Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu’nun Öngördüğü İkincil Mevzuat Düzenlemelerinin Yapılmaması (Sayıştay)

BULGU: Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu’nun Öngördüğü İkincil Mevzuat Düzenlemelerinin Yapılmaması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu’nun öngördüğü doğrudan ya da dolaylı şekilde mali sonuç doğuracak ikincil mevzuat düzenlemelerinin yapılmadığı ve bu durumun iç kontrollerin etkin kurulmaması ya da etkin çalışmaması sonucu kontrol riskine yol açtığı görülmüştür.
Spor kulüpleri, spor anonim şirketleri ve spor federasyonlarının kuruluşu, organları, üst kuruluş oluşturmaları, gelir ve giderleri, bütçe ve harcama esasları, görev, yetki ve sorumlulukları, denetimleri, bunlara yapılacak her türlü yardımın şekil ve şartları ile bunlara ilişkin diğer hususlar 22.04.2022 tarih ve 7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu’nda düzenlenmiştir.
Mezkûr Kanun ile genel bir çerçeve çizilmekte, kanunda yer verilen birtakım uygulamalar için ise ikincil mevzuatta düzenleme yapılması öngörülmektedir. Kanunun uygulamasının daha sağlıklı bir şekilde yapılması, kaynakların verimli kullanılması ve yapılan işlemlere rehberlik ve denetim sağlanması için Bakanlık tarafından birtakım düzenlemeler yapılması gerekmektedir.
Kanun’da mali disiplin, harcamalarda rasyonellik, güvenilirlik, şeffaflık ve hesap verilebilirliğin sağlanması suretiyle spor kulüpleri, spor anonim şirketleri ve spor federasyonlarının ekonomik ve finansal imkanlarının geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bunun için de denk bütçe sistemine geçilmesi, borçlanmaya ilişkin düzenleme ve sınırlamalar getirilmesi, bütçe ve harcama ilkelerinin uygulamaya konulması, kontrol ve denetime ilişkin hükümler getirilmesi gibi düzenlemeler yapılmıştır. Ayrıca, getirilen yeni kurallara ve sınırlamalara uyulmasını sağlamak ve yaşanabilecek suiistimalleri engellemek amacıyla hukuki ve cezai sorumluluklara ilişkin birtakım düzenlemeler de Kanun’da yer almıştır.
Kanun’da belirtilen idari yaptırımlara karar vermeye Bakanlığın yetkili olduğu, Kanun’da tanımlanan veya atıfta bulunulan suçlara ilişkin delil veya emarelerin tespiti hâlinde Bakanlığın, doğrudan Cumhuriyet başsavcılığına başvuruda bulunabileceği de ifade edilmiştir. Dolayısıyla Bakanlığın Kanun’da yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara ilişkin işlem tesis edilmesini sağlaması ve spor kulüpleri, spor anonim şirketleri ve spor federasyonlarının Kanun hükümlerine uymasını sağlaması ancak Bakanlığın spor kulüpleri, spor anonim şirketleri ve spor federasyonları üzerindeki denetim ve kontrol işlevini tam olarak yerine getirebilmesi ile mümkün olacaktır. Bu fonksiyonun hayata geçirilmesi ise Kanun’un çıkarılacak olan alt mevzuatları ile birlikte uygulanması ile olacaktır.
