Su idaresinin, çevre temizlik vergisi tahsilatlarına ilişkin muhasebe kayıt usulü (Sayıştay)

Kurumun kendi geliri olmayıp Büyükşehir Belediyesi ve görev alanındaki ilçe belediyeleri adına su faturalarında tahakkuk ve tahsilatını yaptığı ÇTV’nin kendi geliri gibi gelir kaydı yapıldığı tespit edilmiştir.  Tahakkuk edip tahsil edilmeyen ÇTV’nin kurumun alacakları arasında (120 ve 121 nolu hesaplarda) kayıtlı olduğu, tahsil edilen ÇTV’nin de ilgili belediyeye ödendiği zaman gider kaydı yapıldığı görülmüştür.

2013 yılı gelir tablosunda 600 nolu hesapta 40.267.976,75 TL’lik tutarın tahakkuk eden ÇTV olduğu, bundan ilgili belediyelere ödenen 36.220.384,54 TL’nin 630.12 gelirlerin ret ve iadesinden kaynaklanan giderler hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir. Bütçe gelirlerinde ise 800 nolu hesaba kayıtlı tutardan 39.587.087,47’lik tutarın ÇTV olduğu, bu tutardan 36.243.396,66 TL’nin 810 nolu ret ve iadeler hesabına ilgili belediyelere ödendiği sırada kaydedildiği görülmüştür. 120 nolu hesapta kayıtlı alacaklardan 2.334.546,06 TL, 121 nolu hesapta kayıtlı takipteki alacaklardan 579.459,37 TL, 122 nolu hesapta kayıtlı tehirli ve tecilli alacaklardan 5.207,94 TL, 222 nolu hesapta kayıtlı uzun vadeli tehirli ve tecilli alacaklardan 76.841,24 TL’nin olmak üzere bilançonun aktifinde toplam 2.995.993,65 TL’nin gerçekte kurumun alacağı olmayan ÇTV’den oluştuğu anlaşılmıştır. 

Diğer yandan, kurumun düzenlediği su faturalarında gösterilen ve kurumun takip ve tahsil etmesi gereken bu tutarın kurumun kayıtlarında takip edilmesi gerektiği düşünülmektedir. Ancak kurumun geliri olmadığından bilanço ve gelir tablosuna girmesi de uygun olmayacağından bu verginin tahsil edilmeyen kısmının nazım hesaplarda takip edilmesi gerektiği düşünülmektedir. İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünce Yayımlanan Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planında Kurum tarafından tahsil edilmeyen ÇTV’nin kaydedileceği bir nazım hesabın olmadığı görülmüştür. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde bulunan “948 Başka Birimler Adına İzlenen Alacaklar Hesabı” ile bu hesabın karşılığı olan 949 nolu hesabın Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğine de eklenmesi gerektiği düşünülmektedir.

Kamu idaresi cevabında: “Kurumumuz tarafından kendi geliri olmayan ancak 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunun mükerrer 44. Maddesi hükmü uyarınca Büyükşehir Belediyesi ve Görev Alanı’ndaki ilçe belediyeleri adına su faturalarıyla tahakkuk ve tahsilatı yapılan Çevre ve Temizlik Vergisi (ÇTV), mali tablolarda gelir ve gider hesapları arasında gösterilmiştir. Yapılan Sayıştay incelemesinde ÇTV için yapılan tahakkuk ve tahsilatın kurum hesapları arasında gösterilmemesi istenmiştir.

Bu durumu giderecek hesapların, hesap planımızda yer almaması nedeniyle, yeni hesap tahsisi için İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü’ne 17.05.2013 tarih ve 8380 sayılı yazı ile gerekli başvuruda bulunulmuştur.(EK-5)

Kurumumuz tarafından ÇTV’nin Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde hesap planında bulunan 948 Başka Birimler Adına İzlenen Alacaklar Hesabı ile bu hesabın karşılığı olan 949 nolu hesabın hesap planımıza eklenmesi talebinde bulunup cevabı beklenmektedir.

Herhangi bir mağduriyetin doğmaması için yeni hesaplar tahsis edilene kadar eski sisteme devam edilecektir.” Denilmiştir.

Sonuç olarak: İdare cevabında bulguya katıldıklarını belirtip, hesap planından kaynaklanan bir hatanın olduğunu vurgulamıştır.

İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğüne konu hakkında bilgi verilmesi ve tüm su ve kanalizasyon idarelerinde bulunan konunun Dış Denetim Genel Değerlendirme Raporunda yer alması gerektiği düşünülmektedir.