Spor Tesisleri, Okul Spor Salonları ve Spor Merkezlerinin İşletilmesi ve Hazır Halde Bulundurulması Hizmet Alım İşinde Hatalı Uygulamalar Bulunması (Sayıştay)

BULGU: Spor Tesisleri, Okul Spor Salonları ve Spor Merkezlerinin İşletilmesi ve Hazır Halde Bulundurulması Hizmet Alım İşinde Hatalı Uygulamalar Bulunması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi

İdare tarafından ihalesi yapılan ve birim fiyatlı olarak sözleşmesi imzalanan “2024 yılı İstanbul Büyükşehir Belediyesine Ait Spor Tesisleri, Okul Spor Salonları ve Spor Merkezlerinin İşletilmesi ve Hazır Halde Bulundurulması Hizmet Alım İşi” kapsamında yapılacak iş kalemlerinin belli olmadığı ve bahse konu iş kapsamında yer almayan yerlerde çalıştırılacak personelin, ihale kapsamında temin edildiği ve Teknik Şartname’nin açık ve anlaşılır olmadığı görülmüştür.

Birim Fiyatlı Olarak Yapılan İhalede Yapılacak İş Kalemlerinin Belli Olmaması

İdare tarafından ihalesi yapılan ve birim fiyatlı olarak sözleşmesi imzalanan “2024 yılı İstanbul Büyükşehir Belediyesine Ait Spor Tesisleri, Okul Spor Salonları ve Spor Merkezlerinin İşletilmesi ve Hazır Halde Bulundurulması Hizmet Alım İşi” kapsamında yapılacak iş kalemlerinin belli olmadığı görülmüştür.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme türleri” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, yapım işlerinde; ön veya kesin projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflerine, mal veya hizmet alımı işlerinde ise işin ayrıntılı özelliklerine dayalı olarak; idarece hazırlanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için istekli tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme düzenleneceği hükmüne yer verilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinin birinci fıkrasında, ihale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanmasının esas olduğu, ikinci fıkrasında ise ihale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verileceği hüküm altına alınmıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; mal veya hizmet alımı işlerinde yapılacak olan işin ayrıntılı özelliklerine dayalı olarak, idarece hazırlanmış cetvelde yer alan iş kalemleri ile teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme düzenlenmesi, ihale konusu mal veya hizmet alımının her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması ve mal veya hizmet alımlarının teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilmesi gerekmektedir.

İdare tarafından, 2023/1223204 ihale kayıt numaralı “2024 yılı İstanbul Büyükşehir Belediyesine Ait Spor Tesisleri, Okul Spor Salonları ve Spor Merkezlerinin İşletilmesi ve Hazır Halde Bulundurulması Hizmet Alım İşi” kapsamında ihaleye çıkıldığı, 1.784.178.000,00 TL bedelle sözleşme imzalandığı görülmüştür.

Yapılan incelemede, ihalenin 24 iş kaleminden oluştuğu, bunlardan 19 iş kaleminin (1 ile 19 arasındaki iş kalemleri) 1. Grup, 2. Grup, (…), 19. Grup Spor Tesislerinin İşletilmesi ve Hazır Halde Tutulması Hizmeti olarak 19 farklı gruba ayrıldığı, söz konusu ihaleye ait Teknik Şartname incelendiğinde ise Şartname’nin 2’nci maddesinde, İdareye ait 78 adet spor tesisinin faaliyet göstermiş olduğu spor branşlarına göre 19 farklı grupta değerlendirildiği, Şartname’nin 3 ile 26’ncı maddeleri arasında gruplandırılmış olan spor tesislerine ait yapılacak işlere detaylı bir şekilde yer verildiği, ancak, Teknik Şartname’de detayları verilen işlerden hangi işin ne miktarda yapılacağının ayrıntılı özelliklerine dayalı olarak birim fiyat teklif cetvelinde gösterilmediği tespit edilmiştir.

Şöyle ki; birim fiyatlı olarak ihaleye çıkılan bir işte iş kalemlerinin miktarı ve her bir iş kalemine ait birim fiyatın birim fiyat teklif cetvelinde gösterilmesi zorunludur. Ancak gruplar halinde iş kalemlerinin belirlenmiş olduğu söz konusu ihalede böyle bir bilgiye ulaşılamamaktadır.

