ÖZET: Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği kapsamında, atıksu arıtma tesislerinde arıtılan toplam atıksuyun en az %10’unun yeniden kullanımı için gerekli fizibilite raporunun zamanında hazırlanmadığı tespit edilmiştir. 17 Aralık 2022 tarihli yönetmelik değişikliği ile büyükşehir ve il belediyeleri, bu raporları yayımlanma tarihinden itibaren bir yıl içinde Bakanlığa sunmakla yükümlüdür. Ancak, ilgili idare tarafından hazırlanan rapor, 22 Aralık 2023 tarihinde sunulmuş ve Bakanlıkça belirlenen formatta eksiklikler bulunduğu belirtilmiştir.

Bakanlık, fizibilite raporunun usulüne uygun olarak hazırlanması için 15 Ocak 2024 tarihine kadar gerekli bilgilerin tamamlanmasını istemiştir. Ancak yapılan incelemelerde, idarenin bu talep doğrultusunda herhangi bir rapor hazırlamadığı anlaşılmıştır. Su kaynaklarının korunması ve su kirliliğinin önlenmesi amacıyla, atıksu arıtma tesislerinde arıtılan suyun yeniden kullanım potansiyelinin belirlenmesi ve gerekli yatırım ihtiyaçlarının tespit edilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda, yönetmelikte belirtilen fizibilite raporunun zamanında ve eksiksiz bir şekilde hazırlanması gerekmektedir.

BULGU: Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Belirtilen Fizibilite Raporunun Süresinde Hazırlanmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi

Atıksu arıtma tesislerinde arıtılan toplam atıksuyun en az %10’unun başta tarım, endüstri ve çevre olmak üzere diğer alanlarda yeniden kullanımının sağlanmasına yönelik olarak hazırlanması gereken fizibilite raporunun süresinde hazırlanmadığı anlaşılmıştır.

17.12.2022 tarihli ve 32046 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği’ne eklenen Geçici 10’uncu maddede; “Büyükşehir belediyeleri ve il belediyeleri, kentsel atıksu arıtma tesislerinde arıtılan toplam atıksuyun en az %10’unun tarımsal sulamada ve rekreasyonel amaçla kullanımının yanı sıra endüstriyel, çevresel ve diğer alanlarda yeniden kullanım potansiyelini ve gerekli yatırım ihtiyacını belirlemek amacıyla hazırlayacakları fizibilite raporlarını bu maddenin yayımı tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde Bakanlığa sunar. Bakanlık uygun görüşü ile söz konusu yatırımların yapılması için il belediyelerine 3 yıl, büyükşehir belediyelerine 2 yıl süre verilir.” denilmektedir.

Bu kapsamda İdare tarafından hazırlanan Fizibilite Raporu 22.12.2023 tarihinde Adana Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne sunulmuş olup cevabi yazıda mezkur Raporun Bakanlık tarafından belirlenen formatta hazırlanmadığı (mevcut durum analizi, atık suların geri kazanılması ve yeniden kullanılmasına yönelik risk yönetimi, proje ve çizimler, projenin uygulama planı ve takvimi, kaynaklar başlıklarının yeterli bilgi olmadığı) bildirilerek usulüne uygun hazırlanacak fizibilite raporunun 15.01.2024 tarihine kadar İl Müdürlüğüne gönderilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Yapılan incelemede, İdare tarafından bu doğrultuda herhangi bir fizibilite raporu hazırlanmadığı anlaşılmıştır.

Ülkenin yeraltı ve yerüstü su kaynakları potansiyelinin korunması ve en iyi biçimde kullanımının sağlanması ile su kirliliğinin önlenmesini sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle uyumlu bir şekilde gerçekleştirmek üzere Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği’nde belirtildiği üzere atıksu arıtma tesislerinde arıtılan toplam atıksuyun en az %10’unun tarımsal sulamada, rekreasyonel, endüstriyel, çevresel ve diğer alanlarda yeniden kullanım potansiyelinin ve yatırım gereksinimlerinin belirlenmesi amacıyla Bakanlık tarafından belirlenen formatta fizibilite raporunun hazırlanması gerekmektedir.