|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Bağlı İdaresi MASKİ tarafından belirlenen su ve atıksu tarifelerinin, maliyetleri karşılayacak şekilde düzenlenmediğini ortaya koymaktadır. 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un ek 5’inci maddesi, bu düzenlemenin diğer büyükşehir belediyelerinde de geçerli olduğunu belirtmektedir. Kanun’un “Tarife tespit esasları” başlıklı 23’üncü maddesi, su ve atık su tarifelerinin belirlenmesinde yönetim ve işletme giderleri, amortismanlar ve belirli bir kâr oranının dikkate alınması gerektiğini vurgulamaktadır.
MASKİ Tarifeler Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesi, su satış tarifesinin belirlenmesinde yönetim ve işletme giderlerinin en önemli unsur olduğunu ifade ederken, enerji, malzeme ve personel giderleri gibi kalemlere de yer vermektedir. Yönetmelik, su satış gelirlerinin, yönetim ve işletme giderleri ile en az %10 kâr sağlaması gerektiğini belirtmektedir. Ancak yapılan incelemeler, kamu idaresinin belirlediği tarifelerin bu kriterleri karşılamadığını göstermektedir. Kamu İdaresi, tarifeleri belirlerken Kahramanmaraş depremlerinden etkilenen abonelerin ödeme durumunu dikkate aldığını belirtse de, mevcut tarifelerin mevzuata aykırı olduğu ve kaliteli hizmet sunumunu olumsuz etkilediği anlaşılmaktadır. Bu nedenle, tarifelerin mevzuata uygun bir şekilde düzenlenmesi gerekliliği ön plana çıkmaktadır. |
BULGU: Su ve Atıksu Tarifelerinin, Maliyetlerin Esas Alınarak Belirlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
MASKİ tarafından belirlenen su ve atık su tarifelerinin, mevzuata uygun olarak maliyetleri karşılayacak şekilde belirlenmediği görülmüştür.
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un ek 5’inci maddesiyle Kanun’un, diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanacağı hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanun’un “Tarife tespit esasları” başlıklı 23’üncü maddesiyle; Su satışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılması, septik çukurların boşaltılması giderleri için ayrı tarifeler yapılması; bu tarifelerin tespitinde yönetim ve işletme giderleri, amortismanları doğrudan gider yazılan (aktifleştirilmeyen) yenileme, ıslah ve tevsi masrafları ile bir kâr oranının esas alınması ve tarifelerin tespiti ve tahsilat ile ilgili usul ve esasların bir yönetmelik ile belirlenmesi hüküm altına alınmıştır.
Bu hükme istinaden MASKİ Tarifeler Yönetmeliği yürürlüğe konulmuş; Yönetmelik’in “Tarifenin Esasları” başlıklı 9’uncu maddesinde; su satışı ve kullanılmış suların uzaklaştırılması tarifesinin belirlenmesinde rol oynayan en önemli faktörün yönetim ve işletme giderleri olduğu ifade edilmiş; maddenin devamında enerji ve malzeme giderleri, personel giderleri, çeşitli masraflar, amortismanlar başlıkları altında gider kalemlerine ilişkin detaylara yer verilmiş, amortismanlarla karşılanmayan yatırım kredilerinin yıllık anapara ve faiz miktarının, tesislerin iyileştirilmesi ile aktifleştirilmeyen büyütme ve onarım giderlerinin ve belli bir kâr oranının, tarife hesabına dâhil edileceği belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 11’inci maddesiyle; Bütün abone türlerine ait su satış gelirlerinin, 9’uncu maddede belirtilen yönetim ve işletme giderleri ile % 10’dan aşağı olmayacak şekilde belirlenecek kârı sağlayabilecek seviyede olması esas tutulmuştur.
Buna göre Kamu İdaresince tespit edilen su ve atıksu tarifelerinin, sunulan hizmetlerin sürdürülebilirliği için yönetim ve işletme giderleri ile belli bir kâr oranını (Minimum %10) ihtiva etmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede; Kamu İdaresi tarafından belirlenen tarifelerin, yönetim ve işletme maliyetleri ile bu maliyetlerin %10’u oranındaki kârı karşılamadığı anlaşılmıştır.
Kamu İdaresince su ve atık su tarifelerinin, Yönetmelik hükümlerinde belirtilen esaslar ile Kahramanmaraş depremleriyle büyük bir yıkım ve zarara uğrayan abonelerin ödeme durumları dikkate alınarak belirlendiği belirtilmiştir.
Bu durumda mevcut tarifeler, mevzuata aykırılık teşkil etmekte ve Kamu İdaresinin kaliteli, nitelikli ve sürdürülebilir bir hizmet sunmasını sekteye uğratmaktadır. Dolayısıyla tarifelerin mevzuata uygun olarak belirlenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.