| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporu’na göre, sporcu ücretlerinden tevkif yoluyla alınan gelir vergisi payının aktarıldığı özel hesaba ilişkin muhasebeleştirme işlemleri yapılmamış, hesapta bulunan tutarlar nemalandırılmamış ve iade edilen tutarlara dair işlem yapılamamıştır. Bu durum, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde muhasebe işlemlerinin eksik yapıldığını ve mali tabloların güvenilir olmadığını göstermektedir. |
BULGU: Sporcu Ücretlerinden Tevkif Yoluyla Alınan Gelir Vergisi Üzerinden Belirlenen Payın Aktarıldığı Özel Hesaba Ait İşlemlerin Muhasebeleştirilmemesi, Hesaptaki Tutarların Nemalandırılmaması ve Hesaba Yapılan İadelere İlişkin İşlem Yapılamaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Sporcu ücretlerinden tevkif yoluyla alınan gelir vergisi üzerinden belirlenen payın aktarıldığı özel hesaba ilişkin muhasebeleştirme işlemlerinin yapılmadığı, özel hesapta yer alan tutarların nemalandırılmadığı ve hesaba iade edilen tutarlara ilişkin bir işlem yapılamadığı görülmüştür.
3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanunu’nun “Amatör sporun desteklenmesi” başlıklı Ek 12’nci maddesinde “Gençlik ve Spor Bakanlığı, Türkiye Futbol Federasyonu ve bağımsız spor federasyonlarına tescil edilmiş olan ve Türkiye’de faaliyette bulunan spor kulüpleri ve sportif alanda faaliyette bulunan sermaye şirketleri tarafından sporculara ödenen ücretlerden tevkif edilerek ilgili vergi dairesine kanuni süresinde beyan edilen ve ödenen gelir vergisinden Gençlik ve Spor Bakanlığının talebi üzerine Hazine ve Maliye Bakanınca uygun görülen pay, Gençlik ve Spor Bakanlığı adına açılacak özel hesaba Hazine ve Maliye Bakanlığınca aktarılır.” hükmü yer almaktadır.
Söz konusu maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esaslar ise Sporcu Ücretlerinden Tevkif Yoluyla Alınan Gelir Vergisi Üzerinden Belirlenen Payın Özel Hesaba Aktarılması, Kullanılması ve Denetimi Hakkında Yönetmelik ile düzenlenmiştir.
Anılan Yönetmeliğe göre; öngörülen destek uygulamasından, amatör spor dallarında faaliyet gösteren, Gençlik ve Spor Bakanlığı veya Türkiye Futbol Federasyonuna tescil edilmiş olan ve Türkiye’de faaliyette bulunan spor kulüpleri ile Türkiye Futbol Federasyonu veya bağımsız spor federasyonlarına kayıt ve tescilini yaptıran sportif alanda faaliyette bulunan sermaye şirketleri faydalanabilecektir.
Sporculara ödenen ücretler üzerinden tevkif edilen ve süresinde beyan edilmek suretiyle ödenen gelir vergisi tutarlarından, Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın talebi üzerine Hazine ve Maliye Bakanlığı’nca uygun görülen paylar, Gençlik ve Spor Bakanlığı adına açılacak özel hesaba aktarılmakta; aktarılan bu tutarların %70’i ödenen vergi tutarlarıyla orantılı olarak amatör spor dallarında kullanılmak üzere ilgili işverenin özel hesabına, kalan %30’u ise Gençlik ve Spor Bakanlığınca belirlenen kriterlere göre puanlama yapılarak şartları sağlayan spor kulüpleri ve sermaye şirketlerine aktarılmaktadır.
Yönetmeliğin “Özel hesabın oluşturulması ve kaynağı” başlıklı 6’ncı maddesinde; özel hesap gelirlerinin toplanmasını teminen Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından kamu sermayeli bankalarda ihtiyaca göre bir ya da birden fazla özel hesap açılacağı; bu hesaplara aktarılan tutarlar ile bu hesapta yer alan tutarların nemalandırılmasından elde edilen gelirlerin, özel hesapların kaynaklarını teşkil edeceği ve Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından açılan özel hesaplara ilişkin muhasebe işlemlerinin 17.10.2017 tarihli ve 30213 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu İdarelerine Ait Özel Hesaplara İlişkin İşlemlerin Muhasebeleştirilmesine Dair Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yerine getirileceği belirtilmiştir.
