|
ÖZET: Su analiz gelirlerinin tahsil edilememesi, 2021 yılı Sayıştay denetim raporlarında dikkat çekici bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Halk Sağlığı Başkanlıkları, içme suyu kalitesinin mevzuat şartlarına uygunluğunu denetleme görevine sahiptir. Ancak, bu denetim hizmetleri için tahsil edilmesi gereken analiz ücretlerinin, mahsuplaşma veya karşılıklı fatura ödeme yöntemleriyle toplanamadığı tespit edilmiştir. 6514 Sayılı Kanun ve 5996 Sayılı Gıda ve Yem Kanunu gereğince, içme suyu analiz bedellerinin ilgili belediyeler tarafından karşılanması gerektiği belirtilmektedir.
Denetim sonuçlarına göre, İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü’nün 15.301.419,32 TL, Konya İl Sağlık Müdürlüğü’nün 7.887.949,67 TL ve Tekirdağ İl Sağlık Müdürlüğü’nün 814.944,25 TL tutarında su analiz geliri alacağı bulunmaktadır. Ancak, bu alacakların tahsilat oranları sırasıyla %26, %10 ve %1’in altında kalmıştır. Kamu idaresi, tahsil edilemeyen alacaklarla ilgili olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı’na görüş sorulduğunu ve gelen cevaba göre işlemlerin yapılacağını bildirmiştir. Bu süreçte, içme suyu tetkik ve tahlil ücretlerinin tahsilat yöntemleri izlenecektir. |
BULGU: Su Analiz Gelirlerinin Tahsil Edilememesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Halk sağlığı başkanlıkları, içme suyu kalitesinin mevzuatta bulunan şartlara uygunluğunu denetimle görevlendirilmiştir. Başkanlıkların bu hizmet karşılığı olarak almaları gereken analiz ücretlerini mahsuplaşma veya karşılıklı fatura ödeme yoluyla tahsil edemedikleri görülmüştür.
6514 Sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 53’üncü maddesinde; 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun “Sularla İlgili Hükümler” başlıklı 27’nci maddesinde “… Bu esaslara uygunluk bakımından belediye veya il özel idarelerinin sorumluluğunda bulunan içme sularının Türkiye Halk Sağlığı Kurumu tarafından yapılacak veya yaptırılacak her türlü tetkik ve tahlil bedelleri ilgili belediye veya il özel idaresince karşılanır. Belediyelerce ödenecek tetkik ve tahlil bedelleri, Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarına belediyelerce tahakkuk ettirilecek su kullanım bedellerinden mahsup edilir.” denilmektedir.
İlgili Kanun hükmüne dayanılarak Sağlık Bakanlığı tarafından çıkarılan İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik’in içme-kullanma sularının izleme, dezenfeksiyon ve analiz özellikleri başlıklı 10 uncu maddesinin son fıkrasında;
“Halkın tüketimine sunulan içme-kullanma suyu denetim ve analiz işlemleri suyun kalitesinin denetimi niteliğindedir. Bu maddenin birinci fıkrası kapsamında mevzuata uygunluk denetimi amacıyla alınacak su numuneleri Müdürlükçe alınır. Alınan su numunelerinin analizleri Kurumca yetki verilen laboratuvarlarda yaptırılır. Kurumca yapılacak veya yaptırılacak her türlü tetkik ve tahlil bedeli ilgili mahalli idarece karşılanır. Belediyelerce ödenecek tetkik ve tahlil bedelleri, Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarına belediyelerce tahakkuk ettirilecek su kullanım bedellerinden mahsup edilir ve buna ilişkin usul ve esaslar Kurumca belirlenir.” hükmü yer almaktadır.
Belirtilen esaslara uygunluk bakımından; belediye veya il özel idarelerinin sorumluluğunda bulunan içme sularının Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü tarafından yapılacak veya yaptırılacak her türlü tetkik ve tahlil bedellerinin ilgili belediye veya il özel idaresince karşılanacağı ve Belediyelerce ödenecek tetkik ve tahlil bedellerinin, Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarına belediyelerce tahakkuk ettirilecek su kullanım bedellerinden mahsup edileceği belirtilmiş olup bu işlemlerin Kanunla verilmiş bir yetki olduğu ve içme suyunun kalitesinin denetlenmesi amacıyla yapılan bir düzenleme olduğu açıktır.
Yerinde yapılan denetimler sırasında;
İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinin mahalli idarelerden 15.301.419,32 TL su analiz geliri alacağının tahakkuk etmiş olduğu ancak bu gelirin sadece 4.053.223,87 TL’sinin tahsil edildiği, 31.12.2021 tarihi itibarıyla 11.248.195,45 TL alacağının henüz tahsil edilmediği ve tahsil oranın da % 26’da kaldığı,
Konya İl Sağlık Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinin mahalli idarelerden 7.887.949,67 TL su analiz geliri alacağının tahakkuk etmiş olduğu ancak bu gelirin sadece 752.356,68 TL’sinin tahsil edildiği, 31.12.2021 tarihi itibarıyla 7.135.592,99 TL alacağın henüz tahsil edilmediği ve tahsil oranının da % 10’da kaldığı,
Tekirdağ İl Sağlık Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinin mahalli idarelerden 814.944,25 TL su analiz geliri alacağının tahakkuk etmiş olduğu ancak bu gelirin 5.560,00 TL’sinin tahsil edildiği, 31.12.2021 tarihi itibarıyla 809.384,25 TL alacağının henüz tahsil edilmediği ve tahsil oranın da % 1’in altında kaldığı,
Görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında, su analizi ile ilgili olarak tahsil edilemeyen alacaklar için Hazine ve Maliye Bakanlığına görüş sorulduğundan bahsedilmiş olup gelen cevabi yazıya göre işlem tesis edileceği belirtilmiştir.
Bu doğrultuda, içme suyu tetkik ve tahlillerinin ücretine ilişkin alacakların mahsuplaşma veya karşılıklı olarak kurumların kendilerine gelen faturaları ödemesi yoluyla mahalli idarelerden tahsil edilip edilmediği izlenecektir.