|
ÖZET: Su ve atık su tarifelerinin belirlenmesinde gerçek maliyetlerin dikkate alınmadığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, büyükşehir su ve kanalizasyon idareleri, tarifeleri kanun ve yönetmelik hükümlerine uygun bir şekilde oluşturamamaktadır. İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü’nün 2560 sayılı yasası, tarifelerin tespit edilmesi ve onaylanması süreçlerini belirlemekte, ayrıca su satışı ve kullanılmış suların uzaklaştırılması için ayrı tarifelerin oluşturulmasını öngörmektedir.
İlgili yasal düzenlemeler, tarifelerin belirlenmesinde yönetim ve işletme giderleri ile amortismanların dikkate alınmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak yapılan incelemeler sonucunda, İdare’nin Genel Kurul’a sunduğu maliyet çalışması bulunmadığı, tarifelerin önceki dönemlere ait veriler üzerinden Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) oranı ile belirlendiği anlaşılmıştır. Bu durum, tarifelerin gerçek maliyet değerlerine dayanmadan oluşturulduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, su ve atık su tarifelerinin, 2560 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik çerçevesinde gerçek maliyetler dikkate alınarak belirlenmesi ve ardından Genel Kurul onayına sunulması gerekmektedir. Bu süreç, tarifelerin yasal çerçevede oluşturulmasını sağlayacak ve maliyetlerin şeffaf bir şekilde yansıtılmasına katkıda bulunacaktır. |
BULGU: Su ve Atık Su Tarifelerinin Belirlenmesinde Gerçek Maliyetlerin Dikkate Alınmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdarenin su ve atık su tarifelerinin kanun ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak tespit edilmediği, söz konusu tarifelerin belirlenmesinde gerçek maliyet değerlerinin dikkate alınmadığı görülmüştür.
Bütün büyükşehir su ve kanalizasyon idareleri için uygulanan 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un 9’uncu maddesinde, “Genel Müdürlükçe hazırlanan su satışı ve kullanılmış suların boşaltılmasına ilişkin tarifeleri tespit ederek Genel Kurulun onayına sunmak” görevinin yönetim kurulunda, 6’ncı maddesinde ise “su satışı ve kullanılmış suların boşaltılmasına ilişkin tarifeleri inceleyerek karara bağlamak” görevinin Genel Kurulda olduğu belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un “Tarife tespit esasları” başlıklı 23’üncü maddesinde ise su satışı ile kanalizasyon sistemi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılması giderleri için ayrı ayrı tarifeler yapılacağı, söz konusu tarifelerde yönetim ve işletme giderleri ile amortismanları doğrudan gider yazılan (aktifleştirilemeyen) yenileme, ıslah ve tevsi masrafları ve bir kar oranının esas alınacağı hüküm altına alınmıştır.
Anılan Kanun’un verdiği yetkiye istinaden çıkarılan MASKİ Tarifeler Yönetmeliği’nin “Tarife tespit esasları” başlıklı 7’nci maddesinde de tarifelerin tespitinde benzer düzenlemeye gidilerek, su satış tarifesi ile kullanılmış suların uzaklaştırılması tarifesinin, idare giderleri ile amortismanlar, aktifleştirilemeyen yenileme, ıslah ve tevsi masrafları dikkate alınarak tespit edileceği ifade edilmiştir.
Bu bağlamda, İdare tarafından tarife belirlenmesi için öncelikle Genel Müdürlük bünyesinde kurulan maliyet komisyonlarınca tarifeye esas olacak maliyet hesapları yapılarak su ve atık suyun metreküp maliyetlerinin belirlenmesi ve söz konusu maliyetlerin 2560 sayılı Kanun’un 9’uncu maddesi gereğince Genel Müdürlük tarafından Yönetim Kuruluna sunulduktan sonra Yönetim Kurulu tarafından tespit edilen tarifenin yürürlüğe girmesi için aynı Kanun’un 6’ncı maddesine istinaden MASKİ Genel Kurulunun onayına sunulması gerekmektedir.
Yapılan inceleme ve İdare ile yapılan görüşmeler neticesinde, İdare tarafından Genel Kurula sunulan herhangi bir maliyet çalışması bulunmadığı, tarifelerin gerçek maliyet tutarlarına göre değil önceki dönemlere ait tarifelere Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) oranı uygulanmak suretiyle belirlendiği anlaşılmıştır.
Dolayısıyla, maliyet değerlerine dayalı olarak hazırlanması gereken su ve atık su ücretlerinin TÜFE oranında arttırılarak belirlenmesi söz konusu mevzuata uygun düşmemektedir.
Sonuç olarak, su ve atık sulara ilişkin tarifelerin, İdare tarafından 2560 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik’te belirtilen hususlara göre belirlenmesi ve müteakiben Genel Kurul onayına sunularak yürürlüğe konulması gerekmektedir.