|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, sözleşmelere dayanan bazı gider taahhütlerinin nazım hesaplarda yeterince izlenmediğini ortaya koymuştur. İncelemeler, yıllara sari işlerden 89.692.746 TL tutarındaki sözleşme bedellerinin 920 Gider Taahhütleri Hesabı ve 921 Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabında kaydedilmediğini göstermektedir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği (MYMY) çerçevesinde, bu tür gider taahhütlerinin izlenmesi ve kaydedilmesi gerekliliği vurgulanmaktadır.
MYMY’nin 471 ve 472’nci maddeleri, taahhüt hesaplarının nasıl yönetilmesi gerektiğini belirlemekte ve sözleşmelere dayanan gider taahhütlerinin, ilave taahhütler ve fiyat güncellemeleriyle birlikte izlenmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak, yapılan denetimlerde, ilgili taahhütlerin muhasebe birimine bildirilmediği ve taahhüt kartlarına kaydedilmediği tespit edilmiştir. Bu durum, bilanço dip notlarında hatalara yol açmakta ve kamu idarelerinin hesap verme yükümlülüğünü olumsuz etkilemektedir. Kamu idaresi, 920 ve 921 numaralı hesapların kullanımı için gerekli kayıtların tutulmasını sağlamak amacıyla harcama ve muhasebe birimlerine genel bir yazı göndereceğini belirtmiş olsa da, taahhütlerin henüz uygun şekilde muhasebeleştirilmediği anlaşılmaktadır. MYMY’ye uygun olarak, sözleşmelere dayanan tüm gider taahhütlerinin nazım hesaplarda kaydedilmesi ve taahhüt kartlarının düzenlenmesi gerekmektedir. |
BULGU: Sözleşmeye Dayanılarak Girişilen Bazı Gider Taahhütlerinin Nazım Hesaplarda İzlenmemesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Sözleşmeye dayanılarak girişilen gider taahhütlerinden yıllara sari işlerden bazılarının taahhüt kayıtlarının 920 Gider Taahhütleri Hesabı ile 921 Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabında izlenmediği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği (MYMY)’nin “92 Taahhüt Hesapları” başlıklı 471’inci maddesinde; “(1) Taahhüt hesapları hesap grubu; yılı için geçerli sözleşmeler ile ertesi malî yıl veya yıllara geçerli olmak üzere yapılan sözleşmelere dayanılarak girişilen gider taahhütleri, mevzuatı gereğince bu tutarlara ilave edilen taahhütler ile bunlardan yerine getirilenler veya feshedilenlerin ve kamu-özel iş birliği modeli çerçevesinde girişilen taahhütler, bunlara yapılan ilaveler, fiyat güncellemeleri ile bunlardan yerine getirilenlerin sözleşme fiyatlarıyla izlenmesi için kullanılır… “denilmektedir.
Taahhüt hesap grubunun işlemlerinin açıklandığı 472’nci maddesinde de; “(1)Gerek yılı için geçerli, gerekse ertesi malî yıl veya yıllara geçerli olmak üzere yapılan sözleşmelere dayanılarak girişilen gider taahhütleri, bunlara yapılan ilaveler ve fiyat farkı tutarları ile taahhüdün yerine getirilmesi dolayısıyla nakden veya mahsuben yapılan hakediş ödemeleri ve bu ödemelerden yapılan kesintiler, taahhüt tutarından yapılan eksiltmeler, kısmen veya tamamen bozulan sözleşmelere ilişkin taahhütler ve diğer bilgiler “Taahhüt Kartı”na (Örnek:44) kaydedilir (2) Girişilen gider taahhüttlerine ilişkin bilgiler, sözleşmenin imzalanmasından itibaren en geç üç iş günü içinde ilgili kamu idaresi tarafından muhasebe birimine bildirilir. İdarece yapılan bildirim üzerine taahhüt kartı düzenlenir ve gerekli kayıtlar yapılır. Gider taahhütleri kayıtlarının yapıldığı muhasebe işlem fişine taahhüt kartının onaylı bir örneği eklenir…” denilmektedir.
Aynı Yönetmelik’in 920 Gider Taahhütleri Hesabının 473’üncü maddesinde; “(1) Gider taahhütleri hesabı, yılı için geçerli sözleşmeler ile ertesi malî yıl veya yıllara geçerli olmak üzere yapılan sözleşmelere dayanılarak girişilen ve mevzuatı gereğince bunlara ilave edilen taahhüt tutarlarıyla bunlardan yerine getirilenler ve feshedilenlerin sözleşme fiyatlarıyla izlenmesi için kullanılır…”,
921 Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabının niteliği ile ilgili 475’inci maddesinde de; “(1) Gider taahhütleri karşılığı hesabına, gider taahhütleri hesabına yazılan tutarlar kaydedilir.” ifadeleri yer almaktadır.
Yukarıda bahsedilen Yönetmelik hükümlerine göre; Gider Taahhütleri Hesabı, muhasebenin bilgi verme ve izleme fonksiyonunun gereği olarak Yönetmelik’te nazım hesap niteliğinde düzenlenmiş olup bu hesapta yer alan taahhüt tutarları, kamu idareleri açısından sözleşmelere dayanılarak girişilen gider taahhütlerini, mevzuatı gereğince bu tutarlara ilave edilen taahhütlerini, bunlardan yerine getirilenleri veya feshedilenlerini, bunlara yapılan ilaveleri, fiyat güncellemeleri ile bunlardan yerine getirilenlerini sözleşme fiyatlarıyla tutarlarının izlenmesini sağlar ve bütçe hazırlanması sırasında kalan taahhütler için ödenek tahmininin doğru yapılmasını teminen dikkate alınması gerekir.
Yapılan incelemede, sözleşmelere istinaden girişilen gider taahhütlerinden yıllara sari olan sözleşmelerden; 2021 yılında toplam 89.692.746 TL sözleşme bedelli yıllara sari işlerin taahhüt kayıtlarının 920 ve 921 No.lu nazım hesaplarda izlenmediği ve bu gider taahhütlerine ait bilgilerin taahhüt kartlarına kaydedilmediği ve muhasebe birimine bildirilmediği anlaşılmaktadır. Böylece bu gider taahhütleri nazım hesaplarda ve mizanda gösterilememektedir. Bu nedenle de bilanço dip notlarında hataya neden olunduğu tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, “920 ve 921 hesap numaralı nazım hesaplar Bakanlığımız adına muhasebe biriminde mevcut olup gider taahhütleriyle ilgili kayıtlar bu hesaplarda tutulmasını sağlamak için harcama birimlerine ve muhasebe birimlerine genel bir yazı yazılacağı” belirtilmişsede Bulgu konusu olan; sözleşmeye bağlanmak suretiyle girişilen bazı taahhütlerin 920 ve 921 numaralı hesapların kullanılması suretiyle muhasebeleştirilmesi ve düzenlenecek olan taahhüt kartlarına kaydedilmesi işlemi henüz yerine getirilmemiştir.
MYMY’ye göre sözleşmeye bağlanarak girişilen gider taahhütlerinin yıllara sari olanlarıda dahil tamamının 920 ve 921 No.lu nazım hesaplara taahhüt kayıtlarının yapılması ve taahhüt kartlarının söz konusu Yönetmelik’e uygun olarak tutulması gerekmektedir.