|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, il belediyesi tarafından su tarifelerinin belirlenmesinde maliyet analizinin yapılmadığını ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun ilgili maddeleri, belediyelerin su, kanalizasyon ve diğer altyapı hizmetlerini sağlama yükümlülüğünü ve bu hizmetler için tarifelerin belirlenmesini düzenlemektedir. Ancak, 2016-2021 yılları arasında suyun metreküp fiyatı 1,50 TL, atık su bedeli ise 0,40 TL olarak sabit tutulmuş; 2021’den itibaren tarifeler Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) oranında artırılmıştır. 2024 itibarıyla su fiyatı 8,58 TL, atık su bedeli ise 2,25 TL’ye yükselmiştir.
Belediye, maliyet analizine dayalı bir fiyatlandırma politikası geliştirmek için 2025 yılı itibarıyla çalışmalar başlatıldığını belirtmiştir. Ancak, mevcut durumda su tarifelerinin maliyet analizine dayanmadan belirlenmesi, belediyenin su temini ve altyapı yatırımları için gerekli geliri elde etmesini zorlaştırmakta ve ani fiyat artışları vatandaşlar üzerinde beklenmedik mali yükler oluşturabilmektedir. Bu durum, hem hizmet kalitesini olumsuz etkileyebilir hem de su kaynaklarının verimli kullanımını engelleyebilir. Sonuç olarak, su tarifelerinin belirlenmesinde güncel ve objektif maliyet analizlerine dayanan bir yaklaşım benimsenmesi, belediyenin mali yapısını güçlendirecek ve vatandaşlar açısından ekonomik belirsizlikleri azaltacaktır. Adil ve öngörülebilir bir fiyatlandırma politikası, hem kamu hizmetlerinin sürdürülebilirliğini sağlamakta hem de vatandaşların mali yükünü dengelemektedir. |
BULGU: Su Tarifelerinin Belirlenmesinde Maliyet Analizinin Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediye Meclisi tarafından su tarifelerinin belirlenmesinde herhangi bir maliyet analizi yapılmadığı tespit edilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin Görev ve Sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinde, belediyenin mahalli müşterek nitelikteki imar, su, kanalizasyon ve ulaşım gibi kentsel altyapı hizmetlerini yapacağı veya yaptıracağı hükme bağlanmıştır.
5393 sayılı Kanun’un “Belediyenin Yetkileri ve İmtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde, vergi, resim ve harç dışındaki özel hukuk hükümlerine göre tahsil edilmesi gereken doğal gaz, su, atık su ve hizmet karşılığı alacakların tahsilinin yapılması veya yaptırılması; müktesep haklar saklı kalmak kaydıyla içme, kullanma ve endüstri suyunun sağlanması, atık su ile yağmur suyunun uzaklaştırılmasının temin edilmesi, bu hizmetler için gerekli tesislerin kurulması, kurdurulması, işletilmesi ve işlettirilmesi ile kaynak sularının işletilmesi veya işlettirilmesi belediyenin yetkileri ve imtiyazları arasında sayılmıştır.
Kanun’un “Belediyenin gelirleri” başlıklı 59’uncu maddesinin (e) bendinde, belediye meclisi tarafından belirlenecek tarifelere göre tahsil edilecek hizmet karşılığı ücretler belediye gelirleri içinde sayılmıştır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Ücrete tabi işler” başlıklı 97’nci maddesinde, belediyelerin; bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkili oldukları belirtilmiş olup, belediyeye tekel olarak verilmiş işlerin kendi özel hükümlerine tabi olacağı hükme bağlanmıştır.
16.05.2005 tarihli ve 25817 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 31 Seri No.lu Belediye Gelirleri Kanunu Genel Tebliği’nin “2. Belediyelerce Ücret Uygulama Esasları” başlıklı bölümünde, belediyelerin harç veya katılma payı kapsamında olmayan ve ilgililerin talebine bağlı olarak sunulan hizmetler için ücret alabileceği, ancak bu ücretlerin hizmet maliyeti dikkate alınarak adalet, eşitlik ve genellik ilkelerine uygun şekilde belirlenmesi gerektiği ifade edilmiştir.
İdare tarafından, 2016-2021 yılları arasında suyun metreküp fiyatı 1,50 TL, atık su bedeli ise 0,40 TL olarak sabit tutulmuş; 2021 yılından itibaren tarifeler her yıl Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) oranında artırılmıştır. 2024 yılı itibarıyla suyun metreküp fiyatı 8,58 TL’ye, atık su bedeli ise 2,25 TL’ye yükseltilmiştir.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta özetle, 2025 yılı itibarıyla maliyet analizine dayalı, adil ve öngörülebilir bir fiyatlandırma politikası oluşturulması yönünde çalışmaların başlatıldığı ifade edilmiştir.
Su tarifelerinin maliyet analizine dayanmadan belirlenmesi, belediyenin su temini ve altyapı yatırımları için gerekli geliri elde etmesini zorlaştırırken, ani fiyat artışları vatandaşlar üzerinde beklenmedik mali yükler oluşturabilmektedir. Bu durum, hizmet kalitesinde aksamalara yol açabileceği gibi, su kaynaklarının verimli kullanılmasını da olumsuz etkileyebilmektedir. Adil ve öngörülebilir bir fiyatlandırma politikası oluşturulmadığında, hem belediyenin mali yapısı zayıflamakta hem de vatandaşlar açısından ekonomik belirsizliklere neden olabilmektedir.
Bu nedenle, su tarifelerinin belirlenmesinde objektif ve güncel maliyet analizlerine dayalı bir hesaplama yöntemi benimsenmesi gerekmektedir.