ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyesinin mal ve hizmet alımları sözleşmelerine dayanan taahhütlerin bir kısmının taahhüt hesaplarına kaydedilmediğini ortaya koymuştur. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 450. maddesi, taahhüt hesaplarının, geçerli sözleşmelere dayanarak yapılan taahhüt tutarlarının izlenmesi amacıyla kullanılacağını belirtmektedir. Ayrıca, 449. maddeye göre, taahhüt bilgileri sözleşmenin imzalanmasından itibaren en geç üç iş günü içinde muhasebe birimine bildirilmelidir.

Taahhüt hesaplarının kullanılmaması, kurum bütçesinin hazırlanmasında ve ödenek ayrılmasında sorunlar yaratabilir. Yapılan denetimlerde, belediye tarafından gerçekleştirilen bazı taahhütler için bu hesapların kullanılmadığı tespit edilmiştir. İlgili mevzuat hükümleri doğrultusunda, geçerli sözleşmelere dayanan taahhütlerin mutlaka 920 ve 921 no’lu hesaplarda izlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, mali yönetim açısından önemli bir eksiklik teşkil etmektedir.

BULGU: Sözleşmeye Dayalı Taahhüt İşlerinin Bir Kısmının Taahhüt Hesaplarına Kaydedilmemesi

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Mal ve hizmet alımları sözleşmelerine dayanılarak girişilen taahhütlerin bir kısmı için taahhüt hesaplarının kullanılmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 920-Gider Taahhütleri Hesabı ile ilgili “Hesabın niteliği” başlıklı 450’nci maddesinde; taahhüt hesaplarının, yılı için geçerli sözleşmeler ile ertesi mali yıl veya yıllarda geçerli olmak üzere yapılan sözleşmelere dayanılarak girişilen ve mevzuatı gereğince bunlara ilave edilen taahhüt tutarları ile bunlardan yerine getirilenler veya feshedilenlerin, sözleşme fiyatlarıyla izlenmesi için kullanılacağı belirtilmektedir.
Yönetmelik’in 449’uncu maddesinde, girişilen herhangi bir taahhüde ilişkin bilginin sözleşmenin imzalanmasından itibaren en geç üç iş günü içinde ilgili harcama birimi tarafından muhasebe birimine bildirilmesi gerektiği; “Hesabın işleyişi” ile ilgili 451’inci maddesinde ise muhasebe birimine bildirilen taahhüt tutarları ile bunlara ilave edilen her türlü taahhüt artışının muhasebe birimi tarafından 920-Gider Taahhütleri Hesabının borcuna karşılık 921-Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabının alacağına kaydedilmek suretiyle ilgili hesaplarda izleneceği ifade edilmiştir.
Mal ve hizmet alımlarına ilişkin taahhütlerin sözleşmenin yapıldığı tarihte KDV hariç sözleşmede yer alan fiyatlar ile nazım hesaplarında muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. Taahhüt hesaplarının kullanılmaması, kurum bütçesi hazırlanması sırasında söz konusu yüklenimler için ödenek ayrılmasında ve bu ödeneğin söz konusu ödemelere saklanmasında aksaklıklar meydana getirebilecektir. Yapılan incelemelerde Belediye tarafından girişilen çeşitli taahhütlerin bir kısmı için taahhüt hesaplarının kullanılmadığı tespit edilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde yılı için geçerli sözleşmeler ile ertesi mali yıl veya yıllarda geçerli olmak üzere yapılan sözleşmelere dayanılarak girişilen taahhütlerin 920 ve 921 no’lu ilgili taahhüt hesaplarında izlenmesi gerekmektedir.