Örneğin, ihalenin birim fiyat cetveli incelendiğinde; 1 sıra numaralı iş kaleminin “1.Grup Spor Tesislerinin İşletilmesi ve Hazır Halde Tutulması Hizmeti” olduğu ve miktarının 365 gün olduğu, Teknik Şartname’nin 5’inci maddesinde “Spor Tesislerinde Üyelik Hizmetleri ve Online Kayıt Hizmeti” ile ilgili işin yaptırılacağı, 6’ncı maddesinde “Spor Branşları Eğitim ve Uygulama Hizmetleri” işinin yaptırılacağı, devamı maddelerde de farklı işlerin yaptırılacağı belirtilmiştir. Ancak nitelik olarak her birinin bir iş kalemi olduğu bu hizmetlere ilişkin yaptırılacak olan işlerin; ne miktarda yaptırılacağı, işlerin her birisi için yükleniciye ne tutarda bedel ödeneceği ile ilgili işin ayrıntılı özelliklerine dayalı olarak hazırlanması gereken birim fiyat cetvelinde bu bilgiler yer almamaktadır.

Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; İdarenin sorumluluk alanında 78 adet spor tesisi bulunduğu, her bir tesisin işlevselliğinin farklı olması sebebiyle bu tesislerin 19 gruba kategorize edildiği, iş kapsamında İdare tarafından temin edilecek personelin doğrudan hizmet alımı işi ile temin edildiği, spor tesislerinin işletilmesi ve hazır halde tutulması işine ait teknik şartnamede bunların detaylandırıldığı ifade edilmiştir.

Halbuki; spor tesislerinin farklı şekilde kategorize edilmesi ve tesislerin birbirinden farklı olması ihale aşamasında bu tesislere ilişkin oluşturulacak birim fiyat teklif cetvellerinin detaylandırılmaması hususunu doğurmamaktadır. Bulgu metninden de anlaşılacağı üzere birim fiyatlı olarak ihale edilen işlerin ilgili Kanun hükümleri doğrultusunda her bir iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine dayalı olarak birim fiyat teklif cetvellerinin hazırlanması gerekmektedir. Ancak gruplar halinde iş kalemlerinin belirlenmiş olduğu söz konusu ihalede böyle bir bilgiye ulaşılamamaktadır.

Sonuç olarak, birim fiyatlı işlere ait cetvellerin her bir iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine dayalı bir şekilde hazırlanarak ihale edilmesi gerekmektedir.

Spor Tesislerinin İşletilmesi İhalesi ile İlgili Olmayan İşlerin İhale Kapsamında Alınması ve Teknik Şartnamenin Açık ve Anlaşılır Olmaması

“2024 Yılı İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne Ait Spor Tesisleri, Okul Spor Salonları ve Spor Merkezlerinin İşletilmesi ve Hazır Halde Bulundurulması Hizmet Alım İşi” kapsamında yer almayan yerlerde çalıştırılacak personelin ihale kapsamında temin edildiği ve Teknik Şartname’nin açık ve anlaşılır olmadığı görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesine göre; İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.

Mezkûr Kanun’un aynı maddesinde aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece yapım işleri, mal alımı ve hizmet alımı işlerinin bir arada ihale edilemeyeceği belirtilmiştir. Bu hükmün sadece mal ve hizmet alımı ile yapım işlerinin birbirleri arasında birlikte ihale edilemeyeceği şeklinde değil, doğal bağlantı olmadığı sürece belirtilen ihale türlerinin müstakil olarak kendi içlerinde de uygulanması gerektiği şeklinde anlaşılması gerekmektedir.

