|
ÖZET: Su ve atık su tarifelerinin maliyet esasına göre belirlenmediği, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ortaya konmuştur. İlgili raporda, belediyelerin hizmetleri karşılığında alacakları ücretlerin, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ve 31 Seri Nolu Genel Tebliğ çerçevesinde, maliyet ve kâr esasına dayalı olarak tespit edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Ancak, mevcut uygulamada, tarifelerin belirlenmesinde maliyet hesaplaması yapılmadığı ve bu durumun, su ve atık su bedellerinin gerçek maliyet unsurlarını yansıtmadığı tespit edilmiştir.
Denetim sonuçlarına göre, su satış tarifeleri, üretim maliyetlerinin altında belirlenmiş olup, bu durum idarenin sürdürülebilirliği açısından olumsuz sonuçlar doğurabilir. Su hizmetleri satışından elde edilen gelir, 2024 yılı itibarıyla 67.752.384,19 TL olarak kaydedilmiş, ortalama su satış fiyatı ise 10,60 TL olarak belirlenmiştir. Belediye Meclisi’nin tarifeleri belirlerken, maliyet artı kâr esasına dayalı bir yaklaşım benimsemesi gerektiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, su ve atık su tarifelerinin mevzuat gerekliliklerine uygun bir şekilde maliyet hesaplaması yapılarak belirlenmesi, hem hizmet kalitesinin artırılması hem de idarenin mali sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda, idarenin belirtilen hususlara dikkat etmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Su ve Atık Su Tarife Tespitine İlişkin Maliyet Hesabının Yapılmaması ve Tarifelerin Maliyet Esasına Göre Belirlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdarenin gelirlerinden olan su ve atık su tarife tespitinin maliyet esasına göre belirlenmediği görülmüştür.
“Belediye hizmetleri karşılığında ücret alınması” başlıklı Belediye Gelirleri Kanunu 31 Seri Nolu Genel Tebliğine göre,
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 97. maddesinde belediyelerin yaptıkları hizmetler karşılığında ücret almalarına ilişkin hükümler yer almaktadır. İlgili maddede, söz konusu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan, bunların dışında ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkili oldukları belirtilmiş olup, belediyeye tekel olarak verilmiş işlerin kendi özel hükümlerine tabi olacağı hükme bağlanmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 59. maddesinin (e) fıkrasında, belediye meclisi tarafından belirlenecek tarifelere göre tahsil edilecek hizmet karşılığı ücretler, belediyelerin gelirleri arasında yer almaktadır.
Belediyelerin harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve bunların dışında ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaları mümkün bulunmakla beraber, ücretlerin hizmetten faydalananlardan yapılan hizmetin maliyeti göz önünde bulundurularak adalet, eşitlik ve genellik prensiplerine uygun olarak tespit edilmesi gerekmektedir.
Söz konusu genel tebliğde belediyeye tekel olarak verilmiş işlerin de kendi özel hükümlerine tabi olacağı hükme bağlanmıştır. Ancak su satışı ve kullanılmış su bedeli ile ilgili tarifelerin tespiti, tarife tespitinde esas alınacak hususların belirlenmesi ile tespit edilecek bedellerin tahsili ve abonelere verilecek hizmetlere ilişkin usul ve esasların belirlenmediği görülmüştür.
Tarife bedellerinin belirlenmesinde, üretilen ve kayıplar düşüldükten sonra tüketileceği öngörülen ölçülebilir su satış miktarı, yönetim ve işletme giderleri, amortismanlar, aktifleştirilmeyen yenileme, ıslah ve tevsii masrafları ile kârlılık oranının dikkate alınması ve gerçek değerlerle maliyet hesabının yapılması gerekmektedir.
İdarenin hesap ve işlemlerinin incelenmesi neticesinde; su ve atık su tarife tespitine yönelik ilgili genel tebliğin öngördüğü yapılan hizmetin maliyetinin göz önünde bulundurulacağı şekilde herhangi bir maliyet hesabının yapılmadığı, Belediye Meclisi tarafından belirlenen tarife bedellerinin üzerine belli oranında artış yapıldığı, söz konusu uygulama nedeniyle su ve atık su tarife bedellerinin gerçek maliyet unsurlarını yansıtmadığı tespit edilmiştir.
Diğer taraftan, İdarece yukarıda açıklanan şekilde belirlenen su satış tarifelerinin, su üretim maliyet bedellerinin altında belirlendiği anlaşılmıştır. Ancak verilen açıklamalar çerçevesinde tarifelerin belirlenmesinde; yönetim, işletme ve amortisman giderleri ile işletme kârı sağlayabilecek bir oranın uygulanması gerekmektedir.
İdarenin 2024 yılı mizan verilerine göre su hizmetleri satışından 67.752.384,19 TL gelir elde edildiği, faturalandırılan su miktarı dikkate alındığında ortalama su satış fiyatının 10,60 TL olduğu tespit edilmiştir.
Belediye Meclisinin, tarife belirlemeye ilişkin yetkisi sınırsız olmayıp, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ve Belediye Gelirleri Kanunu 31 Seri Nolu Genel Tebliğine göre, maliyet artı kar esasına dayalı bir hesaplamaya dayalı olarak kullanması gerekmektedir. Bu gereklilik, hizmetlerin verimli bir şekilde sürdürebilmesi, daha kaliteli ve etkin bir şekilde hizmet sağlanabilmesi ve mevzuat hükümlerine uygun bir yetki kullanımının gerçekleşmesi açılarından önem arz etmektedir.
Belediye Meclisince tarifelerin maliyet hesabı yapılmadan ve bir kar oranı ihtiva etmeden tespit edilmesi, bir takım olumsuz sonuçlar doğurmaktadır. İlçenin gelişmesi ve sürekli yeni yerleşim alanlarının oluşması ile sürekli yatırım yapma ihtiyacı olan İdarenin, maliyetlerini abonelerine yansıtmaması, her yıl büyüyen su giderlerini beraberinde getirecektir.
İdare tarafından verilen cevapta bulguya iştirak edilmiş olup, bulgu doğrultusunda hareket edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç itibarıyla, mevzuatın öngördüğü şekilde maliyet hesabının yapılması, su ve atık su tarifelerinin bu doğrultuda belirlenmesi gerekmektedir.