|
ÖZET: Sosyal Yardım Yönetmeliği çerçevesinde, ihtiyaç sahiplerinin belirlenmesi için gerekli araştırmalar tamamlanmadan sosyal yardımların yapılması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Büyükşehir İlçe Belediyesi tarafından gerçekleştirilen bazı sosyal yardımlarda, kişilerin ihtiyaç durumları, yönetmelikte belirtilen kriterlere göre değerlendirilmeden ayni ve nakdi yardımların sağlandığı gözlemlenmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu, belediyelerin sosyal hizmet ve yardımlarını düzenlerken, dar gelirli ve muhtaç bireylerin durumlarının dikkate alınmasını zorunlu kılmaktadır.
Gaziantep Şehitkamil Belediyesi’nin Sosyal Yardımlar Yönetmeliği, dar gelirli aileleri tanımlamakta ve sosyal yardıma başvuranların gelir durumları, aile yapıları gibi kriterlerin incelenmesini öngörmektedir. Ancak yapılan denetimlerde, başvuru sahiplerinin gelir ve mal durumlarına dair yeterli belgelerin toplanmadığı, bu nedenle sosyal yardım kriterlerinin tam olarak uygulanmadığı belirlenmiştir. Kamu İdaresi, gelecekteki sosyal yardımlarda Bütünleşik Sosyal Yardım Bilgi Sistemi’ni etkin bir şekilde kullanacağını ve ihtiyaç sahipliğinin belirlenmesinde gerekli belgelerin dikkate alınacağını ifade etmiştir. Bu bağlamda, sosyal yardımların, yönetmelikte belirtilen şartlar doğrultusunda ve gerekli araştırmalar tamamlandıktan sonra gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Sosyal Yardım Yönetmeliği’nde Yer Alan Şartların Taşınmasına Yönelik Araştırmalar Tamamlanmadan Sosyal Yardım Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından yapılan bazı sosyal yardımlarda, kişilerin ihtiyaç sahipliği durumlarının belirlenmesinde Sosyal Yardımlar Yönetmeliğinde yer alan şartların taşınmasına yönelik araştırmalar tamamlanmadan ayni ve nakdi yardım yapıldığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; belediyelerin mahalli müşterek nitelikte olmak kaydıyla sosyal hizmet ve yardım yapabileceği; (b) bendinde; belediye hizmetlerinin sunumunda engelli, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun yöntemlerin uygulanacağı belirtilmiş, “Belediyenin giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde ise dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile engellilere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar belediyenin giderleri arasında sayılmıştır.
Gaziantep Şehitkamil Belediyesi Sosyal Yardımlar Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde; dar gelirli olarak aylık toplam geliri asgari ücretin, Büyükşehir Belediyesi sınırları dâhilinde iki katını, diğer belediyelerde bir buçuk katını geçmeyen aileyi; (m) bendinde ise her ne nam altında olursa olsun her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle, hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarı, asgari ücretin aylık net tutarının 1/3 ünden az olanlar ile aynı tutardan fazla gelir sağlaması mümkün olmayan kimseleri muhtaç olarak tanımlanmıştır.
Aynı Yönetmeliğin “Başvuru” başlıklı 7’nci maddesinde; sosyal yardımdan yararlanılabilmesi için Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğü’ne başvurulması gerektiği, “Yardım miktarları ve muhtaçlık dereceleri” başlıklı 13’üncü maddesinde ise sosyal yardım talebinde bulunan vatandaşlar hakkında sosyal inceleme yapılacağı, sosyal incelemede ailenin geliri, nüfus sayısı, ailede çalışabilecek birey durumu gibi kriterlerin dikkate alınacağı ve Yönetmelik’in ekinde yer alan Sosyal Yardım Kriterleri Puanlama Cetveline göre yapılan puanlama sonucunda yardım yapılmasının uygun olup olmadığına karar verileceği düzenlenmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, Kamu İdaresinin sosyal hizmet ve yardım yapabileceği, ihtiyaç sahipliği tespitinde ise kişi başına düşen geliri ve hane geliri kriterlerinin dikkate alınarak puanlama cetveline göre yardımların yapılacağı anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, Kamu İdaresi tarafından sadece sosyal yardıma başvuru yapan kişilerin aylık geliri, sigorta durumu ve tapu sorgulamalarının yapıldığı ancak hanede yaşayan kişilerin gelir durumlarına, taşınır ve taşınmaz mal durumuna, nüfus sayısına, farklı yardımlar alıp almadığına vb. hususlara ilişkin ispat edici belgelerin bulunmadığı, dolayısıyla Sosyal Yardım Yönetmeliği’nde belirtilen kriterler tam olarak değerlendirilmeden ve Yönetmelik ekinde belirtilen Sosyal Yardım Kriterleri Puanlama Cetveli doldurulmadan ayni ve nakdi sosyal yardım yapıldığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, yapılacak sosyal yardımlarda hem başvuru sahibi hem de hanede yaşayan kişiler için Bütünleşik Sosyal Yardım Bilgi Sisteminin etkin bir şekilde kullanılacağı, bundan sonra yapılacak sosyal yardımlar için ihtiyaç sahipliğinin belirlenmesinde ise ilgili belgeleriyle birlikte Sosyal Yardım Yönetmeliği’nde yer alan nüfus sayısı, hanede yaşayan kişilerin gelir durumu, sigorta durumu, farklı yardımlar alıp almadığı, taşınır ve taşınmaz mal durumu, tapu sorgulamaları gibi kriterlerin dikkate alınarak Sosyal Yardım Kriterleri Puanlama Cetveli kapsamında yapılan puanlama sonucuna göre ayni ve nakdi sosyal yardım yapılacağı ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından sosyal yardım için başvuran vatandaşların ihtiyaç sahipliğinin belirlenmesinde, hem başvuru sahibi hem de hanede yaşayan kişiler için Bütünleşik Sosyal Yardım Bilgi Sisteminin etkin bir şekilde kullanılarak değerlendirilmesi ve Sosyal Yardım Yönetmeliği’nde belirtilen şartlara ilişkin çalışmalar tamamlandıktan sonra sosyal yardım yapılması gerekmektedir.