Spor Kulüplerinin Bakanlık ile İmzalamış Olduğu Sulh ve Kira Sözleşmesi Hükümlerine Uymamaları ve Sözleşmelerde Belirtilen Yaptırımların Bakanlık Tarafından Uygulanmaması (Sayıştay)

BULGU: Spor Kulüplerinin Bakanlık ile İmzalamış Olduğu Sulh ve Kira Sözleşmesi Hükümlerine Uymamaları ve Sözleşmelerde Belirtilen Yaptırımların Bakanlık Tarafından Uygulanmaması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Bakanlığın bazı spor kulüplerinden olan alacaklarının tahsilini kolaylaştırmak amacıyla kulüpler ile sulh sözleşmeleri imzalandığı ancak bu kulüplerden bazılarının sulh sözleşmeleri ile yapılandırılan alacaklarını süresinde ödemedikleri, bazı spor kulüplerinin ise kira sözleşmeleri ile belirlenen kira taksitlerini süresinde ödemedikleri ve idarenin bunlar için sözleşmelerde yer alan yaptırım hükümlerini işletmedikleri görülmüştür.
a) Sulh sözleşmesi hükümlerine uyulmaması
Bakanlık ile … Derneği ve … San. Ve Tic. A.Ş. arasında, Kulüp aleyhine başlatılan icra dosyalarına konu toplam alacak 42.936.544,10 TL ve 1.449.957,60 USD’nin tahsili için 24.09.2021 tarihinde sulh sözleşmesi imzalanmıştır. Sözleşmenin 3’üncü maddesinin (b) bendinde birinci taksitin 27.09.2021 tarihinde, sonraki taksitlerin ise her ayın 15’inci gününde ödenmesi kararlaştırılmıştır. Aynı maddenin (h) bendinde, ilk iki taksitin süresi içinde ödenmemesi veya bir takvim yılı içinde iki taksitin ödenmemesi durumunda, Bakanlığın borcun ödenmesine yönelik 15 gün süreli ihtar çekeceği, bu ihtara rağmen ödemenin gerçekleşmemesi halinde tüm taksitlerin muaccel hale geleceği hükme bağlanmıştır. Yine aynı maddenin (i) bendinde, Sözleşmede belirtilen hükümlere uyulmaması nedeniyle alacakların muaccel hale gelmesi durumunda Kulüp ve Şirket aleyhine bakiye alacağın %20’si oranında cezai şart uygulanacağı belirtilmiştir.
Sulh sözleşmesinin uygulanmasına ilişkin olarak gerçekleştirilen tahsilatlar ayrıntılı olarak aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.
Tablo 4: Bakanlık Alacaklarının Tahsili İçin İmzalanan Sulh Sözleşmesi Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Fiili Durum

