Su Tesisi Ürünlerinin Yurtiçi Satış ve Pazarlama Sözleşmesinden Doğan Alacakların Tahsil Edilmemesi (Sayıştay)

BULGU: Su Tesisi Ürünlerinin Yurtiçi Satış ve Pazarlama Sözleşmesinden Doğan Alacakların Tahsil Edilmemesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi

Şirketin “Şaşal su tesisinde üretilen ürünlerinin yurt içi satış ve pazarlama hakkının tek elden dağıtımı işi”ne ilişkin sözleşmeden doğan alacaklarının tahsil edilemediği görülmüştür.

375’inci maddesinde yönetim kurulunun devredilemez görev ve yetkileri arasında şirketin üst düzey yönetiminin gözetimi ve denetimi de bulunmaktadır. Aynı Kanun’un 553’üncü maddesi kapsamında, yönetim kurulu üyeleri ve yöneticiler görevlerini yerine getirirken kusurlu hareketleri nedeniyle şirketin zarara uğramasına sebebiyet vermeleri hâlinde sorumlu olacakları belirtilmektedir.

Şirket gelir sağlayıcı işlerini belirlediği usul ve esaslara göre yürütmektedir. Şirketin kurmuş olduğu Şaşal su tesisinde üretilecek ürünlerin satış ve pazarlama hakkının tek elden dağıtımı konusunda yaptığı ihaleye ilişkin dosyada; 0,33 litre ve 0,75 litre cam şişe ile 0,50 litre, 1,50 litre ve 5 litrelik pet şişelere ilişkin kolilerin şirketçe belirlenen KDV hariç rampa satış fiyatları üzerine dağıtıcı tarafından verilen ilave artış yüzdesi üzerinden en fazla artış yüzdesi teklif eden firma ile sözleşme imzalanmak üzere ihaleye çıkılarak iki firma tarafından teklif verilmiş, Şirketçe belirlenen rampa satış fiyatı üzerine %5 teklif verilmesi suretiyle … İçecek Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile 10.12.2023 tarihinde sözleşme imzalanmıştır. Sözleşmenin “Depolama” başlıklı 10’uncu maddesinde, “Dağıtıcı, Şirket tarafından tedarik edilen sözleşme konusu ürünlerin tüm çeşitlerini satın almayı, Şirket tarafından belirlenen zaman dilimleri için kendisine bildirilen cins ve miktarlarda ürünü satın almayı, bunları Ambalajlı Su Satış Yerleri ve Ambalajlı Su Satış Nakil Araçlarının Tabi Olacağı Usul ve Esaslar Hakkındaki Tebliğ’de belirtilenlere göre (tüm kanun tebliğ ve yönetmeliklere uygun olarak) satış ve depolama yerleri şartlarına haiz; Şirket tarafından belirlenmiş depolama koşullarına uygun olarak muhafaza etmeyi, marka, paketleme ve sunuş şekliyle etkin olarak Ambalajlı Su Satış Yerleri ve Ambalajlı Su Satış Nakil Araçlarının Tabi Olacağı Usul ve Esaslar Hakkmdaki Tebliğ’de (tüm kanun tebliğ ve yönetmeliklere uygun olarak) belirtilen şartlara sahip Su satış ve Nakil araçları ve yöntemleri ile teslim alarak dağıtmayı taahhüt etmiştir.”, “Teminat ve ödeme koşulları” başlıklı 14’üncü maddesinde; “Dağıtıcı, ödemelerini tüm koşullarda fatura tarihinden itibaren en fazla 30 gün vade ile Şirket’in banka hesabına havale/eft yapacağı” belirtilmiştir.

Sözleşmede ödeme yöntemi nakit olarak belirlenmiş olsa da yüklenici tarafından müşteri çeki ile ödeme yapmanın alışkanlık haline getirildiği, bu bağlamda Şirkete verilen ileri tarihli çekler nedeniyle 6.942.000,00 TL tutarında Şirket alacağının Şubat 2025 tarihi itibariyle tahsil edilemediği, fiili/fiziki denetimlerde yüklenicinin, tesiste üretilen ürünlerin bir kısmını Şirketin deposundan teslim almadığı, tesiste depoların dolması sonucu açık alanlarda sular muhafaza edilmeye başlanmıştır. Yüklenici firma çek ile ödeme yaptığında Şirket sorumluları bu çeki kabul etmeyerek nakit ödeme istemeleri gerekirken bunu yapmamışlardır. Böylece yönetim kurulu üyeleri ve yöneticiler ilk çek verilmesinden itibaren görevlerini zamanında ve gereği gibi yapmayarak şirketin alacağının riskli duruma gelmesine ve belki de zarara uğramasına neden olmuşlardır. Şirket tarafından 17.01.2025 tarihinde yükleniciye noter kanalıyla yapılan ihtarnamede; 03.02.2025 tarihine kadar sözleşme uyarınca ödenmesi gereken teminatların ödenmesi ve sözleşmeye riayet edilerek tüm edimlerin eksiksiz bir şekilde yerine getirilmesi gerektiği aksi halde sözleşmenin feshedileceği bildirilmiştir. Şirketin su üretim tesisinde ürettiği malları teslim almada kusuru bulunan yüklenici, sözleşme gereği 30 gün vadeli ürün bedellerini nakit olarak ödemekle yükümlü olduğu halde çek/müşteri çeki vermek suretiyle bu yükümlülüğü ihlal etmiştir. 2025 yılı Şubat ayı itibarıyla tahsil edilememiş 6.942.000,00 TL tutarında ileri tarihli çekler bulunmaktadır.

Şirket cevabında, sözleşmedeki aksaklıkların farkına varıldığı, düzeltici işlemlerin tespit edildiği, bu kapsamda Dağıtıcı firma yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi nedeniyle hukuki süreç başlatıldığı, sözleşmenin fesih edilip teminatların irat kaydedildiği, ayrıca tahsilat için ihtarname çekilerek takip başlatıldığı ifade edilmiştir. Ancak Şirket cevabı eklerinde sözleşmenin feshedilip teminatların gelir kaydedildiğine ilişkin herhangi bir belge sunulmamıştır. Şirketin 13.05.2025 tarihi itibariyle toplam alacak tutarının 14.356.250,65 TL ye ulaştığı ve bu tutar için Dağıtıcı firmaya ihtarname gönderildiği anlaşılmıştır.

Söz konusu çeklerin tahsilinin sağlanması, yükleniciden tahsil edilememesi halinde 6102 sayılı Kanun’un 553’üncü maddesine istinaden görevini gereği gibi yapmayarak (zamanında yapmayarak) şirketin zarara uğramasına neden olan Şirket sorumlularından tahsil edilmesi için gerekli sürecin işletilmesi sağlanmalıdır.