Spor Kulüplerine Yapılan Yardımların Mevzuata Aykırılık İçermesi (Sayıştay)

BULGU: Spor Kulüplerine Yapılan Yardımların Mevzuata Aykırılık İçermesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi

Belediye tarafından spor kulüplerine yapılan nakdi yardımlara ilişkin mevzuatta belirtilen harcama belgelerinin aranmadığı ve takip işlemlerinin yapılmadığı tespit edilmiştir.

03.07.2006 tarihli ve 2006/10656 numaralı Bakanlar Kurulu Kararının eki Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmelik’in 5’inci maddesinin (ç) bendinde, teşekkül ile yardım yapacak idare arasında protokol yapılmasının şart olduğu hüküm altına alınmıştır. Aynı Yönetmeliğin 7’nci maddesinde ise yardımların kullanılması, izlenmesi ve denetlenmesi hususları düzenlenmiş olup, teşekküllerin yardımları kamu yararını gözeterek veriliş amacına uygun olarak kullanmak mecburiyetinde olduğu, yardım yapan idarenin yardımın amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını denetleyebileceği ve yardım alan teşekküllerin harcamalarına ilişkin belgeleri faaliyetin bitimini müteakip bir ay içinde veya devam eden faaliyetlerine ilişkin bilgi, belge ve raporlarını takip eden yılın ilk ayı içerisinde yardım yapan idareye göndermek zorunda olduğu belirtilmiştir.

Yukarıda sayılan mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde, belediye bütçelerinden üst yöneticinin onayı ile amatör spor kulüplerine ödenek tahsis edilmek suretiyle nakdi yardım yapılmasının mümkün olduğu anlaşılmaktadır. Ancak, söz konusu yardımların usul ve mevzuata uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi için mevzuatta belirtilen hususlara riayet edilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, İdare ile spor kulübü arasında bir protokol tanzim edilerek yardımların amatör spor faaliyetlerinde kullanılması temin edilmeli, yardımların amacına uygun kullanıldığının İdare tarafından takip ve teyidi için harcamalara ilişkin belgelerin dönem sonunda İdareye ibrazı sağlanmalıdır.

Belediye tarafından yıl içinde çeşitli spor kulüplerine toplam 16.000.000 TL nakdi yardım yapıldığı görülmekle birlikte, yapılan incelemede söz konusu nakdi yardımların kullanım alanlarına ilişkin olarak spor kulüpleri ile herhangi bir protokol tanzim edilmediği ve aktarılan kamu kaynaklarının kamu yararını haiz alanlarda kullanılıp kullanılmadığına yönelik herhangi bir izleme çalışması yapılmadığı tespit edilmiştir.

İdare cevabında, 26.04.2022 tarihinde Resmi Gazete de yayınlanan 22.04.2022 tarih ve 7405 Sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu ile amatör spor kulüpleri Gençlik ve Spor Bakanlığı uhdesine bağlanmış olup, dernek statüsünden çıkarıldığını, ayrıca yine aynı kanunun 13’üncü maddesinin birinci bendinde “Spor kulüpleri, spor anonim şirketleri ve üst kuruluşların; ilgili mevzuat, tüzük ve esas sözleşmelerinde gösterilen amaçlar doğrultusunda faaliyet gösterip göstermedikleri, defterlerini ve kayıtlarını mevzuata uygun olarak tutup tutmadıkları başta olmak üzere, idari ve mali her türlü işlem ve faaliyetleri Bakanlık tarafından denetlenir.” denilmekte olduğunu, bu doğrultuda yapılan nakdi yardımların Adana Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı tarafından değil, Bakanlık tarafından kontrol edilip denetlenmesi gerektiğini ifade etmiştir.

10656 sayılı Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmelik, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29’uncu maddesine dayanılarak hazırlanmıştır. Yönetmelik, ikinci maddesi gereğince,”genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinden dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılması ve bu yardımın kullanılması, izlenmesi, denetlenmesi ve kamuoyuna açıklanmasına ilişkin esas ve usulleri” kapsamaktadır. Dolayısıyla yalnızca dernekler değil, vakıf, birlik ve benzeri teşekküllerin tamamı söz konusu Yönetmelik’in kapsamındadır.

Bununla birlikte, 7405 Sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrasının üçüncü bendi,

“Büyükşehir belediyesi, belediye ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketler, spor kulüplerinin ve spor anonim şirketlerinin profesyonel spor dallarına ve bunların profesyonel sporcularına her ne ad altında olursa olsun kaynak aktaramaz ve yardımda bulunamaz. 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (m) bendi bu hükmün kapsamı dışındadır.” beşinci bendi ise,

“Bu madde kapsamında yapılacak yardımlara ilişkin diğer usul ve esaslar Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.” hükümlerini amirdir.

Ancak söz konusu Kanun’un 21’inci maddesi kapsamında büyükşehir belediyesi, belediye ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin spor kulüplerine yapacakları yardımların usul ve esaslarına ilişkin olarak yönetmelik düzenlemesi henüz yapılmamıştır. 10656 sayılı Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmelik ise halen yürürlüktedir.

Açıklanan mevzuat hükümleri gereğince, yapılan yardımların kullanım alanlarına ilişkin olarak protokol tanzim edilmesi, bu harcamaların kamu yararı, amatör spor faaliyetleri ve belediye görev alanları ile ilgili olup olmadığının takip ve teyidi gerekmektedir.