|
ÖZET: Sosyal tesislerin gelir ve giderlerinin ayrı hesaplarda izlenmemesi, 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Bu rapora göre, sosyal tesislerin muhasebe işlemleri, özel bütçe hesabı üzerinden yürütülmekte ve bu durum, ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir. Kamu kurumları tarafından işletilen sosyal tesislerin muhasebe uygulamalarına dair esaslar, bu tesislerin hesap ve kayıt düzeninde şeffaflık ve hesap verilebilirlik sağlanmasını amaçlamaktadır.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usuller gereğince, sosyal tesislerin gelir ve giderlerinin özel bütçe ve döner sermaye bütçesinden ayrı olarak takip edilmesi ve raporlanması zorunludur. 2023/1 no.lu Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ de, bu tesislerin işletilmesi ve gelirlerin belirlenmesi konusunda ayrıntılı düzenlemeler getirmektedir. Bayburt Üniversitesi örneğinde olduğu gibi, uygulama oteli ve havuz gibi sosyal tesislerin hesaplarının özel bütçe içerisinde takip edilmesi, mevzuata aykırı bir durumdur. Bu nedenle, sosyal tesislerin gelir ve gider işlemlerinin ayrıştırılması ve muhasebesinin ilgili esaslara uygun olarak yürütülmesi gerekmektedir. |
BULGU: Sosyal Tesislerin Gelir ve Giderlerinin Ayrı Hesapta İzlenmemesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Sosyal tesislerin gelir ve giderlerine ilişkin işlemlerin bu tesislere özgü ayrı bir muhasebe hesabında izlenmesi gerekirken; sosyal tesislerin ayrı bir muhasebesinin olmadığı, tahsilatlarının mutemet alındısı ile özel bütçe hesabına yatırıldığı, gelir ve giderlerinin özel bütçe üzerinden izlendiği tespit edilmiştir.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usuller’in;
“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde, bu Esas ve Usuller’in amacının, kamu kurum ve kuruluşlarınca işletilen sosyal tesislerin hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması; işlemlerinin kayıt altına alınması, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi, mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş ilkeleri çerçevesinde, yönetimin ve diğer ilgili kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde hazırlanması ve raporlanmasına ilişkin esas ve usullerin belirlenmesi olduğu,
“Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; bu Esas ve Usuller’in, kamu kurum ve kuruluşlarının sosyal tesislerinin muhasebe kayıt ve işlemlerini kapsayacağı,
“Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; bu Esas ve Usuller de geçen Sosyal tesis tanımının kapsama dahil kamu kurum ve kuruluşlarınca işletilen eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane kreş, anaokulu, spor tesisi, yemekhane ve benzeri sosyal tesisleri, ifade ettiği,
hüküm altına alınmıştır.
Kamu kurum ve kuruluşlarının bünyesindeki sosyal tesislerin muhasebe kayıt ve işlemleri Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usuller’de yer alan hükümler çerçevesinde 01.01.2006 tarihinden itibaren özel bütçe ile döner sermaye bütçesinden ayrı olarak yürütülüp raporlanması gerekmektedir.
Öte yandan, 2023/1 no.lu Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ’in “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde ise; Tebliğ’in amacının, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, döner sermayeli kuruluşlar, kamu iktisadi teşebbüsleri, kamu bankaları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufunda bulunan eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzeri sosyal ve destek amaçlı tesislerden dinlenme amacıyla veya diğer amaçlarla yararlanacaklardan alınacak yemek, konaklama ve diğer hizmet bedellerinin tespitinde ve elde edilen gelirlerin kullanımında uyulacak usul ve esasları belirlemek olduğu esası yer almaktadır.
Söz konusu tebliğ ile hangi faaliyetlerin sosyal tesis kapsamında değerlendirildiği, sosyal tesislerde uygulanması gereken asgari fiyatlar ve bu tesislerin nasıl işletilmesi gerektiği konularında ayrıntılı olarak düzenlemelere gidilmiştir.
Tebliğ incelendiğinde, kamu kuramlarınca işletilen sosyal tesislerin özel bütçe ve döner sermaye bütçesinden ayrı olarak takip edilmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Yukarıda yer alan mevzuat düzenlemeleri birlikte değerlendirildiğinde; eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzeri sosyal ve destek amaçlı tesislerin sosyal tesis olarak işletilmesi ye söz konusu faaliyetlere ilişkin hesap ve işlemlerin Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usuller’e uygun olarak özel bütçe ve döner sermaye bütçesinden ayrı olarak takip edilmesi ve raporlanması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Bayburt Üniversitesi’nde uygulama oteli ve uygulama oteli havuzuna ait hesap ve işlemlerin özel bütçe içerisinde takip edilip özel bütçe mali tablolarına dahil edildiği görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında Uygulama Oteli ve Uygulama Havuzunun öğrencilerin uygulama dersleri için tahsis edildiği, Uygulama Otelinde aydınlatma, ısıtma, personel ve diğer giderlerin de dahil edildiği mevcut durumda gelirlerin giderleri karşılayamamakta olduğu, Uygulama Otelinin iktisadi işletmelere devredilmesi halinde gelir-gider dengesinin sağlanamayacağı dolayısıyla uygulama oteli ve havuzuna ait hesap ve işlemlerin özel bütçe içerisinde takip edilmesinin Rektörlük Makamınca uygun görüldüğü ifade edilmiştir.
Her ne kadar İdare tarafından söz konusu otel ve havuzun öğrencilerin uygulama dersleri için tahsis edildiği ve gelirlerinin giderlerini karşılayamayacağı ifade edilmiş olsa da konunun yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil ettiği değerlendirildiğinden İdare tarafından yapılan açıklamalar yerinde görülmemiştir.
Sonuç olarak, sosyal tesislerin gelir – gider işlemlerinin ayrıştırılarak, muhasebesinin Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usuller’e göre tutulmasının sağlanması ve sosyal tesislerin giderlerinin özel bütçeden karşılanmasına son verilmesi gerekmektedir.