|
ÖZET: İdarenin taşınır işlemleri incelendiğinde, Müdürlüklerin İlk Madde ve Malzemeler hesabında yer alan tüketim malzemelerinin tek seferde alınıp giderleştirildiği ve birçok alımda muayene alım komisyonu onay belgelerinin eksik olduğu gözlemlenmiştir. Kamu kaynakları kapsamında bulunan taşınırların, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na uygun olarak yönetilmesi ve muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. Taşınır işlemleri, bu kanunun 44. maddesi çerçevesinde belirlenen Taşınır Mal Yönetmeliği hükümlerine tabidir.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin 5. maddesi, harcama yetkililerinin sorumluluklarını kayıt ve kontrol yetkilileri aracılığıyla yerine getirmesi gerektiğini belirtmektedir. Bu bağlamda, taşınırların ediniminden kullanımına kadar olan süreçlerin dikkatle yönetilmesi önemlidir. Yönetmelik, taşınırların giriş ve çıkışlarının nasıl kaydedileceğini de ayrıntılı bir şekilde düzenlemektedir. Ayrıca, harcama belgeleri yönetmeliği gereği, mevcut taşınır mal envanterinin düzenli olarak güncellenmesi ve kontrol edilmesi gerekmektedir. Sonuç olarak, kamu kaynaklarının etkili ve verimli bir şekilde yönetilmesi için taşınır kayıtlarının gerçek durumu yansıtacak şekilde tutulması, harcama birimleri arasında yetki ve sorumluluk dengesinin sağlanması ve ilgili personelin taşınır mevzuatı hakkında bilgilendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu adımlar, kurum stok hesaplarının düzgün çalışmasını sağlayacaktır. |
BULGU: Stoklar Hesap Grubunun Düzgün Çalıştırılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin taşınır işlemlerinin incelenmesinde, İdare bünyesinde Müdürlüklerin İlk Madde ve Malzemeler hesabında bulunan tüketim malzemelerinin tek seferde alındığı gün giderleştirildiği ve alımların bir çoğunda muayene alım komisyonu onay belgelerinin bulunmadığı tespit edilmiştir.
Kamu kaynakları arasında sayılan taşınırların, gerek hesap verme sorumluluğu kapsamında gerekse de 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 48’inci maddesinde yer alan düzenlemeler uyarınca hukuka uygunluk ve etkililik, ekonomiklik, verimlilik ilkeleri çerçevesinde yönetilmesi ve muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. Taşınır işlemlerinin tabi olduğu hükümler ise anılan Kanun’un 44’üncü maddesine istinaden yürürlüğe konulan Taşınır Mal Yönetmeliği’nde ayrıntılı olarak yer almaktadır.
Medeni Kanun hükümleri uyarınca zilyetliğin mülkiyete karine olduğu taşınırlar, tasarruf eden harcama biriminin hesaplarında bulunur ve bunların yönetimine ilişkin süreçler harcama yetkilisi tarafından kurularak yönetilir. Taşınır Mal Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinde ise harcama yetkililerinin bu sorumluluğu, kayıt ve kontrol yetkilileri aracılığıyla yerine getireceği hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla işlemlerin sağlıklı yürütülebilmesi için sorumluluğu paylaşan her üç yetkilinin de yetki ve sorumlulukları konusunda yeterli hassasiyeti göstermesi gerekmektedir.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin 13’üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Taşınırlar, edinme şekline bakılmaksızın kamu idaresince kullanılmak üzere teslim alındığında giriş; tüketime verildiğinde, satıldığında, başka harcama birimlerine devredildiğinde, bağışlandığında veya yardım yapıldığında, çeşitli nedenlerle kullanılamaz hale geldiğinde,hurdaya ayrıldığında veya kaybolma, çalınma, canlı taşınırın ölümü gibi yok olma hallerinde çıkış kaydedilir.” Mezkûr Yönetmelik’in 30’uncu maddesinin ikinci fıkrasında da; “Muhasebe kayıtlarında 150 İlk Madde ve Malzemeler Hesabında izlenen tüketimmalzemelerinin çıkışları için düzenlenen Taşınır İşlem Fişleri muhasebe birimine gönderilmez. Bunların yerine, genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinde üç aylık dönemler itibarıyla, diğer idarelerde ise üç ayı geçmemek üzere üst yöneticiler tarafından belirlenen sürede kullanılmış tüketim malzemelerinin taşınır II nci düzey detay kodu bazında düzenlenen onaylı bir listesi, en geç ilgili dönemin son iş günü mesai bitimine kadar muhasebe birimine gönderilir.” hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda zikredilen mevzuat hükümleri gereği; İdare, üç ayı geçmemek üzere üst yöneticinin belli edeceği sürede kullanılmış tüketim malzemelerinin taşınır II’nci düzey detay kodu bazında düzenlenen onaylı bir listesini en geç ilgili dönemin son iş günü mesai bitimine kadar muhasebe birimine göndermelidir.
Diğer taraftan alımların çoğunda muayene alım komisyonu onay belgelerinin bulunmadığı görülmüştür. Mahalli idareler Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin 38’inci maddesine göre yapılacak işlem öncelikle mevcut taşınır mal envanterinin birimler itibarı ile çıkarılması, bunların taşınır ve muhasebe kayıtlarına alınması ve ardından bir veya birkaç ambar oluşturulup girdilerin ve çıktıların aynı anda görülebileceği bir sistem oluşturulmasıdır. Bu yolla her harcama biriminin birbirinden habersiz mükerrer alımlar yapmasının önüne geçilirken malların sanki aynı gün alınıp tüketildiği gibi gerçeklikle uyuşmayan durum da ortadan kalkmış olacaktır.
Taşınır işlemlerinin ve mal alımlarının yukarıda belirtilen mevzuat çerçevesinde düzeltilerek kurum stok hesaplarının daha düzgün çalışması gerektiği değerlendirilmektedir.
Sonuç olarak kamu kaynağı niteliğindeki taşınırların etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde edinilmesini, muhafazasını ve yönetilmesini teminen; taşınır kayıtlarının fiili durumu yansıtır şekilde yapılması, harcama birimleri ile kullandıkları kaynaklar arasında yetki sorumluluk dengesinin sağlıklı şekilde kurulması ve sorumluların taşınır mevzuatına ilişkin bilgilendirilmesini sağlayacak gerekli eğitimlerin düzenlenmesi önem arz etmektedir.