Yapılan incelemede, İdare tarafından “2024 Yılı İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne Ait Spor Tesisleri, Okul Spor Salonları ve Spor Merkezlerinin İşletilmesi ve Hazır Halde Bulundurulması Hizmet Alım İşi” ihalesi gerçekleştirilmiştir. Söz konusu ihale İdareye ait 78 adet spor tesisinde hizmet alanlarının işletilmesi, spor araç-gereç ve malzemelerin spor tesislerine ait hizmet alanlarında hazır bulundurulması, hizmet birimlerine idari-teknik ve uzman personelin temini, spor tesisi tekniğine, teknolojisine ve amacına uygun işletilmesiyle her türlü beden eğitimi ve spor hizmetlerinin yerine getirilmesi, spor tesisi bulunan ilçelerdeki halkın fiziksel ve ruhsal yönden gelişimlerine katkı sağlamak amacıyla her yaştan sporcu adayları ve abonelerine muhtelif spor branşlarında hizmet verilmesi, altyapı çalışmaları ışığında yetenekli sporcu adaylarının Türk sporuna kazandırılması, spor tesislerinin ulusal ve uluslararası müsabakalara hazır tutulması ve çeşitli kurum ve kuruluşların düzenleyeceği sportif, sosyal ve kültürel amaçlı toplantı, konferans, panel ve çeşitli etkinliklere tahsis edilmesi hizmetinin sağlanması ile ilgili hizmet alım ihalesidir.

Ayrıca ihale dokümanı içerisinde yer alan Teknik Şartname’nin, “Spor tesislerinin işletilmesi ve hazır halde tutulması hizmetine ilişkin hususlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; her türlü beden eğitimi ve spor hizmetlerinin yerine getirilmesi, spor tesisi bulunan ilçelerdeki halkın fiziksel ve ruhsal yönden gelişimlerine katkı sağlamak amacıyla her yaştan sporcu adayları ve abonelerine muhtelif spor branşlarında hizmet verilmesini sağlayacağı belirtilmiştir. Madde devamında, yüklenicinin tesislerin işletilmesi hizmeti kapsamında iş kalemi içerisinde belirtilen hizmetlerin İdare tarafından görevlendirilen personelle birlikte yürüteceği de belirtilmiştir. Hizmetlere bakıldığında spor branşları eğitimi ve uygulama hizmeti ile temizlik hizmetinin bu kapsamda olduğu görülmüştür.

Söz konusu hükümler kapsamında, yüklenicinin spor ve temizlik hizmeti kapsamında İdarenin personeli yanında kendi personelinin de ihale kapsamında çalıştırılacağı anlaşılmaktadır. Ancak ihale konusu işte yükleniciye ait herhangi bir spor eğitimi verecek personel veya temizlik personeli olmadığı, söz konusu hizmetlerin İdarenin doğrudan hizmet kapsamında aldığı personelle yürütüldüğü görülmüştür. Bu noktada, yüklenicinin spor eğitimi ve temizlik hizmeti kapsamında vereceği hizmetin ne olduğu anlaşılamamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, İdarenin gerçekleştirmiş olduğu söz konusu ihaleye, ihale ile ilgisi olmayan işlerin dâhil edilmesinin mevzuata aykırılık oluşturduğu düşünülmekle birlikte ihale dokümanı içerisinde yer alan Teknik Şartname’nin açık ve anlaşılır olmadığı tespit edilmiştir.

Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; ihalenin yapıldığı tarihte personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarında birim fiyat teklif cetvelinde personel için ayrı bir satır açılması ve işçilik giderlerine yer verilmesi hususunda bir zorunluluk bulunmadığı, bu zorunluluğun ihale yapıldıktan sonraki bir tarihte geldiği, bundan sonraki ihalelerde teknik şartnamenin daha açık ve anlaşılır olmasına özen gösterileceği ifade edilmiştir.

Halbuki; birim fiyatlı olarak ihale edilen bir işte yüklenici, teklifi teknik şartnamede yer alan hususlara göre verileceğinden, ihale ile ilgisi olmayan veya ihale aşamasında gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belli olmayan işlerin teknik şartnamede yer almaması gerekmektedir.

Sonuç olarak, İdarenin yapacağı ihaleleri 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda yer alan hükümlere uygun şekilde gerçekleştirmesi ve ihale dokümanı içerisinde yer alan şartnamelerin daha açık ve anlaşılır olması gerekmektedir.