|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversite ve döner sermaye işletmesinin gerçekleştirdiği çeşitli alımlara ilişkin sözleşme tasarılarının ön mali kontrole tabi tutulmadığını ortaya koymuştur. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 58. maddesi, ön mali kontrolün harcama birimlerinde gerçekleştirilen işlemler ve mali hizmetler birimi tarafından yapılan denetimleri kapsadığını belirtmektedir. Bu süreç, mali kararların hazırlanması ve belgelenmesi aşamalarını içermektedir. Hazine ve Maliye Bakanlığı, ön mali kontrol için gerekli standart ve yöntemleri belirleme yetkisine sahiptir.
İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’ın 17. maddesi, idarelerin taahhüt evrakı ve sözleşme tasarılarını belirli tutarların üzerinde ön mali kontrole tabi tutmaları gerektiğini vurgulamaktadır. Mal ve hizmet alımları için bu tutar bir milyon Türk Lirası, yapım işleri için ise üç milyon Türk Lirası olarak belirlenmiştir. Yapılan incelemelerde, sözleşme bedeli bir milyon Türk Lirasını aşan 21 mal alımına ve 12 hizmet alımına dair sözleşmelerin ön mali kontrole tabi tutulmadığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi, Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü bünyesinde bir Ön Mali Kontrol Birimi kurarak denetimlerin standart bir şekilde yapılmasını sağlamayı hedeflemektedir. Bu bağlamda, 5018 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda, harcama birimlerinin sözleşme tasarılarını mali hizmetler birimine ileterek ön mali kontrole tabi tutmaları gerektiği sonucuna varılmaktadır. |
BULGU: Sözleşme Tasarılarının Ön Mali Kontrole Tabi Tutulmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Döner Sermaye İşletmesinin yapmış olduğu muhtelif alımlara dair sözleşmeleri ön mali kontrole tabi tutmadığı tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Ön mali kontrol” başlıklı 58’inci maddesinde;
“Ön malî kontrol, harcama birimlerinde işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılan kontroller ile malî hizmetler birimi tarafından yapılan kontrolleri kapsar.
Ön malî kontrol süreci, malî karar ve işlemlerin hazırlanması, yüklenmeye girişilmesi, iş ve işlemlerin gerçekleştirilmesi ve belgelendirilmesinden oluşur.
Kamu idarelerinde ön malî kontrol görevi, yönetim sorumluluğu çerçevesinde yürütülür.
Harcama birimlerinde işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılacak asgarî kontroller, malî hizmetler birimi tarafından ön malî kontrole tâbi tutulacak malî karar ve işlemlerin usûl ve esasları ile ön malî kontrole ilişkin standart ve yöntemler Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenir. Kamu idareleri, bu standart ve yöntemlere aykırı olmamak şartıyla bu konuda düzenleme yapabilir.”
Denilmektedir.
İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Taahhüt evrakı ve sözleşme tasarıları” başlıklı 17’nci maddesinde;
“İdarelerin, ihale kanunlarına tâbi olsun veya olmasın, harcamayı gerektirecek taahhüt evrakı ve sözleşme tasarılarından tutarı mal ve hizmet alımları için bir milyon Türk Lirasını, yapım işleri için üç milyon Türk Lirasını aşanlar ön mali kontrole tâbidir. Bu tutarlara katma değer vergisi dâhil değildir.
Kontrole tâbi taahhüt evrakı ve sözleşme tasarıları, bunlara ilişkin tüm bilgi ve belgeleri içerecek şekilde bir işlem dosyası olarak harcama yetkilisi tarafından malî hizmetler birimine gönderilir.
Taahhüt evrakı ve sözleşme tasarıları, en geç on işgünü içinde kontrol edilir. Yapılan kontrol sonucunda düzenlenen görüş yazısı, işlem dosyası ile birlikte ilgili harcama yetkilisine gönderilir.”
Hükmü yer almaktadır.
Buna göre harcama birimlerinin mal ve hizmet alımları için bir milyon Türk Lirasını, yapım işleri için üç milyon Türk Lirasını aşan sözleşme tasarılarını ön mali kontrol için mali hizmetler birimine göndermesi gerekmektedir.
Yapılan inceleme sonucunda, sözleşme bedeli bir milyon Türk lirasını aşan; 21 farklı mal alımına dair sözleşmeler ile 12 farklı hizmet alımına dair sözleşmelerin yukarıda bahsi geçen mevzuat hükümleri çerçevesinde ön mali kontrole tabi tutulmadığı görülmüştür.
Kamu idaresi, Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü bünyesinde Ön Mali Kontrol Birimi kurularak denetimlerin belirli bir standart içerisinde yapılmasının sağlanacağını belirtmiştir.
Sonuç olarak, 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasları hükümleri uyarınca, yapılan alımlarda yönetim sorumluluğu çerçevesinde yapılacak olan sözleşmelerin tasarılarının mali hizmetler birimine gönderilerek ön mali kontrole tabi tutulması gerektiği değerlendirilmektedir.