Su Tesisleri ve Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Paylarının Tahakkuk ve Tahsilatının Yapılmaması (Sayıştay)

BULGU: Su Tesisleri ve Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Paylarının Tahakkuk ve Tahsilatının Yapılmaması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi

Belediye tarafından gerçekleştirilen içme suyu şebekesi ve atık su kanal şebekesi yapım, yenileme ve tevzii işleri için yapılan harcamalara karşılık olarak Su Tesisleri ve Kanalizasyon harcamalarına katılma paylarının tahakkuk ve tahsilatının yapılmadığı görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı” başlıklı 87’nci maddesinde yeni kanalizasyon tesisi yapılması ve mevcut tesislerin ıslahı için yapılan giderler ile “Su Tesis Harcamalarına Katılma Payı” başlıklı 88’inci maddesinde yeni içme suyu şebekesi yapılması ve mevcut tesislerin tevzii ve ıslahı için yapılan giderlerin bunlardan faydalananlardan katılma payı olarak tahsil edileceği belirtilmiştir. Aynı Kanun’un 89’uncu maddesinde ise katılma paylarının nasıl hesaplanacağına ilişkin hükümlere yer verilmiş ve 94’üncü maddesinde de katılma paylarının uygulanmasına ilişkin usul ve esasların Yönetmelikte belirtileceği ifade edilmiştir. Bu maddeye istinaden 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Harcamalara Katılma Payları İle İlgili Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik 21.08.1981 tarih ve 17435 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Yönetmelik’in “Uygulama Esasları” başlıklı 2’nci bölümünde yer alan 8, 9 ve 10’uncu maddelerinde kanalizasyon harcamalarına katılma payının tahakkuk ve tahsil hükümleri yer almaktadır. 8’inci maddeye göre yeni kanalizasyonların yapılması ve mevcut olanların ıslah edilmesi halinde katılma payı alınacağı, 9’uncu ve 10’uncu maddelerinde ise kanalizasyon harcamalarına katılma paylarının hesaplanması ile tahsiline ilişkin hükümler yer almış, 11’inci maddesinde de bu payın ne zaman tahakkuk ettirileceği belirlenmiştir. Yönetmelik’in 12, 13, 14 ve 15’inci maddelerinde su tesisleri harcamalarına katılma paylarının tahakkuk ve tahsil usulleri belirlenmiştir. 12’nci maddesinde yeni içme suyu şebekesi yapılması ve mevcut olanların ıslah edilmesi için yapılan harcamalardan katılma payı alınacağı, 13’üncü ve 14’üncü maddelerinde su tesisleri harcamalarına katılma paylarının hesaplanması ile tahsiline ilişkin hükümler yer almakta ve 15’inci maddesinde de bu payın ne zaman tahakkuk ettirileceğine ilişkin düzenleme yer almıştır.
Belediyenin bütçe imkânlarıyla yaptığı kanalizasyon ve su tesisleri ile ilgili yapmış olduğu giderlerin tahakkuk ve tahsilât yapılmamıştır. Kanal katılım payı adı altında inşaat ruhsat aşamasında şehir üç bölgeye ayrılarak arsa cephesi, bir metre kanal maliyeti, toplam inşaat maliyeti/1.000 esas alınarak hesaplama yapılarak ücret alınmaktadır. Belediye her ne kadar ruhsat aşamasında meclis kararıyla kanal katılım payı almakta ise de, bunun kanalizasyon harcamalarına katılma payının hesap şekline göre yapılmaması nedeniyle 2464 sayılı Kanun’a göre alınması gereken katılım payı olarak addetmek mümkün değildir. Kaldı ki sadece kanal için alınan ücretin su ile de ilgisi bulunmamaktadır. Alınan ücretin belirlenme ve tahsil niteliği ile katılma payının hesaplanma ve tahsil süreci farklı olduğu açıktır.
Kamu idaresi cevabında, katılma payları ile ilgili olarak gerekli çalışmaların yapıldığı, Encümen kararının akabinde harcamalara katılma paylarına ilişkin gerekli süreç işletilerek tarh ve tahakkuk işlemlerinin tamamlanacağı ifade edilmiştir.
2021 yılı raporunda belirtilen bu konuyla ilgili idare bilgi sahibi olduğu tarihten itibaren her hangi bir işlem yapmamak suretiyle görevin gereğini yapmamıştır. Kamu görevlilerinin 2021 yılına ilişkin raporun gereğini yerine getirmedikleri ve raporda belirtilen hususu uygulamadıkları sonucuna varılmıştır.
Belediyenin 2464 sayılı Kanun ve Yönetmelik hükümlerine uygun olarak katılma paylarını hesaplayarak söz konusu payların zamanaşımına uğramasına neden olunmayacak ve dolayısıyla kamu zararı oluşması engellenecek şekilde ilgililerden tahsilinin sağlaması gerekir. Tablo 9: Yeni İçme Suyu Şebekesi ve Kanalizasyon Tesisi Yapılması ile Mevcut Tesislerin Tevzii ve Islahı İçin Yapılan Giderler