|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında, su ve atıksu uzaklaştırma tarifelerinde yapılan indirimlerin, maliyet bedellerinin altında belirlendiği ortaya konulmuştur. İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü’nün kuruluş ve görevleri hakkında 2560 sayılı kanun, tarifelerin belirlenmesinde yönetim ve işletme giderleri ile kar oranının dikkate alınması gerektiğini vurgulamaktadır. Kayseri Büyükşehir Belediyesi Meclisi, KASKİ Genel Kurulu sıfatıyla, su ve atıksu tarifelerini inceleyerek karar verme yetkisine sahiptir.
2024 yılı için kabul edilen tarifelerde, su ve atıksu fiyatlarının aylık TÜFE oranlarına göre güncellenmesi uygulaması kaldırılmıştır. Bunun yanı sıra, 01.02.2024 tarihinden itibaren %20 ve 01.04.2024 tarihinden itibaren %30 indirim yapılmasına karar verilmiştir. Bu indirimler, KASKİ’nin ana gelir kaynağı olan su ve atıksu satış gelirlerinde önemli bir azalmaya yol açmıştır. 2023 yılına göre, 2024 yılında bu gelirlerin %13,84 oranında düşmesi beklenmektedir. Sonuç olarak, KASKİ’nin su ve atıksu tarifelerinde yapılan indirimlerin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir. 2560 sayılı kanunun belirlediği tarifelerin uygulanması, KASKİ’nin görevlerini etkin bir şekilde yerine getirmesi ve sürdürülebilir su yönetiminin sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Su ve Kullanılmış Suların Uzaklaştırılması Bedellerinde Genel Kurul Tarafından İndirim Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdarenin asli geliri niteliğinde olan su ve kullanılmış suların (atıksu) uzaklaştırılmasına ait tarifelerde yapılan indirimler sonucunda, ilgili tarifelerin maliyet bedellerinin altında belirlendiği tespit edilmiştir.
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un “Tarife tespit esasları” başlıklı 23’üncü maddesinde; “Su satışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılması, septik çukurların boşaltılması giderleri için ayrı tarifeler yapılır. Bu tarifelerin tespitinde, yönetim ve işletme giderleri ile, amortismanları doğrudan gider yazılan (aktifleştirilmeyen) yenileme, ıslah ve tevsi masrafları ve bir kar oranı esas alınır.
Tarifelerin tespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esaslar bir yönetmelik ile belirlenir.” hükmüne yer verilmiştir.
KASKİ Tarifeler Yönetmeliği’nin Su Satış Tarifesi, Tarifenin Esasları başlıklı 9’uncu maddesinde “(1) Su satışı ve kullanılmış suların uzaklaştırılması tarifesinin belirlenmesinde rol oynayan iki ana faktörden birincisi yönetim ve işletme giderleri, amortismanlar, aktifleştirilmeyen yenileme, ıslah ve tevsi masrafları ile belli bir kar oranıdır…” denilerek tarifelerin hesaplanmasında hangi giderlerin esas alınacağı açıklanmıştır.
2560 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesine göre Kayseri Büyükşehir Belediye Meclisi, KASKİ Genel Kurulu sıfatına haiz bulunmaktadır. Bu kapsamda, su satışı ve kullanılmış suların boşaltılmasına ilişkin tarifeleri inceleyerek karara bağlama görevi KASKİ Genel Kuruluna ait bulunmaktadır.
İdare tarafından 2024 yılında uygulanmak üzere Kayseri Büyükşehir Belediyesi Meclisinin 08.01.2024 tarih ve 40 sayılı meclis kararı ile kabul ettiği 2024 Yılı Su ve Atıksu Fiyat Tarifelerine ilişkin olarak “… KASKİ Genel Müdürlüğü 2024 Yılı Su ve Atıksu Fiyat Tarifelerinde bulunan “Bu Su ve Atıksu Fiyat Tarifeleri Kasım 2023 döneminde uygulanan tarife olup; yıl sonuna kadar gelecek olan TÜFE oranları yansıtıldıktan sonra, 2024 yılı boyunca aylık TÜFE oranına göre güncellenecektir.” ibaresinin, “2024 yılı boyunca aylık TÜFE oranına göre güncellenecektir” kısmının kaldırılması ve bu ifade yerine “2024 yılı Ocak ayı için açıklanacak TÜFE endeksinden başlamak üzere her ay açıklanacak aylık TÜFE oranları 2024 yılı için uygulanmayacaktır” ifadesinin eklenmesi…” ne karar verilmiş olup, bu karar ile KASKİ’nin 2024 Yılı Su ve Atıksu Fiyat Tarifesi kabul edilerek, her ay TÜFE oranlarında su fiyatlarının artırılması uygulamasının 2024 yılında uygulanmamasına diğer bir deyişle TL/m3 su fiyatlarının sabit tutulmasına karar verilmiştir.
