|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Belediyesi tarafından gerçekleştirilen su üstü sporları parkur noktalarının kiralanmasına yönelik ihale süreçlerinde rekabeti engelleyici unsurların bulunduğunu ortaya koymaktadır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun ilgili maddelerine göre, ihalelerde açıklık ve rekabetin sağlanması esastır. Ancak, ihaleye katılacak isteklilerden, 5 yıl su sporları parkur işletmeciliği deneyimi gösteren belgelerin talep edilmesi, tesis sahipleri ve belediye şirketleri için geçerli olmaması, bu ilkeye aykırılık teşkil etmektedir.
İhale şartnamelerinde, tüzel kişilerin deneyimlerini kanıtlaması için gereken belgelerin, belediye şirketleri ve tesis sahipleri için aranmayacağı belirtilmiştir. Bu durum, rekabeti zedeleyici bir ayrıcalık yaratmakta ve eşitlik ilkesine zarar vermektedir. Ayrıca, Turizm Amaçlı Sportif Faaliyet Yönetmeliği’nde, tesis önünde gerçekleştirilecek sportif faaliyetlerde önceliğin tesis sahibine ait olduğu vurgulanmakta, bu nedenle iş deneyimi kriterlerinin tesis sahiplerinden talep edilmemesi gerektiği sonucuna varılmaktadır. Sonuç olarak, ihale şartnamelerinin mevzuat hükümlerine uygun şekilde düzenlenmesi ve rekabetin sağlanması gerekmektedir. İdarenin, mevcut şartnamelerin mevzuata aykırı olduğu gerekçesiyle yeniden düzenlenmesi talebi, bu konudaki eksikliklerin giderilmesi açısından önem taşımaktadır. |
BULGU: Su Üstü Sporları Parkur Noktalarının Kiraya Verilmesi İhalesinde Rekabeti Engelleyebilecek Hususların Yer Alması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Belediye tarafından, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 45’inci maddesi açık teklif usulü ile 205 adet su üstü sporları parkur noktasının kiralanmasına yönelik ihale kira şartnamelerinde rekabeti engelleyecek hükmün içerdiği görülmüştür.
2886 sayılı Kanun’un “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; genel bütçeye dâhil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütüleceği,
Aynı Kanun’un “İhalelerde kapalı teklif usulünün esas olduğu” başlıklı 36’ncı maddesinde ise, anılan Kanun’un 1′ inci maddesinde yazılı işlere ilişkin ihalelerde, tekliflerin gizli olarak verilmesini sağlayan kapalı teklif usulünün esas olduğu, ancak mezkûr Kanun’un 44’üncü maddesinde gösterilen işlerin belli istekliler arasında kapalı teklif usulüyle, 45’inci maddesinde gösterilen işlerin açık teklif usulüyle, 51’inci maddesinde sayılan işlerin pazarlık, 52’nci maddesinde gösterilen işlerin de yarışma usulüyle, yaptırılabileceği hüküm altına alınmıştır.
Mezkûr Kanun’un “İlkeler” başlıklı 2’inci maddesinde; “Bu Kanunun yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde,uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır.” denilmektedir.
Yapılan incelemede, ihaleye katılacak isteklilerde iş deneyimine ilişkin olarak 5 yıl su sporları parkur işletmeciliği alanında fiilen faaliyette bulunduğunu gösterir onaylı Deniz Turizmi Araçları Turizm İşletmesi belgesi istenilmekte olup tesis sahibinde ve belediye şirketlerinde bu şartın aranılmadığı görülmüştür.
