|
ÖZET: Sözleşme feshine uygun olarak işlem tesis edilmediği, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda Malatya İli’nde gerçekleştirilen içmesuyu deposu ve fosseptik yapım işinde ortaya konmuştur. İçmesuyu ve kanalizasyon hatları ile su deposu ve fosseptiklerin eş zamanlı inşa edilememesi nedeniyle sözleşme feshedilmiş; ancak, bu fesih nedeniyle ilgili olmayan himaye çiti yapımının gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir. Devlet memurları, 657 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri gereğince devlet menfaatlerini korumakla yükümlüdür. Ayrıca, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu uyarınca kamu kaynaklarının etkili ve hukuka uygun bir şekilde kullanılması gerekmektedir.
İhale, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu çerçevesinde yapılmış ve yüklenici firmaya verilmiştir. Ancak, Kahramanmaraş merkezli depremler sonrası Malatya’daki altyapı sorunları, içmesuyu ve kanalizasyon hatlarının yetersiz kalmasına yol açmıştır. İçmesuyu ve kanalizasyon hatları ile diğer yapıların birlikte planlanması, olumsuz durumların önlenmesi açısından önem arz etmektedir. Fesih işlemi, deprem sonrası yaşanan zorluklar nedeniyle gerçekleştirilmiş; ancak himaye çiti imalatının yapılmaması, deprem koşullarına bağlanamayacak bir durumdur. Sonuç olarak, kamu idaresinin ihale süreçlerinde mevzuata uygun hareket etmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Himaye çiti yapımının gerçekleştirilmemesi, kamu görevlilerinin yükümlülüklerini yerine getirmediğini göstermektedir. Bu durum, kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından olumsuz bir etki yaratmaktadır. |
BULGU: Sözleşme Feshine Uygun Olarak İşlem Tesis Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Malatya İli Muhtelif Mahalleler İçmesuyu Deposu ve Fosseptik Yapımı İşinde; içmesuyu ve kanalizasyon hatları ile su deposu ve fosseptiklerin eş zamanlı olarak yapılamaması ve İşin %80’lik kısmının tamamlanması nedenleriyle Sözleşmenin feshedildiği; fesih nedeni kapsamında olmayan ve yapılan depo ve fosseptiklerin muhafazası için zaruri olan himaye çiti yapımı iş kaleminin ise yapılmadığı görülmüştür.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Tarafsızlık ve devlete bağlılık” başlıklı 7’nci maddesinin ikinci fıkrası ve “Devlet memurlarının görev ve sorumlulukları” başlıklı 11’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca Devlet memurları, her durumda Devletin menfaatlerini korumakla ve kanun ve diğer mevzuatta belirtilen esaslara uymakla yükümlüdürler.
Diğer taraftan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesi hükümleri gereği her türlü kamu kaynağının kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, uhdesindeki kamu kaynaklarını, etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak kullanmakla mükelleftirler.
Bu durumda kamu görevlileri, yaptıkları iş ve işlemlerde Kurum menfaatlerini de gözetmek suretiyle mevzuat hükümlerinin, mevzuat hükümlerinden kaynaklanan sözleşmelerin gereklerini yerine getirmekle yükümlüdürler.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin (b) bendine istinaden pazarlık usulüyle yapılan ihale neticesinde taraflar arasında imzalanan 08.11.2023 tarihli Sözleşmeyle Malatya İli Muhtelif Mahalleler İçmesuyu Deposu ve Fosseptik Yapımı İşi, (…) Taahhüt Yapı İnşaat Gıda Hayvancılık Turizm Tekstil Sanayi Ticaret Limited Şirketi yüklenimine verilmiştir.
19.03.2024 tarihli ve 61337 sayılı olurda;
“(…) ihalemizin sözleşme bedelinin yüzde 80’lik kısmı tamamlanmıştır.
