| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi’ne ait spor kompleksini işleten kiracı, kira sözleşmesi hükümlerine uymadığı halde sözleşmesi feshedilmemiştir. Kiracının, yüzme havuzunun denetim raporlarını sunmaması, izinsiz mekanik değişiklikler yapması ve kira, elektrik ile doğalgaz borçlarını zamanında ödememesi gibi ihlaller tespit edilmiştir. Sözleşmenin feshini gerektiren bu durumların dikkate alınması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Spor Kompleksini İşleten Kiracının, Sözleşme Hükümlerini Yerine Getirmemesine Rağmen Sözleşmesinin Feshedilmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Kiraya verilen spor kompleksini işleten şirketin kira sözleşmesi hükümlerine uymadığı, İdarenin ise kira sözleşmesinin feshini gerektiren koşullar oluştuğu halde fesih yoluna gitmediği anlaşılmıştır.
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi spor kompleksi bünyesinde yer alan yüzme havuzu, kondisyon salonu ve muhtelif alanlardan oluşan 1.304,89 m2 ticari alanın kiraya verilmesi işi 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 36’ncı maddesine göre kapalı teklif usulü ile 18.09.2018 tarihinde ihale edilmiştir.
İhale sonucunda en yüksek teklifi veren şirket ile yıllık 181.000,00 TL kira bedeli üzerinden 11.10.2018 tarihinde kira sözleşmesi imzalanmış, 26.12.2018 tarihinde yer teslimi yapılmıştır.
Denetimler sırasında kira sözleşmesinin uygulanmasına ilişkin tespit edilen hususlar aşağıda yer almaktadır.
A. Yüzme havuzunun denetim ve analiz raporlarının bulunmaması
Yüzme havuzu ve eklentilerinin hizmete açılmasından sonra kullanıcılar tarafından işletme faaliyetleri ile ilgili olarak Üniversitenin ilgili birimlerine 6 adet şikâyet dilekçesi iletilmiştir. Şikâyet dilekçelerinde yüzme havuzunun kullanım şartlarının uygun olmadığı belirtilmektedir.
Kamu İdaresi tarafından kiracı şirkete yazılan yazı ile dilekçelerde yer alan hususlara gerekli hassasiyetin gösterilmesi istenilmiştir.
Yüzme havuzu ve diğer eklentilerin Sözleşme ekinde yer alan Kira Teknik Şartnamesine uygun olarak işletilmesini sağlamak üzere; Teknik Şartnamenin 38’inci maddesinde sayılan şartlar gözetilerek, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Kantin, Kafeterya, Çay Ocağı, Kırtasiye, Fotokopi, Market ve Benzeri Diğer İşletmelere Ait İşletim ve Denetim Yönergesi’nin 9’uncu maddesine göre denetim raporlarının hazırlanması,
Ayrıca 06.03.2011 tarih ve 27866 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yüzme Havuzlarının Tabi Olacağı Sağlık Esasları ve Şartları Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca yapılacak günlük ve aylık analiz sonuçlarının kiracı şirketten istenilmesi,
gerekmektedir.
B- İdarenin izni olmadan mekanik tesisatta değişiklikler yapılması
Kiralanan alanlarda tespit edilen kusurlu uygulamaların tutanağa bağlandığı 27.07.2021, 11.02.2022, 13.04.2022, 05.07.2022 ve 21.07.2022 tarihli yazılarla, spor kompleksi eşanjör dairesinde bulunan boylerlerin 3 adedine İdarenin izni olmadan rezistans takıldığı tespiti yapılmış ve rezistansların tehlike arz ettiği ve derhal kaldırılması gerektiği, ısınma giderlerinin tespiti için takılan kalorimetre cihazının montajının hatalı olduğu ve çalışmadığı kiracı şirkete bildirilmiştir.
Kiraya verilen alanlar spor kompleksi içerisindeki mevcut yüzme havuzu ve eklentileri olmakla beraber; Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından sportif faaliyetler için kullanılan 3.500 kişilik kapalı spor salonu dahil 17.000 m2 kapalı alanda yer alan diğer spor salonlarını içeren yapının tamamında aynı ısıtma-soğutma sistemi kullanılmaktadır. İdarenin defalarca uyarısına rağmen kiracı şirket tarafından ısıtma ve soğutma sistemlerine idarenin izni ve gözetimi olmadan yapılan müdahaleler can ve mal güvenliği için tehlike arz etmektedir.
