|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, BELKA’nın doğrudan personel temin hizmeti sunduğu birimlerle yapılan sözleşmelerin yenilenmesi sonrasında, bu iş yerlerinin Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan yeni işyeri sicil numarası aldığına dikkat çekmektedir. BELKA, Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin (ABB) dokuz daire başkanlığı ve ASKİ ile yıllık sözleşmeler çerçevesinde hizmet vermektedir. 2024 mahalli idareler seçimleri nedeniyle, sözleşmelerin yenilenmesi gerekliliği doğmuş ve bu durum, yıl içinde aynı işyerleriyle ikinci kez sözleşme imzalanmasına yol açmıştır.
Sözleşmelerin incelenmesi sonucunda, aynı iş yerleri için alınan yeni işyeri sicil numaralarının farklı olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, asgari ücret desteği gibi sosyal güvenlik avantajlarından yararlanmak için gerekli kontrollerin yapılmasını zorlaştırmaktadır. Örneğin, 2024 yılındaki asgari ücret desteği hesaplamaları, 2023 yılına ait verilerle ilişkilendirilerek gerçekleştirilmektedir. Ancak yeni sicil numarası alınması, önceki işyeri bilgileriyle bağlantının kopmasına neden olmaktadır. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği, işyeri sicil numarasının yenilenmesini zorunlu kılmamakta; ancak asgari ücret desteği için gerekli kontrollerin sağlanabilmesi açısından mevcut işyeri dosyasıyla bağlantının sürdürülmesi büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle, işyeri değişikliği olmaksızın sözleşmelerin yenilenmesi durumunda, işyeri sicil numarasının değiştirilmemesi ve sosyal güvenlik işlemlerinin aynı numara üzerinden yürütülmesi gereklidir. |
BULGU: Sözleşmesi Yenilenen Her İşyeri İçin Yeni İşyeri Sicil Numarası Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
BELKA tarafından doğrudan personel temin hizmeti verilen birimler ve idarelerle olan sözleşmelerin yenilemesi sonrasında, mezkûr iş yerleri sanki yeni işyeriymiş gibi Sosyal Güvenlik Kurumundan yeni işyeri sicil numarası alındığı tespit edilmiştir.
BELKA, ABB’nin 9 daire başkanlığı ile ASKİ’nin doğrudan personel temin hizmetini yerine getirmektedir. Söz konusu hizmetler genel olarak yıllık yapılan sözleşmelerle yürütülmektedir. 2024 yılında mahalli idareler seçimlerinin bulunması, bu yıl için yapılan sözleşmelerin yıllık değil seçimlerin içinde bulunduğu ayı takip eden altıncı ayın sonuna kadar yapılmasına sebep olmuştur. Böyle olunca yıl içinde sözleşmelerin yenilenmesi gerekmiştir. Diğer bir ifadeyle 2024 yılının ilk dokuz ayı için sözleşme yapılan işyerlerinde yılın devamında ikinci kez sözleşme imzalanmıştır.
Sözleşme ve ödeme evraklarının incelenmesi neticesinde, aynı yerler için yapılan sözleşmelerdeki sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklı işyeri sicil numaralarının farklı olduğu tespit edilmiştir. Bu farklılık faydalanılacak asgari ücret destek tutarlarında 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun Geçici 101’inci maddesinde yer alan şartların sağlanıp sağlanmadığı konusunda önceki işyeri bilgisinden hareketle bir sorgulama yapılmasını imkânsız kılmaktadır.
Örneğin; asgari ücret desteğinden faydalanılabilecek gün sayısının 2024 yılının herhangi bir ayında 2023 yılının aynı ayına ilişkin prime esas günlük kazancı 671 Türk Lirası BELKA Ankara Katı Atıkları Ayıklama Enerji Değerlendirme Bilgisayar İnşaat 22
(toplu iş sözleşmesine tabi özel sektör işverenlerine ait işyerleri için 1.341 Türk Lirası) ve altında bildirilen sigortalıların toplam prim ödeme gün sayısını geçmeyeceği düzenlenmiştir. Ancak bu sorgulamanın sağlıklı bir şekilde yapılabilmesi için önceki yılın aynı ayında verilen belge veya beyannamelerden hareketle prime esas günlük kazancı belirtilen tutar ve altında olan prim ödeme gün sayılarının tespit edilebilmesi gerekmektedir. Bu bağlantının işyeri sicil numarası üstünden yapılacağı aşikârdır. Fakat yapılan sözleşmeler için yeni işyeri sicil numarası alınması bu bağlantının kopmasına ve gerekli şartların sağlanıp sağlanmadığının önceden devam eden işyeri için değil yeni tescil edilen işyerleri üstünden kontrol edilebilmesine sebep olmaktadır.
Bu çerçevede işyeri sicil numarası yenilenen yerlerde asgari ücret destek tutarından faydalanılması hususunda, 5510 sayılı Kanun’da önceki yıla ilişkin olarak belirlenen şartların varlığıyla ilgili bir kontrol yapılamamakta, Şirket her defasında ticari faaliyetine o dönemde başlayan bir tacir gibi değerlendirilerek bu destekten faydalanmaktadır. Diğer taraftan faydalanılan bu destek tutarı, Kanun’un belirtilen maddesinin dokuzuncu fıkrasında yer alan düzenleme gereğince hakedişlerden kesilmektedir. Ancak hakedişlerden kesilen bu tutarlar Şirketin personel temin hizmetinin alıcısı konumundaki ABB’ye ilişkin 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporu’ndan anlaşıldığı üzere Türkiye İş Kurumuna da gönderilmemiştir. Bütün bunların başında sözleşmesi yenilenen yerlerde işyeri sicil numarasının yenilenmesinin olduğu dikkate alındığında yapılan işlemin sonucu daha açık bir şekilde anlaşılacaktır.
Şirket tarafından verilen cevapta, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 27’nci maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesinde sözleşmesi yenilenen işyerlerinde işyeri sicil numarasının yenilenmeksizin söz konusu işlerin yürütüldüğü işyeri dosyası üzerinden işlemlerin yürütülmesi hususunun zorunlu tutulmadığı, işverenin talebine bırakıldığı ifade edilmiştir. Belirtilen bu mevzuat işyeri bildirimini ve önceki işyeri dosyası üstünden işlemlerin yürütülmesini işverenin talebine bıraksa da asgari ücret desteğine hak kazanmakla ilgili önceki yıllar için mevzuattan kaynaklı şartların sağlanıp sağlanmadığının kontrolü ancak aynı işyeri dosyasıyla bağlantının sağlanabilmesine bağlıdır. Bu durumda bu husus, mevzuata uyum açısından zorunluluk arz etmektedir.
Bu çerçevede sebebi ne olursa olsun, işyeri değişmediği sürece imzalanan sözleşmelerden kaynaklı olarak işyeri sicil numarasının değiştirilmemesi, sosyal güvenlikle ilgili işlemlerin aynı işyeri sicil numarası üstünden yürütülmesi önem arz etmektedir.