|
ÖZET: Sosyal yardımların düzenlenmesi için gerekli yönetmelik eksikliği, 2022 yılı Sayıştay denetim raporlarında ortaya konmuştur. Büyükşehir İlçe Belediyesi, ihtiyaç sahiplerine sosyal yardım sağlarken, bu yardımların usul ve esaslarını belirleyen bir yönetmelik bulunmadığı tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun ilgili maddeleri, belediyelerin sosyal hizmet ve yardımları yürütme yetkisini tanımakta, ancak bu süreçlerin nasıl işleyeceğine dair yazılı kuralların eksikliği, ihtiyaç sahiplerinin belirlenmesinde subjektif kriterlerin etkili olmasına yol açmaktadır.
Belediye Encümeni, başvuru sahiplerinden ihtiyaç sahibi olduklarına dair belgeler talep etmekte ve bu belgeler doğrultusunda yardımın niteliğine karar vermektedir. Ancak, bu uygulama, belirli bir yönetmelik çerçevesinde düzenlenmediği için, daha objektif ve somut kriterlerin belirlenmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. Sosyal yardımların etkin bir şekilde sunulabilmesi için, ilgili mevzuatın gerektirdiği şekilde bir yönetmelik hazırlanması önem arz etmektedir. Belediye Meclisi, 05.07.2023 tarihli oturumunda sosyal yardım usul ve esaslarını içeren bir yönetmelik çıkarılması yönünde karar almış ve bu konuda çalışmalar başlatılmıştır. Sonuç olarak, sosyal yardımların düzenli ve şeffaf bir şekilde yürütülmesi için gerekli yönetmeliklerin bir an önce hayata geçirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Sosyal Yardımlarda İzlenecek Usul ve Esasları İçeren Yönetmelik Düzenlenmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye Encümen Kararları ile ihtiyaç sahiplerine sosyal yardım yapılmakla birlikte, sosyal yardım usul ve esaslarını içeren bir yönetmeliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun üçüncü bölümünde düzenlenen ‘“Belediyenin Görev ve Sorumluluklar!” başlıklı 14’üncü maddesinde; sosyal hizmet ve yardım, … hizmetlerini yapar veya yaptırır. …Hizmet sunumunda engelli, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun yöntemler uygulanır…” ifadeleriyle belediyenin tespit edeceği ihtiyaç sahibi kişilere ayni ve nakdi yardım yapabileceği hükme bağlanmıştır.
“Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin “b” bendinde ise, “Kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek.” hükmü ile yetkili olduğu konularda belediyeye yönetmelik çıkarma yetkisi verilmiştir.
Belediyenin sosyal yardımlara ilişkin encümen kararları ve bu kararlara dayanak oluşturan başvuru sahiplerine yönelik yaptığı tahkikat çalışması dikkate alındığında; başvuru sahiplerinden ihtiyaç sahibi olduklarına ilişkin bir dilekçe, kimlik fotokopisi ve fakirlik belgesi istendiği, bunun üzerine başvurunun Encümende değerlendirilmek suretiyle, yardım yapılıp yapılmayacağına ve yardımın niteliğine karar verildiği görülmüştür.
İdarenin bu işlemleri belediye işleyişinde teamülen uygulanan usul ve esaslardır. İhtiyaç sahiplerinin belirlenmesinde sorumludan sorumluya değişen nitelikte subjektif kriterlerin hakim olmasının önüne geçecek yazılı kurallar mevcut değildir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nda belediyenin görevleri arasında sayılan “sosyal hizmet ve yardım” hususunun Belediye açısından daha işlevsel ve sorumlularca yardımdan faydalanacak kişilerin daha somut ve objektif kriterlere göre belirlenmesini sağlamak amacıyla;
Ayni ve nakdi yardımın kapsamını ve bu yardımların ilgililere ulaştırılmasında izlenecek usul ve esasları düzenleyen,
Bu hizmet kapsamında yetkili ve sorumlu olacak kişi ve/veya komisyonların görevlendirilme usulü, yetki ve sorumluluklarını belirleyen,
İhtiyaç sahiplerinin belirlenmesinde yetkililerce hangi belge ve kriterlerin aranacağını kapsayan
Kanun’un ilgili hükmünün uygulanmasını sağlamak üzere Belediye Meclisince sosyal yardım usul ve esasları içeren bir yönetmelik çıkarılması gerektiği değerlendirilmektedir.
Kurum cevabında, Belediye Meclisinin 05.07.2023 tarihli oturumunda, Belediye Meclisince sosyal yardım usul ve esaslarını içeren bir yönetmelik çıkarılması kararı alınarak, yönetmelik hazırlama çalışmalarına başlandığı belirtilmiştir.
Sonuç olarak; sosyal yardımların, bu konudaki usul ve esasları belirleyen bir yönetmelik kapsamında yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.