|
ÖZET: Su aboneliği güvence bedelinin iadesine ilişkin yapılan incelemelerde, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli hatalar tespit edilmiştir. Abonelik sözleşmeleri sırasında alınan teminat bedelleri ile iade edilen güncel tutarlar arasında farklar oluşmuş, bu farklar 630 Giderler Hesabı yerine doğrudan 430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı’na borç kaydedilerek muhasebeleştirilmiştir. SASKİ Genel Müdürlüğü’nün ilgili yönetmeliklerinde, abonelerden alınan güvence bedelinin, sözleşmenin feshedilmesi durumunda güncel tarife üzerinden iade edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Yapılan incelemelerde, 2024 yılında aboneliğini sonlandıran kişilerden toplam 42.389.151,09 TL tutarında teminat iadesi gerçekleştirilmiştir. Ancak, bu iade işlemi sırasında alınan bedeller ile iade edilen tutar arasındaki farkın 630 Giderler Hesabı’nda muhasebeleştirilmemesi, mali tabloların doğruluğunu etkilemektedir. Kamu idaresinin, iade işlemlerini 430 Uzun Vadeli Hesaptan 330 Kısa Vadeli Su Depozitoları Hesabı’na alarak gerçekleştirdiği belirtilse de, bu durum 2024 yılına ait mali tabloları düzeltmemektedir. Mali tabloların şeffaf ve doğru bir şekilde yansıtılması için, teminat bedellerinin güncel değerleri üzerinden iade edilirken, alınan teminat ile iade edilen tutar arasındaki farkın mutlaka 630 Hesabı’nda muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. Bu durum, kamu idaresinin mali durumunun gerçekçi bir biçimde ortaya konulması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Su Aboneliği Güvence Bedelinin İadesinin Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Abonelik tesisine ilişkin sözleşme aşamasında alınmış olan teminat bedelleri ile iade edilen güncel tutarlar arasında oluşan farkların 630 Giderler Hesabına gider kaydı yapılmadan tamamının Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına borç kaydı yapılarak muhasebeleştirildiği görülmüştür.
SASKİ Genel Müdürlüğü Abone Hizmetleri ve Tarifeler Yönetmeliği’nin “Teminat bedeli” başlıklı 22’nci ve Abone İşleri Yönergesi’nin “Yeni Aboneliklerde Alınacak Bedeller” başlıklı 26’ncı maddelerinde; abonelerden sözleşme esnasında bağlı olduğu tarife üzerinden 45 m3 tüketime karşılık güvence bedeli alınacağı, sanayi aboneleri için bu bedelin normal teminat tutarının iki katı olarak alınacağı belirtilmiştir.
Yine Yönetmeliğin “Teminat bedeli” başlıklı 22’nci maddesinin ikinci fıkrasında ve Abone İşleri Yönergesi’nin “İade İşlemleri” başlıklı 40’ıncı maddesinde; abonelik sözleşmesi yapıldığında m3 karşılığı olarak alınan teminat bedelinin, sözleşme feshedildiğinde alınan m3 karşılığı olarak güncel tarife bedeli üzerinden aboneye iade edileceği ifade edilmiştir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin Bilanço ilkelerini düzenleyen 8’inci maddesinde, bilanço ilkelerinin amacının, kamu idaresinin tasarrufundaki kaynaklar ile bunlarla elde edilen varlıkların muhasebe kayıtlarının yapılması, mali tablolarının hazırlanması ve raporlanması yoluyla, belli bir tarihte kamu idaresinin mali durumunun ilgililer için saydam ve gerçeğe uygun olarak yansıtmak olduğu ifade edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 630 Giderler Hesabının niteliğinin anlatıldığı 372’nci maddesinde; bu hesabın, bütçe ile ilgili olsun veya olmasın Devlet Muhasebesi Standartları Kurulu tarafından belirlenen uluslararası genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine göre tahakkuk ettirilen her türlü giderin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemede; 2024 yılında aboneliğini sonlandıran kişilerden abonelik sözleşmesi yıllarına göre alınmış olan teminat bedellerinin güncel teminat tutarları üzerinden 42.389.151,09 TL olarak iadesinin yapıldığı; fakat alınmış olan bedeller ile iade edilen güncel teminat farkının 630 Giderler Hesabının kullanılmadığı; doğrudan 430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına borç kaydı yapılarak muhasebeleştirildiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresince, iade işleminin (430) Uzun Vadeli Hesaptan (330) Kısa Vadeli Su Depozitoları Hesabına alınarak gerçekleştirildiği, ayrıca güncel tutarlar arasında oluşan fark bedellerinin 630.03.04.02.90 Diğer Yasal Giderler Hesabında muhasebeleştirildiği ve buna örnek olarak 2025
yılına ait bir muhasebe işlem fişinin sunulduğu belirtilmişse de; 2025 yılında yapılacak kayıtların 2024 yılına ait mali tabloları düzeltici etkisi bulunmamaktadır.
Mali tabloların tam ve doğru bilgi sunması bakımından, alınan teminatlar güncel bedel üzerinden iade edilirken alınan teminat bedeli ile iade edilen güncel tutar arasındaki farkın 630 Hesabında muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.