Şube Müdürlüğü ve Hastane Müdürlüğü Kadrolarına, Söz Konusu Kadrolardan Daha Üst Görev Niteliğinde Bulunan Kadrolardan Sınavsız Atama Yapılması (Sayıştay)

BULGU: Şube Müdürlüğü ve Hastane Müdürlüğü Kadrolarına, Söz Konusu Kadrolardan Daha Üst Görev Niteliğinde Bulunan Kadrolardan Sınavsız Atama Yapılması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Eşitlik, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde atama yapılması gereken şube müdürlüğü ve hastane müdürlüğü kadrolarına, bu ilkeler gözetilmeksizin ve mevzuatında belirlenen şartlar dikkate alınmaksızın atamalar gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 3’üncü maddesinde Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmenin, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmenin liyakat sistemine dayandırılması gerektiği ve bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında Devlet memurlarının güvenliğe sahip kılınması gerektiği düzenlenmiştir.
Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde Yönetmeliğin amacı liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak yükseköğretim üst kuruluşları ile yükseköğretim kurumları memurlarının görevde yükselme ve unvan değişikliğine ilişkin usul ve esasları belirlemek şeklinde tanımlanmıştır.
Şube müdürü ve hastane müdürü kadro unvanları görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadro ünvanları arasında sayılmıştır. Görevde yükselme suretiyle atanacaklar için alt görevlerde toplam en az üç yıl hizmeti bulunmak, ilan edilen kadro için bu şartı sağlayan personel bulunmaması durumu hariç olmak üzere, bu hizmet süresinin en az bir yılını kurumda geçirmiş olmak, en az dört yıllık yüksek öğrenim mezunu olmak, ilan edilen kadrolar için belirlenen başvuru süresinin son günü itibarıyla, yükseköğretim üst kuruluşları ile yükseköğretim kurumlarında şef, koruma ve güvenlik şefi, uzman, sivil savunma uzmanı, araştırmacı, basın ve halkla ilişkiler müşaviri, müze araştırmacısı, çözümleyici, başhemşire, müdür yardımcısı kadrolarından birinde veya en az lisans düzeyinde öğrenim gerektiren unvan değişikliğine tabi kadrolardan birinde çalışıyor olmak gibi genel ve özel şartlar belirlenmiştir.
Bunun yanında gruplar arasındaki görevde yükselme ve unvan değişikliği niteliğindeki atamaların görevde yükselme sınavı veya unvan değişikliğine tabi olduğu ancak, kurumda veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarında daha önce bulunulan görevler ile bu görevlerle aynı düzey görevlere veya alt görevlere, görevde yükselme sınavı veya unvan değişikliği sınavına tabi tutulmadan atama yapılabileceği de düzenlenmiştir.
Dolayısıyla 657 sayılı Kanunun ilgili hükümleri gereğince, Devlet Memurlarının sınıfları içerisinde ilerlemeleri ve yükselebilmeleri hususlarında eşit imkanlara sahip olması ve bu konudaki haklarının garanti altına alınmış olması gerekmektedir. Bu amaca dönük olarak yayımlanan Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği ile de, üniversitelerde çalışan devlet memurlarının görevde yükselebilmeleri objektif kriterlere bağlanmış ve bu husus “liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde” ifadesi ile de açıkça ortaya konulmuştur.
Her ne kadar görevde yükselebilme genel olarak sınav şartına bağlanmış olsa da, yönetmelik buna bir istisna getirmiş ve şube müdüründen daha üst görevlere en az dört yıllık yükseköğrenim mezunu olmak kaydıyla, genel hükümlere göre sınavsız atama yapılabileceği, yine söz konusu üst görevlerde bulunanların sınav şartı aranmaksızın şube müdürlüğü gibi alt görevlere atanabileceği hüküm altına almıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden de açıkça anlaşılacağı üzere, asıl olan memurun eşitlik ve liyakat esasları doğrultusunda objektif kriterler dahilinde görevinde yükselebilmesidir. Ancak Manisa Celal Bayar Üniversitesinde şube müdürlüğü ve hastane müdürlüğü kadrolarına atamalarda mevzuatta öngörülen şartları bertaraf edebilmek için ve bu kadrolara sınavsız atama yapabilmek için öncesinde kısa süreli fakülte, enstitü ve yüksekokul sekreterliği gibi üst görevlere atamalar yapıldığı görülmüştür. Üstelik bu yöntem istisnai olarak değil asıl atama usulü yerine çok sayıda kullanılmıştır.
Böylelikle, kısa süreli atamalarla üst görevlere atanan kişiler, Yönetmelik’in söz konusu istisna hükmünden yararlanılarak şube müdürlüğü kadrolarına atanmış, mevzuatla getirilen eşitlik ve liyakat esası göz ardı edilmiştir.
Bunun yanı sıra söz konusu istisna bu tür atamalarda sadece sınav şartını ortadan kaldırmaktadır. Bu şekilde ataması yapılacak kişilerin 657 sayılı Kanun ve Yönetmelik’te belirlenen diğer şartları taşıyor olması gerekmektedir. Ataması yapılan kişilerin bir kısmı, şube müdürlüğü ya da hastane müdürlüğü görevinden daha alt görev grubu içerisinde üç yıl süreyle çalışma şartını taşımamaktadırlar. Bu sebeple de, mevzuatın eşitlik ve liyakat esaslarına aykırı olan bu atamalar, aynı zamanda mevzuata da açıkça aykırı olarak gerçekleştirilmiştir.
Söz konusu atamalara ilişkin özet tablo aşağıdaki gibidir.
Tablo 10: Üst Görevlerden Yapılan Atamalar

Kamu İdaresi atamalarına gerekçe olarak Daire Başkanlıklarında yönetim kademesindeki Şube Müdürü kadrolarının çok az olması ile yeterli tahsisin yapılamaması ve Şube Müdürlüğü görevini yürütecek deneyim ve yeterlilikteki personelden kamu hizmetinin sağlıklı, etkin ve verimli bir şekilde sürdürülmesinde yararlanılmak maksadıyla yapılmış olduğunu ileri sürmüştür.
Tecrübeli ve alanında liyakat sahibi personelin Şube müdürlüğü için atanmasının usul ve esasları Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde gösterilmiştir. Buna göre; Yönetmeliğin amacı; liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak yükseköğretim üst kuruluşları ile yükseköğretim kurumları memurlarının görevde yükselme ve unvan değişikliğine ilişkin usul ve esasları belirlemek şeklinde tanımlanmıştır. Şube müdürü ve hastane müdürü kadro unvanları görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadro ünvanları arasında sayılmıştır. Dolayısıyla ataması yapılacak kişilerin sınav şartı dışında, 657 sayılı Kanun ve Yönetmelik’te belirlenen diğer şartları taşıyor olması gerekmektedir.
Sonuç olarak, Şube Müdürü olarak yapılan atamaların deneyimli ve yeterli liyakata sahip personelden kamu hizmetinin sağlıklı, etkin ve verimli bir şekilde sürdürülmesinde yararlanılmak maksadı, ancak kanun ve yönetmeliğin gösterdiği usul ve esaslardaki yeterlilik kriterlerini sağladığında uygun olacağı değerlendirilmektedir. Uygulamanın devam ettirilmemesi gerekmektedir.