06 Şubat 2023 tarihli Kahramanmaraş merkezli depremler sonrasında Malatya İlimizde çok sayıda bağımsız bölüm kullanılamaz hale gelmiştir. Devam eden ağır hasarlı konutların yıkımı nedeni ile şebeke hatlarımızda birçok arıza oluşmakta ve deprem sonrasında kırsal mahallelerimizde nüfusun yoğunluğunun artması nedenleriyle mevcut içmesuyu ve kanalizasyon hatlarımız yetersiz kalmaktadır.
İçmesuyu ve kanalizasyon hatları ile su deposu ve fosseptiklerin birlikte planlanı imalatların yapılması yaşanabilecek olumsuzlukları önleme açısından zaruriyet arz etmektedir. Yukarıda belirtilen nedenlerden dolayı “Malatya İli Muhtelif Mahalleler İçmesuyu Deposu ve Fosseptik Yapım İşi”nin fesih edilerek gerçekleştirilen kısmının kabulünün yapılması hususunu,
Olurlarınıza arz ederim.”
hususlarına yer verilmek suretiyle İş, tasfiye edilmiştir.
Yapılan incelemede ise Sözleşmede fosseptik ve içmesuyu depolarının muhafazası için öngörülen 43.665.1082 poz numaralı 2.63 m Yüksekliğinde Betonarme Direkli Kafes Teli ile Himaye Çiti Yapılması iş kaleminin, hiç yapılmadığı anlaşılmıştır.
Dolayısıyla geçici kabule kadar tamamlanan prefabrik su deposu ve fosseptikler için uygulanması gereken söz konusu iş kalemi, bu mahaller için de uygulanmamış olmaktadır.
Kamu İdaresince Kahramanmaraş depremleri nedeniyle teknik personelin, insani tüketim için su arzını sağlamaları adına kontrollük görevinden saha denetimine kaydırıldığı, ayrıca yapımı tamamlanan fosseptik ve depoların devreye alınabilmesi için şebeke imalatlarının ve suyu olmayan bölgelere derin kuyu sondajlarının gerekli olduğu, iş yükünün mevcut abonelerin su arzına kaydırılması hasebiyle söz konusu fesih işleminin gerçekleştirildiği; tel çit imalatlarının ise depo ve fosseptikler devreye alınmadığından herhangi bir güvenlik zafiyeti oluşmayacağı düşünülerek yaptırılmadığı belirtilmiştir.
Mevzubahis İş, depremden 8 ay sonra 12.10.2023 tarihinde ihale edildiğinden; himaye çiti imalatlarının yapılmamasının, deprem ve deprem koşullarına bağlanması mümkün değildir. Zira ihaleye kadar olan süreçte depremin en ağır koşulları atlatılmıştır.
Depo ve fosseptiklerin, faaliyete geçirilmek için yapıldığının aşikâr olduğu ve İdarece fosseptik ve depoların devreye alınabilmesi için şebeke imalatlarının yapılacağının belirtilmesi nazara alındığında depo ve fosseptiklerin faaliyete geçmemesi düşünülemeyeceğinden; depo ve fosseptiklerin devreye alınmamasının herhangi bir güvenlik zafiyeti oluşturmaması hususu, himaye çiti imalatlarının yapılmasından vazgeçilmesine dayanak oluşturmamaktadır.
43.665.1082 poz numaralı iş kalemi fiyatının, ihale şartları çerçevesinde pazarlıkla belirlendiği, bu fiyatın ekonomik olmadığına ilişkin bir tespit ve değerlendirme bulunulmadığı ve söz konusu mahallerin muhafazası için anılan iş kaleminin yapılmasının zaruriyet arz ettiği hususları nazara alındığında; mevzu bahis tercihin, Kurum menfaatlerine uygun olmadığı ve bu tercihi yapan kamu görevlilerinin, 5018 sayılı Kanun’un 8’inci ve 657 sayılı Kanun’un 7 ve 11’inci maddelerine uygun olarak hareket etmedikleri değerlendirilmektedir.
Kamu İdaresince ihale edilen yapım işlerinde, belirtilen mevzuat hükümlerine uygun olarak işlem tesis edilmesi gerekmektedir.