Kanun’da öngörülmüş olmakla birlikte henüz hazırlanmayan, doğrudan ya da dolaylı olarak kamu kaynaklarının kullanımını etkileyip mali sonuç doğuran ikincil mevzuata aşağıda yer verilmiştir:
Tablo 4: 7405 sayılı Kanun’un İkincil Mevzuat Düzenlemesine İlişkin Hükümleri

Kanun’un 10’uncu maddesinde; Bakanlığın, tüm kamu kurum ve kuruluşlarının spor salonları, sahaları ve tesislerinin verimli kullanılması ile bu tesislerden spor kulüpleri ve spor anonim şirketlerinin bir program dâhilinde ortaklaşa yararlanabilmeleri için gerekli tedbirleri alacağı ve buna ilişkin usul ve esasların Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve Bakanlık tarafından belirleneceği,
11’inci maddesinde; kamu yararına çalışan spor kulüplerinin ne şekilde belirleneceğine dair hükümlere yer verilerek kamu yararına çalışma statüsünün kazanılma ve kaybedilmesine ilişkin diğer hususların Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği,
13’üncü maddesinde; spor kulüpleri, spor anonim şirketleri ve üst kuruluşların idari ve mali her türlü işlem ve faaliyetlerinin Bakanlık tarafından denetleneceği, spor kulüpleri ve spor anonim şirketlerinin, gelir ve gider işlemlerinin sonuçlarını ve kâr-zarar ve bilanço hesaplarını düzenleyecekleri beyanname ile her yıl hesap dönemi bitiminden itibaren üç ay içinde Bakanlığa vermekle yükümlü oldukları, denetim sırasında uzmanlık veya teknik bilgi gerektiren durumlarda denetim elemanının talebi üzerine Bakanlık tarafından bilirkişi görevlendirilebileceği, denetim, beyanname düzenlenmesi ve bilirkişi görevlendirmesine ilişkin usul ve esasların Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği,
21’inci maddesinde, Bakanlığın; altyapı ve sporun gelişimine ilişkin konularda spor kulüplerine, spor anonim şirketlerine ve üst kuruluşlara yapacağı yardıma ilişkin esaslar, yardımın şekli ve yardımda göz önünde bulundurulabilecek unsurlar düzenlenerek yapılacak yardımlara ilişkin diğer usul ve esasların ise Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği,
42’nci maddesinde; spor federasyonlarının her türlü iş ve işlemleri ile harcamalarının denetimi, incelemesi ve soruşturmasının Bakan tarafından görevlendirilecek denetim elemanlarınca yapılacağı ve Bakanlık tarafından yapılacak denetim, inceleme ve soruşturmanın usul ve esaslarının yine Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği,
hüküm altına alınmıştır.
Kanun’un 11’inci maddesinde yer verilen “kamu yararına çalışan spor kulübü statüsü kazanılması” hususunun doğuracağı en önemli sonuç, 5253 sayılı Dernekler Kanunu ile diğer kanunlarda düzenlenen kamu yararına çalışan derneklere sağlanan haklardan yararlanılmasıdır. Dolayısıyla bu statünün kazanılması ve kaybedilmesi faydalanıcısına önemli fayda ve imkanlar sağlamakta, doğrudan ya da dolaylı şekilde devlet bütçesini etkileyecek sonuçlar da doğurmaktadır. Bu bakımdan kamu yararına çalışma statüsünün kazanılması ve kaybedilmesine ilişkin diğer hususlar hakkında düzenleme yapılması, haksız fayda sağlanmasının önüne geçilmesi ve kamu yararı açısından önem arz etmektedir.
Diğer taraftan, spor kulüplerine yapılacak yardımların objektif ve ölçülebilir kriterler çerçevesinde yapılması, bununla birlikte yapılacak yardımlara yönelik etkin bir denetim mekanizmasının hayata geçirilmesini sağlamak üzere, Kanun’un 21’inci maddesinde belirtilen usul ve esaslara ilişkin düzenlemenin Bakanlıkça yapılması gerekmektedir.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta, bulguda bahsi geçen yönetmeliklere ilişkin çalışmaların devam ettiği ifade edilmiş olup henüz yayımlanmış bir yönetmelik bulunmadığı anlaşılmıştır.
Sonuç olarak; 7405 sayılı Kanun’un amaçlarına tam olarak hizmet edebilmek, kaynakların etkin ve verimli kullanılmasını önleyecek riskleri bertaraf edecek etkin bir kontrol ortamının oluşmasını sağlamak üzere Kanun’un öngördüğü ikincil mevzuat düzenlemelerinin yapılması gerekmektedir.