Kamu İdarelerine Ait Özel Hesaplara İlişkin İşlemlerin Muhasebeleştirilmesine Dair Yönetmelik hükümleri uyarınca; özel hesaba aktarılan tutarlar ile bu hesaptan yapılan kullanımların muhasebeleştirilmesinin ilgili kamu idaresinin muhasebe hizmetlerini yürüten muhasebe birimi tarafından yapılması ve özel hesaplara ilişkin mali işlemlerin ayrı bir mali tablo oluşturulmaksızın kullanıcı kamu idaresinin mali raporları içerisinde gösterilmesi gerekmektedir.
Özel hesaba ilişkin banka kayıtlarının incelenmesi neticesinde; özel hesabın açılış bakiyesinin 6.619.284,26 TL olduğu, hesaba yıl içerisinde 48.495.713,00 TL giriş ve 40.663.203,07 TL çıkış kaydı yapıldığı ve hesabın yılsonu bakiyesinin 14.451.794,19 TL olarak gerçekleştiği görülmüştür. Ancak bu tutarlara ilişkin olarak hiçbir muhasebe kaydı yapılmadığı ve hesapta kayıtlı tutarların nemalandırılmadığı anlaşılmıştır. Buna göre, özel hesaba ilişkin ilgili Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yapılması gereken muhasebe işlemlerinin tam ve doğru olarak yapılmadığı görülmüşür.
Diğer taraftan, Sporcu Ücretlerinden Tevkif Yoluyla Alınan Gelir Vergisi Üzerinden Belirlenen Payın Özel Hesaba Aktarılması, Kullanılması ve Denetimi Hakkında Yönetmeliğin “İşveren özel hesabının amaç dışı kullanılması” başlıklı 12’nci maddesinde; spor kulübü ve sermaye şirketi özel hesabına aktarılan tutarların amaç dışı kullanıldığının tespit edilmesi halinde, bu tutarların ilgili spor kulübü ve sermaye şirketinden mevzuatı uyarınca geri alınacağı ifade edilmiştir. Yönetmeliğin “Denetim” başlıklı 13’üncü maddesinde ise özel hesaba ilişkin bir yıl içerisinde yapılan tüm işlemlerin, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından belirlenecek komisyon veya komisyonlar tarafından yılda en az bir kez denetleneceği; denetimlerde, işveren özel hesabında toplanan kaynağın; belirlenen esaslar çerçevesinde ve Kanunun amacına uygun olarak kullanılıp kullanılmadığının ayrıntılı olarak değerlendirileceğine yer verilmiştir.
Bu kapsamda yapılan denetimler sonucunda, Kanunun amacına uygun kullanılmadığı anlaşılan 1.343.620,52 TL’nin iadesinin talep edildiği ve bu tutardan 421.147,39 TL’sinin iadesinin gerçekleştiği anlaşılmıştır. Ancak iade edilen tutarların nasıl kullanılacağına ilişkin Yönetmelikte bir hüküm bulunmadığından bu tutarlara ilişkin olarak idare tarafından işlem yapılamadığı görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında, söz konusu işlemlerin muhasebe kayıtlarında ve mali tablolarda yer almasının sağlanacağı ve nemalandırma işleminin yapılması konusunda gerekli tedbirlerin alınacağı ifade edilmiştir. Ancak Bakanlığın 2022 yılı mali tablolarının hazırlanmasına ilişkin süreç tamamlanmış olup tablolarda bu kapsamda bir işlem yapılmadığı dolayısıyla bulgu konusu tespitler açısından mali tabloların tam, doğru ve güvenilir veri üretmediği anlaşılmıştır.
Buna göre, özel hesaba ilişkin muhasebe işlemlerinin ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yerine getirilerek kayıtlarda ve mali tablolarda yer almasının sağlanması, özel hesabın kaynağını oluşturan öğelerden sayılan nemalandırma işleminin yapılması ve amaç dışı kullanım nedeniyle geri alınan tutarların nasıl kullanılacağına ilişkin Yönetmelikte gerekli düzenlemelerin yapılması gerekmektedir.