|
ÖZET: Su ve atık su tarifelerinin belirlenmesinde maliyet hesaplamalarının yapılmadığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, su ve atık su tarifelerinin mevzuata uygun bir şekilde oluşturulmadığını ve bu hizmetlerden elde edilen gelirlerin, maliyetleri karşılayacak ve gerekli yatırımları gerçekleştirecek düzeyde olmadığını ortaya koymaktadır. 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un ilgili maddeleri, su satış ve kullanılmış suların uzaklaştırılması için ayrı tarifelerin belirlenmesi gerektiğini belirtmektedir. Bu tarifelerin belirlenmesinde yönetim ve işletme giderleri, amortismanlar ve kar oranı gibi unsurların dikkate alınması zorunludur.
Yapılan incelemeler, su ve atık su tarifelerinin belirlenmesinde gerekli maliyet hesaplamalarının yapılmadığını göstermektedir. Tarife bedellerinin her ay açıklanan tüketici fiyatları endeksi oranında güncellenmesi, mevcut tarifelerin gerçek maliyet unsurlarını yansıtmadığına işaret etmektedir. Bu durum, İdarenin bütçe açığı ve borç yükünün artmasına neden olmaktadır. Kamu İdaresi, su fiyatlandırması konusunda gerekli çalışmaların yapılacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, kurumun mali dengelerinin sürdürülebilmesi için su ve atık su tarifelerinin mevzuat çerçevesinde maliyet hesaplamaları yapılarak belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Su ve Atık Su Tarifelerinin Belirlenmesinde Maliyet Hesabı Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdarenin temel geliri niteliğinde olan su ve atık su tarifelerinin mevzuat hükümlerine uygun olarak tespit edilmediği ve bu hizmetlerden elde edilen gelirlerin maliyetleri karşılayacak ve gerekli yatırımları sağlayacak düzeyde olmadığı görülmüştür.
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un “Tarife tespit esasları” başlıklı 23’üncü maddesinde su satışı ile kanalizasyon sistemi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılması giderleri için ayrı ayrı tarifeler yapılacağı, söz konusu tarifelerde yönetim ve işletme giderleri ile amortismanları doğrudan gider yazılan (aktifleştirilemeyen) yenileme, ıslah ve tevsi masrafları ve bir kar oranının esas alınacağı hüküm altına alınmıştır.
Kanun’un verdiği yetkiye istinaden çıkarılan Tarifeler Yönetmeliği’nin;
“Tarife tespit esasları” başlıklı 10’uncu maddesinde; su satışı ile kullanılmış suların uzaklaştırılması tarifesinin belirlenmesinde; yönetim ve işletme giderleri (enerji ve malzeme giderleri, personel giderleri, çeşitli masraflar, su isale ve dağıtım giderleri), amortismanlar, aktifleştirilmeyen yenileme, ıslah ve tevsii masrafları ile kârlılık oranının dikkate alınacağı,
“Tarifelerin onaylı ilanı” başlıklı 47’nci maddesinde ise; Yönetim Kurulunca tespit edilen su satış tarifesi ile kullanılmış suların uzaklaştırılması tarifelerinin Genel Kurul’un onayı ile uygun araçlarla halka duyurulacağı ve Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan tüketici fiyatları endeksine göre ayda bir su tarifelerini değiştirme yetkisinin Yönetim Kuruluna ait olduğu belirtilmiştir.
Bahsedilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere su tarifelerinin belirlenmesinde maliyet hesabının kullanılması ve belirli bir kar oranının esas alınması gerekmektedir.
Konu ile ilgili yapılan incelemede, su ve atık su tarifesinin tespitine yönelik mevzuatın öngördüğü şekilde maliyet hesabının yapılmadığı, tarife bedellerinin her ay açıklanan tüketici fiyatları endeksi oranında güncellendiği görülmüştür. Bu uygulama nedeniyle yürürlükte olan su ve atıksu tarife bedellerinin gerçek maliyet unsurlarını yansıtmadığı ve İdarenin sürekli büyüyen bütçe açığı ve borç yüküne maruz kaldığı anlaşılmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında; suyun fiyatlandırılması konusunda gerekli çalışmaların yapılacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, kurumun mali dengelerinin sürdürülebilmesi açısından su ve atık sulara ilişkin tarifenin mevzuatın öngördüğü şekilde maliyet hesabı yapılarak belirlenmesi gerekmektedir.