Diğer yandan, Kayseri Büyükşehir Belediyesinin 12.02.2024 tarih ve 98 sayılı meclis kararıyla “.2024 Yılı Su ve Atıksu Tarifelerinde, 01.02.2024 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere %20 indirim yapılmasına”, daha sonra kabul edilen 17.04.2024 tarih ve 203 sayılı meclis kararıyla da “.2024 yılı Su ve Atıksu Tarifelerinde, 01.04.2024 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere sene sonuna kadar %30 indirim yapılması .” hususunda karar verilmiştir. Kayseri Büyükşehir Belediyesi Meclisinin KASKİ Genel Kurulu sıfatıyla kabul ettiği anılan kararlar sonucunda su ve atıksu tarifelerinde ilk önce 01.02.2024 tarihinden başlamak üzere %20 indirim yapılmış, daha sonra da 01.04.2024 tarihinden başlamak üzere ilave olarak %30 indirim yapılmıştır.
Yukarıda yer verilen meclis kararları sonucunda, 2024 yılı KASKİ su ve atıksu tarifesinden örnek olarak seçilen meskenlerde (0-15 m3) ve işyerlerinde birim m3 fiyatlarına (KDV Dahil) olarak aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.
Tablo 9: 2024 Yılı KASKİ Su ve Atıksu Tarifesi
| Ocak 2024 (TL/ m3) bedeli | Şubat 2024 (TL/ m3) bedeli |
Mart 2024 (TL/ m3) bedeli |
Nisan 2024 (TL/ m3) bedeli |
Mayıs 2024 (TL/ m3) bedeli |
Haziran 2024 (TL/ m3) bedeli |
Temmuz 2024 (TL/ m3) bedeli |
Ağustos 2024 (TL/ m3) bedeli |
Eylül 2024 (TL/ m3) bedeli |
Ekim 2024 (TL/ m3) bedeli |
Kasım 2024 (TL/ m3) bedeli | Aralık 2024 (TL/ m3) bedeli | |
| İndirim Oranı | %20 | %30 | ||||||||||
| Mesken (0-15 m3) |
22,68 | 18,15 | 18,15 | 12,70 | 12,70 | 12,70 | 12,70 | 12,70 | 12,70 | 12,70 | 12,70 | 12,70 |
| İşyeri | 35,07 | 28,06 | 28,06 | 19,63 | 19,63 | 19,63 | 19,63 | 19,63 | 19,63 | 19,63 | 19,63 | 19,63 |
Yukarıda yer verilen tablodan görüleceği üzere KASKİ’nin ana faaliyet geliri olan su ve atıksu m3 satış bedeli, 2024 yılı Ocak ayında meskenlerde 22,68 TL/m3, işyerlerinde 35,07 TL/m3 olarak uygulanmakta iken, yapılan indirimlerin sonucunda diğer aylarda ilgili mevzuatta belirtilen hususlar çerçevesinde olması gereken su ve atıksu m3 satış bedeli, maliyet bedelinin altında uygulanmıştır.
KASKİ Genel Kurulu sıfatıyla Belediye Meclisinin almış olduğu kararların 2560 sayılı Kanun gereği KASKİ tarafından uygulanması zorunludur. Bu kapsamda su ve atıksu tarifelerinde uygulanan “2024 yılı boyunca aylık TÜFE oranına göre güncellenecektir” ifadesinin 2024 yılı için kaldırılması su ve atıksu bedellerinin tüm yıl boyunca herhangi bir artış olmadan dondurulması anlamına gelmektedir. Bunun yanında ilave olarak 2024 Yılı Su ve Atıksu Tarifelerinde, 01.02.2024 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere %20 indirim ve 01.04.2024 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere de 2024 yılı sonuna kadar %30 indirim yapılması sonucunda KASKİ’nin ana faaliyet geliri olan su ve atıksu gelirlerinde önemli tutarda azalmaya yol açmıştır.
KASKİ’nin 2023 ve 2024 yılı faaliyet sonuçları incelendiğinde, İdarenin asli geliri olan su ve atıksu satışından kaynaklanan ve 600.03.01.02.58 numaralı hesapta takip edilen “Su Hizmetlerine İlişkin Gelirler” tutarı 2023 yılında 911.119.477,77 TL iken, KASKİ Genel Kurulunun su ve atıksu bedellerinde yaptığı indirimler nedeniyle 2024 yılı sonunda %13,84 oranında azalarak 785.227.339,09 TL olarak gerçekleşmiştir. Diğer yandan, İdarenin 2024 yılı toplam giderleri ise 2023 yılına göre %34,53 oranında artarak 2.143.586.413,40 TL olarak meydana gelmiştir.
Bu kapsamda, KASKİ’ye 2560 sayılı Kanun ile verilen görevlerin verimli ve etkin bir şekilde yerine getirilmesi, yapılacak yatırımların devamlılığının sağlanması yanında sürdürülebilir su yönetiminin oluşturulması açısından su ve atık su tarifelerinde uygulanan indirimlerin mevzuata uygun olmadığı görülmüştür.
Sonuç olarak, mevzuat hükümleri gereği KASKİ’ye verilen görevlerin verimli ve etkin bir şekilde yerine getirilmesi, yatırımların devamlılığı ile ve sürdürülebilir su yönetiminin sağlanması açısından yasa koyucunun belirlediği tarife tespit yöntemine uyularak tarifelerin 2560 sayılı Kanun’da belirlendiği şekilde uygulanması gerekmektedir.