ve işlemlerinin incelenmesi neticesinde; Şirket tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna fiilen ödenmeyen primlerin dönem kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alındığı ancak ticari bilanço karına kanunen kabul edilmeyen gider olarak eklenmediği tespit edilmiştir. Şirket 2018 yılında kurulmuş olup 2018 hesap dönemine ilişkin konuyla ilgili mevzuata aykırılık görülmemiştir. Ancak aşağıdaki tabloda 2019-2024 döneminde Kuruma yapılan fiili ödeme miktarları ile kurum kazancının tespitinde dikkate alınan ve dikkate alınması gereken prim tutarları yıllar itibarıyla gösterilmiştir:
Tablo 3: İndirim Konusu Yapılmaması Gereken SGK Prim Tutarını Gösterir İcmal Tablosu
| Hesap Dönemi |
Toplam SGK Prim Tutarı (TL) |
Gider Konusu Yapılan Toplam Prim Tutarı (TL) |
SGK’ya Fiilen Ödenen Toplam Prim Tutarı (TL) |
KKEG Olarak Ticari Kara Eklenmesi Gerekli Tutar (TL) |
Beyan Edilen Kurumlar Vergisi Matrahı (TL)* |
Beyan Edilmesi Gereken Kurumlar Vergisi Matrahı (TL) | Beyan Edilen Kurumlar Vergisi (TL)* |
Olması Gereken Hesaplanan Kurumlar Vergisi (TL) |
| 2019 | 6.662.623,90 | 6.662.623,90 | 0,00 | 6.662.623,90 | 357.959,59 | 7.020.583,49 | 78.751,11 | 1.544.528,37 |
| 2020 | 25.252.572,90 | 25.252.572,90 | 0,00 | 25.252.572,90 | 0,00 | 25.252.572,90 | 0,00 | 5.555.566,04 |
| 2021 | 30.116.984,24 | 30.116.984,24 | 0,00 | 30.116.984,24 | 0,00 | 30.116.984,24 | 0,00 | 7.529.246,06 |
| 2022 | 67.582.527,19 | 67.582.527,19 | 0,00 | 67.582.527,19 | 0,00 | 67.582.527,19 | 0,00 | 15.543.981,25 |
| 2023 | 139.561.186,19 | 139.561.186,19 | 0,00 | 139.561.186,19 | 222.833,74 | 139.784.019,93 | 55.708,44 | 34.946.004,98 |
| 2024 | 312.085.847,51 | 312.085.847,51 | 0,00 | 312.085.847,51 | 1.055.679,42 | 313.141.526,93 | 263.919,86 | 78.285.381,73 |
| TOPLAM | 398.379,41 | 143.404.708,43 |
*Mükellef tarafından verilen 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 ve 2024 dönemi beyannamelerinde yer alan verilerdir.
Tabloda görüleceği üzere; fiilen ödenmemiş SGK primleri kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alındığında, Şirketin 2019 hesap döneminde 1.544.528,37 TL, 2020 hesap döneminde 5.555.566,04 TL, 2021 hesap döneminde 7.529.246,06 TL, 2022 hesap döneminde 15.543.981,25 TL, 2023 hesap döneminde 34.946.004,98 TL, 2024 hesap döneminde 78.285.381,73 TL olmak üzere toplam 143.404.708,43 TL kurumlar vergisi ortaya çıkmaktadır.
Önceki yıl Sayıştay Raporunda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmayan bu hususa ilişkin kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa ilişkin SGK primlerinin 2025 yılı Ocak ayından itibaren Belediyenin merkezi idare gelirlerinden aldığı paydan %40 oranında kesinti yapılarak ödenmeye başlandığı belirtilmiştir. Ancak, bulgumuzda da ifade edildiği üzere, eleştiri konusu olan husus, ilgili yılda ödenmeyen SGK primlerinin kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınmasıdır.
Sonuç olarak, Şirket tarafından SGK’ya fiilen ödeme yapılmadan kurum kazancının tespitinde indirilebilecek gider olarak dikkate alınan bu primlerin; ilgili mevzuatı gereği 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 ve 2024 hesap dönemi kurumlar vergisi matrahına ilave edilmesi gerekmektedir. Ayrıca, ödenmeyen SGK primlerine ilişkin muhasebe kayıtların yapılmaması sebebiyle mali tablolarda yer alan 361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri ve 368 Vadesi Geçmiş, Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesapları gerçek değeri ile yer almamakta ve hatalı bilgi içermektedir.