Spor Kulüplerine Yapılan Nakdi Yardımların Denetiminde Kontrol Riski Bulunması, Yardım Yapılacak Kulüplerin ve Tutarın Belirlenmesine İlişkin Düzenleme Bulunmaması (Sayıştay)

BULGU: Spor Kulüplerine Yapılan Nakdi Yardımların Denetiminde Kontrol Riski Bulunması, Yardım Yapılacak Kulüplerin ve Tutarın Belirlenmesine İlişkin Düzenleme Bulunmaması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Bakanlık tarafından spor kulüplerine yapılacak nakdi yardımlarda, yardım yapılacak spor kulübünün ve yardım tutarının tespitine ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmadığı, kulüplerin yardım yapılma şartlarına haiz olup olmadıklarının takip edilmemesi, kulüpler tarafından ilgili harcama belgelerinin sunulmaması ve sunulan belgelerin incelenmemesi nedenleriyle yardımlara ilişkin öngörülmüş denetim mekanizmasının işlemediği görülmüştür.
7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu’nun 21’inci maddesinde; Bakanlığın altyapı ve sporun gelişimine ilişkin konularda spor kulüplerine, spor anonim şirketlerine ve üst kuruluşlara yardımda bulunabileceği, yardımların ayni veya nakdî şekilde yapılabileceği hüküm altına alınmıştır. Aynı maddenin 5’inci fıkrasında, bu madde kapsamında yapılacak yardımlara ilişkin diğer usul ve esasların Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği ifade edilmiştir.
7405 sayılı Kanunun Geçici 3’üncü maddesinde; bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte bulunan yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerin bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin; Bakanlık ve spor federasyonları tarafından çıkarılması öngörülen alt düzenlemeler yürürlüğe girinceye kadar geçerliliğini sürdüreceği hükme bağlanmıştır.
Buna göre, Bakanlık tarafından 7405 sayılı Kanun’un 21’inci maddesi kapsamında çıkarılmış bir yönetmelik bulunmadığından 3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanunu’nun, 7405 sayılı Kanunun 58’inci maddesi ile mülga haline gelen 20’inci maddesine dayanılarak çıkarılan Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliği’ndeki yardıma ilişkin hükümler geçerliliğini korumaktadır.
Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliği’nin 34’üncü maddesinde kulüplerin faaliyetlerini daha iyi bir şekilde yürütebilmelerini sağlamak amacıyla Genel Müdürlük bütçesinde yer alan ve il müdürlükleri aracılığıyla verilecek yardım ödeneğinin hangi giderler için kullanılabileceğine, 35’inci maddesinde ise yardımlardan yararlanmayacak kulüplere ilişkin düzenlemeler getirilmiştir. Yardıma ilişkin esaslar Yönetmelik’in 36’ncı maddesinde düzenlenmiş olup spor ve gençlik faaliyetleri için yardımlarda eşitlik ilkesinin esas olduğu, yardımın amacı dışında kullanımının tespiti halinde yardımın kesileceği ve iki yıl yardım yapılmayacağı ifade edilmiştir. Yönetmelik’in 37’nci maddesinde kulüplerin aldıkları yardımlara ilişkin harcama belgelerini harcamanın yapılmasını takip eden 15 gün içerisinde il müdürlüklerine teslim edecekleri ve bu belgelerin denetim için saklanması gerektiği hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemeler neticesinde; Yönetmelik’in 35’inci maddesi uyarınca spor faaliyetleri için antrenörü bulunmayan yahut mahalli veya deplasmanlı liglere katılmayan kulüplere yardım yapılması mümkün olmamasına rağmen il müdürlükleri tarafından bu kapsamda bir inceleme yapılmadığı anlaşılmıştır. Diğer taraftan 2020 ve 2021 yıllarında yardım yapılan bazı spor kulüplerinin bu yardıma ilişkin harcama belgelerini, harcamanın henüz yapılmadığı gerekçesi sunmadıkları ancak 2022 yılında bir kez daha yardım aldıkları görülmüştür. Örneğin İstanbul Gençlik ve Spor Müdürlüğü tarafından … Derneğine 2021 yılında 625.000,00 TL, 2022 yılında ise 1.005.200,00 TL nakdi yardımda bulunulduğu ancak Derneğin sadece 3 antrenörünün bulunduğu, faal sporcusunun ise bulunmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca Derneğin 2021 yılında 221.955,05 TL tutarında 2 adet, 2022 yılında ise 15.809,04 TL tutarında 1 adet olmak üzere toplamda 237.764,09 TL tutarında harcama belgesi sunduğu görülmüştür.
Dolayısıyla yardım yapılamayacak kulüplerin sürekli ve etkin bir biçimde takip edilmediği, yardıma ilişkin harcama belgelerinin takip ve kontrolünün yapılmadığı mevcut durumda yardımın denetimine ilişkin Yönetmelik hükümlerinin uygulanma alanı bulunmamaktadır.
Yönetmeliğin 36’ncı maddesinde yer alan yardımlarda eşitlik ilkesinin esas olmasına ilişkin ifadenin de, eşitliğin hangi ölçütler çerçevesinde sağlanacağı ayrıntılı ve açık bir biçimde düzenlenmediği için uygulamada bir geçerliliği bulunmamaktadır. Kulüplere verilecek nakdi yardım miktarlarının tespitinde bir ölçüt olarak kabul edilebilecek lisanslı veya faal sporcu sayıları açısından yapılan değerlendirme neticesinde; yüksek nakdi yardım alan bazı spor kulüplerinin lisanslı ve/veya faal sporcusunun bulunmadığı yahut çok az sporcusu bulunduğu buna karşın hiç yardım almayan veya ortalama tutar olan 15.000,00 TL yardım alan bazı kulüplerin yüksek sporcu sayılarına sahip oldukları görülmüştür. Ülke çapında yapılan bir organizasyona katılma vb. istisnai durumlar hariç lisanslı sporcu sayısı aynı olan kulüplerin birbirinden bu kadar farklı tutarlarda yardım almaları eşitlik ilkesinin sağlanması için bir takım somut ölçütler geliştirilmesi gerektiğinin bir göstergesidir.
Kamu idaresi cevabında; 7405 sayılı Kanun’un 21’inci maddesi uyarınca hazırlanması gereken yönetmelik çalışmalarının en kısa sürede tamamlanmasının planlandığı ve bulguda tespit edilen hususların yönetmelik hazırlığında dikkate alınacağı ifade edilmiştir.
Buna göre; 7405 sayılı Kanunun 21’inci maddesi uyarınca spor kulüplerine yapılacak yardıma ilişkin usul ve esasların belirlenmesi, spor kulüplerine yapılacak yardımlarda eşitlik ilkesini sağlamaya yönelik somut ve şeffaf ölçütler geliştirilmesi ve yapılan yardımlara ilişkin etkin bir denetim mekanizmasının kurulması gerekmektedir.