Sözleşmelerden Alınan Kurum Payının, Sözleşmenin İdare Tarafından Feshedildiği Hallerde İadesine İlişkin Mevzuatta Düzenleme Bulunmaması (Sayıştay)

BULGU: Sözleşmelerden Alınan Kurum Payının, Sözleşmenin İdare Tarafından Feshedildiği Hallerde İadesine İlişkin Mevzuatta Düzenleme Bulunmaması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Düzenleyici ve Denetleyici Kurum

KİK tarafından, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında yapılan ihalelere ilişkin düzenlenecek sözleşmeler üzerinden alınan kurum payının, sözleşmenin İdare tarafından feshedildiği hallerde meri mevzuatta iadesine yönelik herhangi bir düzenleme bulunmadığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Kamu İhale Kurumu” başlıklı 53’üncü maddesinde bu Kanun kapsamında yapılan ihalelere ilişkin düzenlenecek sözleşmelerden, bedeli yüz milyar Türk Lirasını (26.01.2021 tarih ve 31376 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2021/1 sayılı Kamu İhale Tebliği ile bu rakam 2021 yılı için 809.496,00 TL olarak belirlenmiştir.) aşanlar için yükleniciden tahsil edilecek sözleşme bedelinin on binde beşi, Kurumun gelirleri arasında sayılmıştır.
Bilindiği üzere, sözleşmelerden alınan kurum payı, mükerrer tahsilat yapılırsa, sözleşme imzalanmadan ihale iptal edilirse veya herhangi bir sebeple sözleşmenin imzalanmasına engel bir durum oluşursa iade edilebilmektedir. Sözleşme imzalandıktan sonra ihalenin feshi veya tasfiyesi durumunda ise kurum payı iade edilmemekte, kurum payının iadesi için yükleniciler tarafından dava açılmaktadır.
Yapılan incelemelerde, on binde beş kurum payının iadesi için açılan davaların kaybedilmesi neticesinde 2020 yılında 159.432,90 TL, 2021 yılında ise 8.882,09 TL ödendiği tespit edilmiş olup, yıllar itibarıyla ödenen tutar değişkenlik gösterse de bulgu konusunun devam ettiği anlaşılmıştır.
Söz konusu davalarda Kurum tarafından yapılan savunmalarda; 4734 sayılı Kanun’a göre on binde beş oranında alınan sözleşme bedeli kesintisinin idarenin gelirleri arasında sayıldığını ve iadesine ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmadığını, söz konusu bedel sözleşme imzalanması ile tahakkuk ettiğinden sözleşme imzalanmasından sonra herhangi bir nedenle feshine bağlı olarak anılan bedelin iadesinin mümkün olmadığını, sözleşme bedeli kesintisi kanunla düzenlenen mali yükümlülük kapsamında olduğundan iadesinin de kanunla düzenlenmesi gerektiği ifade edilmektedir.
Mahkeme karar gerekçelerinde ise, kurum payının iadesine ilişkin 4734 sayılı Kanun’da engelleyen bir hüküm bulunmadığı, söz konusu bedelin yatırılmasına sebep olan sözleşmenin idare tarafından feshedilmesi halinde bedelin yatırılmasına ilişkin dayanağın da ortadan kalktığı, dolayısıyla Kamu İhale Kurum payının hakkaniyet gereği iade edilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Açıktır ki söz konusu davalar nedeniyle kurum payı yanında, yasal faiz, vekâlet ücreti, mahkeme harçları ve giderleri de ödenmektedir. Yapılacak yasal bir düzenleme ile, bulguda ele alınan husus nedeniyle açılan davalar için harcanan zaman ve emeğin yanında faiz, harç ve benzeri giderlerin de ödenmesi engellenerek kamu kaynaklarının tasarruf edilmesi sağlanacaktır.
Bu itibarla, 2018, 2019 ve 2020 yılı Sayıştay Denetim Raporlarında da yer verildiği üzere, yargı kararlarına istinaden Kurumun katlanmak zorunda kaldığı ek dava giderlerini ortadan kaldırmak amacıyla sözleşmenin idare tarafından feshi halinde kurum payının (sözleşmenin uygulanması ile orantılı olarak) iadesine ilişkin bir düzenlemenin 4734 sayılı Kanun’da yapılması önem arz etmektedir.
Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00
e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
https://www.sayistay.gov.tr
EKLER
EK 1: ÖNCEKİ YIL/YILLAR SAYIŞTAY DENETİM RAPORUNA
İLİŞKİN İZLEME FORMU