|
ÖZET: Sosyal tesislerin gelir ve giderlerinin ayrı muhasebe hesaplarında izlenmemesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Bu tesislerin finansal işlemleri, özel bütçe hesabı üzerinden takip edilmekte, ayrıca tahsilatlar mutemet alındısı ile yapılmaktadır. Kamu kurumları tarafından işletilen sosyal tesislerin muhasebe uygulamalarına dair esaslar, saydamlık ve hesap verilebilirlik sağlamak amacıyla belirlenmiştir. Bu çerçevede, sosyal tesislerin hesap ve kayıt düzeninin, mali tabloların doğru ve zamanında hazırlanması için uygun bir şekilde yürütülmesi gerekmektedir.
Kamu kurum ve kuruluşlarının sosyal tesisleri, eğitim ve dinlenme tesisleri, misafirhaneler, kreşler, spor tesisleri gibi çeşitli alanları kapsamaktadır. 2023/1 no.lu Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ, bu tesislerin işletilmesi ve gelirlerin kullanımına dair usul ve esasları detaylandırmaktadır. Bu tebliğ ile sosyal tesislerin özel bütçe ve döner sermaye bütçesinden ayrı olarak izlenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Yapılan incelemeler, sosyal tesislerin muhasebe işlemlerinin uygun şekilde yürütülmediğini göstermektedir. Kamu idaresinin açıklamalarına göre, mevcut durumda gelirlerin giderleri karşılamadığı ve bu nedenle sosyal tesislerin hesaplarının özel bütçe içinde takip edildiği ifade edilmiştir. Bu durum, sosyal tesislerin yönetiminde gerekli düzenlemelerin yapılması gerektiğini ortaya koymaktadır. |
BULGU: Sosyal Tesislerin Gelir ve Giderlerinin Ayrı Hesapta İzlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Sosyal tesislerin gelir ve giderlerine ilişkin işlemlerin bu tesislere özgü ayrı bir muhasebe hesabında izlenmesi gerekirken; sosyal tesislerin ayrı bir muhasebesinin olmadığı, tahsilatlarının mutemet alındısı ile özel bütçe hesabına yatırıldığı, gelir ve giderlerinin özel bütçe üzerinden izlendiği tespit edilmiştir.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usuller’in; “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde, bu Esas ve Usuller’in amacının, kamu kurum ve kuruluşlarınca işletilen sosyal tesislerin hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması; işlemlerinin kayıt altına alınması, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi, mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş ilkeleri çerçevesinde, yönetimin ve diğer ilgili kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde hazırlanması ve raporlanmasına ilişkin esas ve usullerin belirlenmesi olduğu, “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; bu Esas ve Usuller’in, kamu kurum ve kuruluşlarının sosyal tesislerinin muhasebe kayıt ve işlemlerini kapsayacağı, “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; bu Esas ve Usuller’de geçen “Sosyal Tesis” tanımının kapsama dahil kamu kurum ve kuruluşlarınca işletilen eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane kreş, anaokulu, spor tesisi, yemekhane ve benzeri sosyal tesisleri, ifade ettiği, hüküm altına alınmıştır. Kamu kurum ve kuruluşlarının bünyesindeki sosyal tesislerin muhasebe kayıt ve işlemleri Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usuller’de yer alan hükümler çerçevesinde 01.01.2006 tarihinden itibaren özel bütçe ile döner sermaye bütçesinden ayrı olarak yürütülüp raporlanması gerekmektedir.
Öte yandan, 2023/1 no.lu Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ’in “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde ise; Tebliğ’in amacının, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, döner sermayeli kuruluşlar, kamu iktisadi teşebbüsleri, kamu bankaları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufunda bulunan eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzeri sosyal ve destek amaçlı tesislerden dinlenme amacıyla veya diğer amaçlarla yararlanacaklardan alınacak yemek, konaklama ve diğer hizmet bedellerinin tespitinde ve elde edilen gelirlerin kullanımında uyulacak usul ve esasları belirlemek olduğu esası yer almaktadır. Söz konusu tebliğ ile hangi faaliyetlerin sosyal tesis kapsamında değerlendirildiği, sosyal tesislerde uygulanması gereken asgari fiyatlar ve bu tesislerin nasıl işletilmesi gerektiği konularında ayrıntılı olarak düzenlemelere gidilmiştir. Tebliğ incelendiğinde, kamu kurumlarınca işletilen sosyal tesislerin özel bütçe ve döner sermaye bütçesinden ayrı olarak takip edilmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Yapılan incelemelerde; sosyal tesislerin ayrı bir muhasebesinin olmadığı, tahsilatlarının mutemet alındısı ile özel bütçe hesabına yatırıldığı, gelir ve giderlerinin özel bütçe üzerinden izlendiği görülmüştür.
Kamu idaresinin cevabında, Uygulama Otelinde aydınlatma, ısıtma, personel ve diğer giderlerin de dahil edildiği mevcut durumda gelirlerin giderleri karşılayamamakta olduğu, Uygulama Otelinin iktisadi işletmelere devredilmesi halinde gelir-gider dengesinin sağlanamayacağından dolayı uygulama oteli ve uygulama oteli havuzuna ait hesap ve işlemlerin özel bütçe içerisinde takip edildiği ifade edilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat düzenlemeleri birlikte değerlendirildiğinde; eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzeri sosyal ve destek amaçlı tesislerin sosyal tesis olarak işletilmesi ye söz konusu faaliyetlere ilişkin hesap ve işlemlerin Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usuller’e uygun olarak özel bütçe ve döner sermaye bütçesinden ayrı olarak takip edilmesi ve raporlanması gerekmektedir.