Kira Sözleşmesi ve Kira Teknik Şartnamesinde yapının tesisatlarına eklenti, imalat gibi müdahalelerde bulunulmasına izin verecek bir düzenleme bulunmadığından, kiracının taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun yerine getirmemesi nedeniyle Kira Sözleşmesinin 11’nci maddesinin 2’nci bendi uyarınca sözleşmenin feshedilerek kesin teminatın gelir kaydedilmesi, cari yıl kira bedelinin yüzde 25’inin tazminat olarak tahsil edilmesi ve kiraya konu alanların tahliyesinin sağlanması gerekmektedir.
C-. Kira, elektrik ve doğalgaz borçlarının zamanında ödenmemesi
Kiracının yer tesliminden itibaren kira, elektrik ve doğalgaz borçlarını zamanında
ödemediği ve bu durumun süreklilik gösterdiği tespit edilmiştir.
Kiracının borçlarını ödememesi üzerine İdare tarafından Kira Sözleşmesinin 11’inci maddesi uyarınca 10.09.2019, 12.10.2019, 19.06.2020, 11.01.2022 ve 22.09.2022 tarihli yazılar ile borçlarını ödemesi gerektiği, aksi takdirde sözleşmenin feshedilerek kiralanan alanların tahliyesinin sağlanacağı bildirilmiştir.
Yapılan incelemede kiracı;
26.03.2019-26.06.2019 dönemi kira borcunu 175 gün,
27.06.2019-26.09.2019 dönemi kira borcunu 171 gün,
27.09.2019-26.12.2019 dönemi kira borcunu 81 gün,
15.09.2021-15.12.2021 dönemi kira borcunu 102 gün,
15.03.2022-15.06.2022 dönemi kira borcunu 198 gün,
gecikme ile ödemiştir.
15.06.2022-15.09.2022 ve 15.09.2022-15.12.2022 dönemi kira borcunu ise henüz ödemediği anlaşılmıştır. Bu döneme ilişkin olarak kiracıya tebliğ edilen 22.09.2022 tarihli yazı ekinde bulunan borç dökümünden183.395,79 TL kira bedeli, 7.910,92 TL elektrik borcu ve 8.056,58 TL doğalgaz borcunun ödenmediği görülmektedir.
Kira Şartnamesinin 27’nci maddesine göre kiraya konu alanların elektrik, su ve ısıtma soğutma sistemlerine ilişkin giderler kiracıya aittir. Açık sözleşme hükümlerine rağmen kiracının doğalgaz borcunu ödememesi nedeniyle spor kompleksinin doğalgaz aboneliği iptal edilmiş ve sayacı mühürlenmiştir.
Kira Sözleşmesinin 11’inci maddesi 2’nci fıkrası uyarınca, üst üste iki kira bedelinin vadesinde ödenmemesi durumunda kira sözleşmesinin tebligat yapmaya gerek kalmaksızın feshedilerek kesin teminatın gelir kaydedilmesi, cari yıl kira bedelinin yüzde 25’inin tazminat olarak tahsil edilmesi ve kiralanan alanın tahliyesinin sağlanması gerekmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, yüzme havuzunun günlük ve aylık analiz sonuçlarının alınmaya başlandığı, mekanik tesisata yapılan müdahalelerin cezai işlem uygulanarak iptal edildiği ve kiracının 01.06.2023 tarihi itibarıyle borcunun bulunmadığı ifade edilmiştir. Ancak kira sözleşmesinin feshini gerektiren aykırı davranışların vuku bulmasını takiben kira sözleşmesinin ilgili hükümleri uygulanmamış, eksikliklerin sonradan tamamlanması yoluna başvurulmuştur.
Sonuç olarak; kiracıların kira sözleşmesi ve eki şartname hükümlerine uygun davranmasının takip edilmesi, sözleşmeye aykırı işlemlerin tespit edilmesi durumunda aykırılığın giderilmesinin sağlanması ve kira sözleşmelerinin feshini gerektiren davranışlar nedeniyle sözleşmelerin sonlandırması ve yaptırım hükümlerini işletilmesi gerekmektedir.