|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bir belediye şirketi ile yapılan iş makinesi kiralama sözleşmesinde, belirlenen birim fiyatın üzerinde ödeme yapıldığı tespit edilmiştir. Sözleşmeye göre iş makinesinin kira bedeli saat üzerinden 380 TL olarak belirlenmişken, son iki faturada sırasıyla 600 TL ve 625 TL üzerinden ödeme yapılmıştır. Bu durum, Türk Ticaret Kanunu’nun yönetim kurulu üyeleri ve yöneticilerin özen yükümlülüğüne dair maddeleriyle çelişmektedir.
Sözleşmenin 4. ve 7. maddeleri, kiralama süresinin ve birim fiyatın nasıl belirleneceğini açıkça ortaya koymasına rağmen, GÜMSAŞ tarafından herhangi bir fiyat artışı kararı alınmamıştır. Yapılan incelemeler sonucunda, toplamda 1.296.584 TL fazla ödeme yapıldığı belirlenmiştir. Bu durum, şirketin menfaatlerine zarar vermekte ve yöneticilerin sorumluluklarını ihlal etmektedir. Kamu İdaresi, bu faturalarla ilgili süreçlerin hukuk birimine iletileceğini ve gerekli hukuki adımların atılacağını bildirmiştir. Sonuç olarak, sözleşmede belirtilen birim fiyatın üzerinde yapılan ödemelerin geri alınması gerekmektedir. |
BULGU: Sözleşmede Belirlenmiş Olan Birim Fiyattan Daha Yüksek Birim Fiyat Üzerinden Ödemenin Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
İş makinesi kiralama sözleşmesinde, iş makinesinin çalışma saatine göre fiyat belirlenmiş olmasına rağmen son iki faturada daha yüksek fiyattan ödemede bulunulduğu tespit edilmiştir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “Özen ve bağlılık yükümlülüğü” başlıklı 369’uncu maddesinde;
“Yönetim kurulu üyeleri ve yönetimle görevli üçüncü kişiler, görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirmek ve şirketin menfaatlerini dürüstlük kurallarına uyarak gözetmek yükümlülüğü altındadırlar.”
“Kurucuların, yönetim kurulu üyelerinin, yöneticilerin ve tasfiye memurlarının sorumluluğu” başlıklı 553’üncü maddesinde;
“Kurucular, yönetim kurulu üyeleri, yöneticiler ve tasfiye memurları, kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal ettikleri takdirde, (…) hem şirkete hem pay sahiplerine hem de şirket alacaklılarına karşı verdikleri zarardan sorumludurlar.”
“Şirketin zararı” başlıklı 555’nci maddesinde;
“Şirketin uğradığı zararın tazminini, şirket ve her bir pay sahibi isteyebilir. Pay sahipleri tazminatın ancak şirkete ödenmesini isteyebilirler.”
denilmektedir.
GÜMSAŞ ile … İnşaat Turizm Sanayi ve TİC LTD ŞTİ arasında yapılan ve 01.09.2021 tarihinde yürürlüğe giren iş makinelerinin kiralanmasına ilişkin sözleşmenin 4’üncü maddesinde; iş makinelerinin 6 ay süreyle kiraya verildiği, iş makinelerinin saat üzerinden kiralanacağı,
“Sözleşmenin süresi, kiralama bedeli, mesai saatleri ve ödemeler” başlıklı 7’nci maddesinin a) bendinde; kira müddetinin 01.09.2021 tarihinden itibaren başlayıp iş bitimine kadar devam edeceği,
b) bendinde kiralaması yapılan iş makineleri için çalıştırıldığı saat üzerinden 380 TL ödeneceği ve mazot fiyatlarındaki artışa göre artış yapma yetkisinin GÜMSAŞ’ta olduğu,
ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede;
21.02.2022 tarih ve GIB2022000000003 numaralı faturada; iş makinesi saat kira bedeli 600 TL üzerinden,
31.03.2022 tarih ve GIB2022000000005 numaralı faturada; iş makinesi saat kira bedeli 625 TL üzerinden,
Ödemelerde bulunulmuştur.
Sözleşmenin 7’nci maddesinin (b) bendinde belirtildiği üzere iş makinelerinin saat ücretinin artışına ilişkin GÜMSAŞ tarafından artış yapıldığına dair bir karar olmamasına rağmen sözleşmede belirtilmiş olan saat ücretinden daha fazla ödeme yapılması nedeniyle hesabı aşağıdaki tabloda görüleceği üzere … İnşaat Turizm Sanayi ve TİC LTD ŞTİ’ne toplam 1.296.584 TL fazla ödemede bulunulmuştur.
Tablo 2: Fazla Ödeme Tablosu
| Faturanın Tarih ve Nosu | Hizmet | Miktar (Saat) | Ödenen Birim Fiyat (TL) |
Olması Gereken Birim Fiyat (TL) |
Fark (TL) | Yapılan Fazla Ödeme (TL) |
KDV/%1 8 (TL) |
Toplam Fazla Ödeme (TL) |
| 21.02.2022/GIB2022000000003 | İş makinesi kiralama | 2.500 | 550.000 | 99.000 | 649.000 | |||
| 31.03.2022/GIB2022000000005 | İş makinesi kiralama | 2.240 | 548.800 | 98.784 | 647.584 | |||
| Toplam | Toplam | Toplam | Toplam | Toplam | Toplam | Toplam | Toplam | 1.296.584 |
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, yönetim kurulu üyeleri ve yönetimle görevli üçüncü kişiler Şirketin menfaatlerini özen ve dürüstlük kurallarına uygun olarak yerine getirmeleri, kusurları nedeniyle verdikleri zarardan dolayı sorumlu oldukları ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında; söz konusu faturalar ile ilgili işlem sürecinin hukuk birimine bildirileceği ve gerekli dava süreci için hazırlıkların yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, sözleşmede belirtilmiş olan birim fiyattan daha fazla ödeme yapılması nedeniyle meydana gelen şirket zararının tahsil edilmesi gerekmektedir.