BULGU: Su Ürünleri İstihsal Hakkı Kiralarının Tahsil Sürecinin Sağlıklı İşlememesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB
Su ürünleri üretim hakkının kiralanmasına ilişkin sözleşmelerden kaynaklanan kira borçlarının Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı’na (YİKOB) bildirilmemesi ve sözleşme suretlerinin YİKOB’a geç gönderilmesi nedeniyle kira bedellerinin tahsilinde aksaklıklar yaşandığı görülmüştür.
31.10.2020 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan Su Ürünleri Üretiminde Kiralama Yönetmeliğinin 5’inci maddesi çerçevesinde, su ürünleri üretim yerlerinde yapılacak su ürünleri yetiştiriciliği yatırımlarında ihtiyaç duyulan su ve su alanları ile bu alanlarda ticari, amatör, ıslah ve rekreasyonel amaçlı istihsal hakkı için Tarım ve Orman Bakanlığından kiralama yapılması zorunludur. Bakanlık adına bu işlemler illerde il müdürlüklerince yürütülmektedir.
Anılan Yönetmeliğin 5’inci maddesinde; İl müdürlüğü ile kiracı arasında kira sözleşmesi düzenleneceği, kira sözleşmesi ve şartnamenin birer suretinin kiralamayı müteakiben otuz gün içinde il özel idaresine veya yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığına gönderileceği, il müdürlüğünce su ve su ürünleri üretim yerinin bir tutanak ile kiracıya teslim edileceği,
11’inci maddesinde; kira bedelinin ödeme yerinin, kiralama yapılan su veya su ürünleri üretim yerinin bulunduğu ilin il özel idaresi veya yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı olduğu, kiraların ve alacakların tahsil edilememesi durumunda, il özel idareleri veya yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı tarafından yazı ile bildirilmesi üzerine il müdürlüğü tarafından gerekli süre verildikten süre kira sözleşmesinin fesh edileceği,
10’uncu maddesinde ise; geçmiş dönemlerde tahakkuk etmiş ve ödenmeyen her türlü kira borcunun tahsili halinde ödeme yerinin il özel idareleri veya yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı olduğu belirtilmiştir.
Mezkur Yönetmelik ile su ürünleri istihsal hakkı kiralarının tahsil yetkisi ile tahsiline ilişkin takip ve kontrol işlemleri 31.10.2020 tarihinde YİKOB’lara devredilmiştir.
Yapılan incelemede, kira sözleşmelerinin birer suretinin ancak 2021 yılı sonu itibariyle tamamlanarak YİKOB’a verildiği, 2021 yılı ve öncesi yıllara ait tahsil edilmeyen kira bedellerinin YİKOB’a bildirilmediği, tahakkuk işlemi yapılmadığından tahsil edilen kira bedellerinin hangi kira sözleşmesine ve hangi döneme ait olduğunun belirlenemediği görülmüştür.
Tahsil işlemlerinin sağlıklı yürütülmesi için kiracılara ilişkin güncel, tam ve doğru bilgilerin alınarak kurumsal veri tabanın oluşturulması ve kira tahakkuklarının yapılması gerekmektedir.
Bu husus gelirlerin tahakkuk ve tahsil işlemlerinin mali tablolarda tam ve doğru olarak yer almamasına neden olmaktadır.
Kamu idaresi tarafından gönderilen cevapta, kira bedellerinin 2022 yılı başından itibaren düzenli olarak e-içişleri gelir modülüne tahakkuk ve tahsilatının işlenerek muhasebe kayıtlarının yapıldığı ifade edilmiştir.
| ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Su Ürünleri İstihsal Hakkı Kiralarının tahsil sürecinde yaşanan aksaklıkları ortaya koymaktadır. Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı’na (YİKOB) sözleşmelerin geç bildirilmesi ve kira borçlarının zamanında iletilmemesi, tahsilat süreçlerini olumsuz etkilemiştir. 31.10.2020 tarihli Su Ürünleri Üretiminde Kiralama Yönetmeliği çerçevesinde, kiralama işlemlerinin il müdürlükleri tarafından yürütülmesi ve kira sözleşmelerinin YİKOB’a zamanında iletilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi, 2022 yılı itibarıyla kira bedellerinin düzenli olarak e-içişleri gelir modülüne kaydedildiğini bildirmiştir. |