İhale kira şartnamelerinin 8.27. maddesinin devamında, ” Tüzel kişilerin; işletme işine dair deneyimini kanıtlaması için, 5 yıl su sporları parkur işletmeciliği alanında fiilen faaliyette bulunduğunu/işletmecilik yaptığını gösterir onaylı Deniz Turizmi Araçları Turizm İşletmesi belgesi, Tüzel kişinin otel işletmecisi olması durumunda, Turizm Amaçlı Sportif Faaliyet Yönetmeliği’nin 5. maddesi uyarınca otel işletmecisi öncelikli olduğundan, 5 yıl su sporları parkur işletmeciliği alanında fiilen işletmecilik yapmış olması şartı aranmaz. Ayrıca Belediye veya bağlı kuruluşlarının %50’sinden fazlasına ortak olduğu belediye şirketlerinin, bağlı bulunduğu ilçe belediyesi sınırları içerisinde ki su üstü sporu parkur noktalarının ihalelerine katılması durumunda da belediye şirketlerinin 5 yıl su sporları parkur işletmeciliği alanında fiilen işletmecilik yapmış olması şartı aranmaz. (…)” düzenlemesi yer almaktadır.
Öte yandan Turizm Amaçlı Sportif Faaliyet Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinde;
“ (1) Turizm amaçlı sportif faaliyetler Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde gerekli izinleri alan, Bakanlıktan işletme belgeli acenta, tesis ve deniz turizmi aracı işletmelerince yapılabilir. Ancak, denizde turizm amaçlı su altı ve su üstü sportif faaliyetlerde bulunacak acenta ve tesislerin, ayrıca deniz turizmi aracı işletmesi belgesi alması zorunludur. Tesisin önünde denizde yapılacak sportif faaliyetlerde öncelik tesise aittir.
(2)Gerçek ve tüzel kişiler tarafından denizde gerçekleştirilecek turizm amaçlı su altı ve su üstü sportif faaliyetler için, deniz turizmi aracı işletmesi belgesi diğer faaliyet türleri için acenta belgesi alınması şarttır.”
Hükümleri yer almaktadır.
Anılan Yönetmelikteki “… Tesisin önünde denizde yapılacak sportif faaliyetlerde öncelik tesise aittir.” şeklindeki kuralın, Şartnamede ihaleye katılacak isteklilerde iş deneyimine ilişkin olarak aranılan yeterlik kriterlerinin tesis sahibinde aranılmayacağı şeklinde yorumlanması mümkün değildir. Ayrıca Mezkür Yönetmelik düzenlemesinde Belediye veya bağlı kuruluşlarının %50’sinden fazlasına ortak olduğu belediye şirketlerinin denizde yapılacak sportif faaliyetlerde öncelik hakkının bulunduğuna dair bir husus da yer almaktadır. Bu nedenle, ihaleye katılacak isteklilerde iş deneyimine ilişkin olarak aranılan yeterlilik kriterlerin tesis sahibinden ve belediye şirketlerinden istenilmemesi ihalede açıklık ve rekabetin ilkeleriyle bağdaşmamaktadır.
İdare tarafından verilen cevapta, Antalya’nın çeşitli ilçelerindeki 205 su üstü sporları parkuru için ihale sürecinin planlandığı, ancak Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 03.06.2024 tarihli yazısıyla, mevcut şartnamelerin mevzuata aykırı olduğu gerekçesiyle yeniden düzenlenmesi istendiği ve bu nedenle ihalelerin iptal edildiği, şartnamelerin mevzuata uygun şekilde yenilendiği ifade edilse de şartnamede yeterlilik kriterininin tesis sahibinde ve belediye şirketlerinde aranılmayacak şekilde düzenlenmesi mevzuata aykırıdır. Turizm Amaçlı Sportif Faaliyet Yönetmeliği’nde tesis önünde yapılan sportif faaliyetlerde önceliğin tesis sahibinde olduğu belirtilmesi, iş deneyimi kriterlerinin tesis sahibinden istenmemesi gerektiği anlamına gelmemektedir. Nitekim belediye şirketlerine ilişkin herhangi bir hüküm de bulunmamaktadır. İhale şartnamelerinde tesis sahibi ve belediye şirketleri için iş deneyimi kriterlerinden muafiyet tanınması, rekabeti zedeleyici ayrıcalık yaratmakta ve eşitlik ilkesine aykırılık teşkil etmektedir.
Sonuç olarak, İhale şartnamelerinin mevzuat hükümleri doğrultusunda yapılması gerekmektedir.