Tablodan görüleceği üzere, ilk iki taksit süresi içerisinde ödenmemiş, 2021 yılına ilişkin 3 ve 4’üncü taksitler ise 2022 yılında ödenmiştir. Dolayısıyla Sözleşmenin 3’üncü maddesinin (h) bendindeki, ilk iki taksitin süresi içinde ödenmemesi veya bir takvim yılı içinde iki taksitin ödenmemesi durumlarının her ikisi de gerçekleşmiş bulunmaktadır. Ancak bu duruma rağmen Bakanlığın Sözleşme ile kendisine yüklenen ihtar çekme görevini yerine getirmediği buna bağlı olarak sözleşmede belirlenen cezai şartı uygulamadığı tespit edilmiştir. Diğer taraftan Tablonun detaylı incelenmesi neticesinde, Sözleşme ile belirlenmiş taksit ödeme sürelerine hiçbir tarihte uyulmadığı anlaşılmaktadır. Taksit ödemelerindeki bu gecikmeler için gecikme zammı uygulanmakla birlikte 2022 yılı sonunda kadar geçerli toplam 16 adet taksitin tek birinin dahi süresinde ödenmemiş olması mevcut alacağın tahsilini kolaylaştırmak amacıyla düzenlenen Sözleşmenin amacından uzaklaşıldığı anlamına gelmektedir.
Sulh sözleşmesi hükümlerinin uygulanmamasına ilişkin benzer bir durumun … Derneği ile imzalanan sözleşme için de geçerli olduğu tespit edilmiştir. Adı geçen kulüp ile imzalanan 26.02.2020 tarihli sulh sözleşmesinin 6’ncı maddesinde mevcut alacağın 36 eşit taksitte ve her taksitin ayın 15’inde ödeneceği hükme bağlanmıştır. Sözleşmenin 12’nci maddesinde üst üste 3 taksitin ödenmemesi halinde sulh kapsamında vazgeçilen yasal faizlerin de tahsil edileceği hükme bağlanmıştır. Sulh sözleşmesinin uygulanmasına ilişkin olarak gerçekleştirilen tahsilatların incelenmesi neticesinde; 2022 yılı sonuna kadar ödenmesi gereken 17 taksitten sadece 7 tanesinin ödenmiş olduğu, yapılan ödemelerin ise sözleşmede belirlenen tarihlerden farklı olduğu görülmüştür. İl Müdürlüğü tarafından tahsil edilmeyen alacaklara ilişkin alacak dosyası açıldığı ancak sözleşmenin feshine ve sözleşmede belirtilen cezai şartların uygulanmasına ilişkin gereğinin yapılmadığı anlaşılmıştır.
Kamu idaresi cevabında özetle; borçların yapılandırılmasına ilişkin sulh taleplerinin karşılanmasında yetkinin 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine ilişkin Kanun Hükmünde Kararname hükümleri dikkate alınarak İl Müdürlüklerine verildiği ve bu çerçevede sulh sözleşmelerine aykırı durumların İl Müdürlükleri tarafından takip edildiği ve İl Müdürlükleri tarafından tespit edilen hususların ivedilikle Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğüne iletildiği ifade edilmiştir.
Bulguda sulh sözleşmelerine aykırı uygulamalar somut örnekler verilmek suretiyle ve detaylı olarak açıklanmasına karşın idare cevabında bahse konu somut olaylara ilişkin bir açıklama yapılmamıştır. Ayrıca 3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanununun 14’üncü maddesi uyarınca bahse konu alacakların İl Müdürlüklerinin değil Bakanlığın alacakları olduğu dikkate alındığında sulh sözleşmesi yapma yetkisinin İl Müdürlüklerine verilmiş olması merkez teşkilatın bu konudaki sorumluluğunu ortadan kaldırmamaktadır.
b) Kira sözleşmesi hükümlerine uyulmaması
Bakanlık ile … San. Tic. A.Ş. arasında Vefa Stadyumunun kiralanmasına ilişkin sözleşme imzalanmış olup kira bedelinin belirlenen tarihlerde 4 taksit halinde ödenmesi taraflarca kararlaştırılmıştır. Sözleşmenin 7’nci maddesinde üst üste iki kira bedelinin ödenmemesi veya geç ödenmesi halinde sözleşmenin feshedileceği hükme bağlanmıştır. Yapılan incelemede, ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterildiği üzere, sözleşme kapsamında 2021 ve 2022 yıllarında ödenmesi gereken toplam 9 taksitin hiçbirinin süresinde ödenmediği ancak sözleşmenin feshine ilişkin bir girişimde bulunulmadığı görülmüştür.
Tablo 5: Kira Sözleşmesi Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Fiili Durum

Benzer bir durum Antalya Stadyumunun ve müştemilatında bulunan ticari alanların …
Derneği’ne 3 yıllığına kiralanmasına ilişkin kira sözleşmesinin uygulaması için de geçerlidir. Sözleşmenin 16’ncı maddesinde yıllık kira bedelinin 4 taksitte ve sözleşmede yazılı tarihlerde ödeneceği, 24’üncü maddesinde kira bedelinin ödenmemesi halinde bu durumun giderilmesi için 30 günlük süre verileceği, aykırılığın bu süre içerisinde de giderilmemesi halinde sözleşmenin tek taraflı feshedileceği ve yıllık kira bedeli tutarında ayrıca tazminat alınacağı hüküm altına alınmıştır. Yapılan incelemede; 2020-2022 yılları arasında ödenmesi gereken 10 taksitten 4’ünün henüz ödenmediği, kalan 6’sının ise sözleşmede belirtilen tarihlerden ortalama 11 ay sonra ödendiği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, kira sözleşmesi hükümlerine uyulmamasına ilişkin tespitler ile ilgili bir açıklama bulunmamaktadır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 38’inci maddesinde, kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsili ile yetkili ve görevli olanların, ilgili kanunlarda öngörülen işlemlerin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu oldukları belirtilmektedir. Bu çerçevede sulh ve kira sözleşmelerinin uygulanmasında ve sözleşmeler kapsamındaki alacakların tahsil edilmesinde yetkili ve görevli olanlarca bu görevlerin yerine getirilmediği anlaşılmaktadır.
Buna göre, Bakanlık alacaklarının tahsilini kolaylaştırmak amacıyla düzenlenen sözleşme hükümlerinin spor kulüplerince uygulanıp uygulanmadığının ve kira alacaklarının süresinde ödenip ödenmediğinin takibi, sözleşmeye aykırı durumların mevcudiyeti halinde sözleşmede öngörülen cezai şartların uygulanması gerekmektedir.
EKLER
EK-1: BULGULARA İLİŞKİN İZLEME TABLOSU